Орева тарихы: 13 ғасырдан бері маори халқының қоныс ауданы, шағала балық аулау орталығы. Еуропалықтардың келуі, орман шаруашылығы және маори мәдениеті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тамаки маори кем дегенде 13 ғасырдан бері Орева аймағында қоныстанған, Орева өзені мен Вангапароа шығанағының ресурстарын пайдаланып, онда маңызды акула балық аулау орталығы орналасқан. Каверау батыры Маки Солтүстік және Батыс Окленд аймағындағы Тамаки маори халқының көп бөлігін біріктіргеннен кейін, оның кіші ұлы Мареарики Орева өзенінің жағасында қоныстанды. Каверау хапулары, соның ішінде Нгати Каху, 19 ғасырдың ортасына дейін Орева аймағында өмір сүрді. Орева 1841 жылы коронаға сатылған Махуранги учаскесінің бір бөлігі болды. Каури ағаштарын кесушілер мен көшпелі каури шүберегін қазушылар Ореваға келген алғашқы еуропалықтардың қатарында болды, ал алғашқы тұрақты тұрғындар 1840 және 1850 жылдары қоныстанды. Орева үйі 1856 жылы салынды, ол үш буын бойы Джерси Грут отбасының үйі болды, кейін Элис пен Эдвард Ивстің пансионаты мен тұру орны ретінде пайдаланылды. 1920 жылдары Орева кемпинг жасаушылар мен демалысқа келгендер үшін танымал орынға айналды. Орева 1950 және 1960 жылдары Окленд портының көпірінің ашылуына байланысты, қалалық жерлерде қарқынды дамыды, қала орталығы мен Хиллари алаңы 1953 жылдан бастап қалыптасты. Оревада 1980 және 2000 жылдары одан әрі ірі өзгерістер болды, ал 1989 жылдан 2010 жылға дейін Орева Родни ауданының әкімшілік орталығы болды. 2004 жылы Ұлттық партияның лидері Дон Браш маори және пакеха арасындағы қарым-қатынастарды талқылаған Орева сөйлемін жасағанда, қала ұлттық баспасөз назарына ілікті.
Tāmaki Māori settled in the Orewa area since at least the 13th century, utilising the resources of the Ōrewa River and Whangaparāoa Bay, where an important shark fishery was located. After the Kawerau warrior Maki unified many of the Tāmaki Māori people of the northern and western Auckland Region, his younger son Maraeariki settled along the Ōrewa River. Kawerau hapū, including Ngāti Kahu, lived in the Orewa area until the mid 19th century. Orewa was a part of the Mahurangi Block, forest sold to the Crown in 1841. Kauri loggers and itinerant kauri gum diggers were among the first Europeans to come to Orewa, with the first permanent residents arriving in the 1840s and 1850s. Orewa House was constructed in 1856, becoming the de Jersey Grut family home for three generations, later run as a boarding house and accommodation by Alice and Edward Eaves. During the 1920s, Orewa became a popular destination for campers and holidayers. Orewa rapidly developed suburban housing in the 1950s and 1960s, in part due to the opening of the Auckland Harbour Bridge, with the town centre and Hillary Square developing from 1953. Further major developments at Orewa occurred in the 1980s and 2000s, and Orewa became the administrative centre for the Rodney District from 1989 to 2010. The town gained national press in 2004 when National Party leader Don Brash gave the Orewa Speech, in which he discussed race relations between Māori and Pākehā.
География
Орева – Гибискус жағалауындағы, Орева өзенінің солтүстік жағалауында орналасқан жағалау қаласы. Орева жағажайы елді мекеннің шығыс жиегімен созылып жатыр және Ванағапароа шығанағын айналатын маңызды жағажайлардың бірі болып табылады. Ореваның ең жоғары нүктесі – Нукумеа көркем қорығындағы төбе, одан Нукумеа ағыны бастау алады. Хэтфилдс Бич жағалау елді мекені Нукумеа ағыны арқылы солтүстікке қарай орналасқан. Ореваның оңтүстігінде, Ванағапароа түбегіне қарай Ред Бич шағын ауданы орналасқан, ал Сильвердейлдің Хайгейт және Миллвотер аудандары оңтүстік-батыста жатыр. Адамдар қоныстанғанға дейін Орева негізінен каури ағаштары басым болған орман болды. 1840 жылдарға қарай Орева жағажайы көбінесе құмды төбелерден тұрды және, мүмкін, торфты батпақтар да болған. Элис Ивс көркем қорығы – Орева аумағындағы қалдық каури орманын қамтитын аймақ, онда 300 жылдан астам ғасырлық ағаштар бар.
Orewa is a coastal town on the Hibiscus Coast, located on the northern shores of the Ōrewa River. Ōrewa Beach lines the eastern margin of the settlement, which is one of the major beaches surrounding Whangaparāoa Bay. The highest point in Orewa is an hill in the Nukumea Scenic Reserve, from which the Nukumea Stream flows. The beach settlement of Hatfields Beach is located to the north across the Nukumea Stream, South of Orewa heading towards the Whangaparāoa Peninsula is the suburb of Red Beach, and the Highgate and Millwater developments of Silverdale are located to the southwest. Prior to human settlement, Orewa was primarily a kauri dominated forest. By the 1840s, the Orewa beach was primarily sandhills, and likely had areas of peat swamp. Alice Eaves Scenic Reserve is an area of Orewa that includes remnant kauri forest, including one estimated to be over 300 years old.
Этимология
Орева атауы бастапқыда Орева өзені мен сағасын сипаттау үшін қолданылған, ал кейіннен еуропалық кезеңде жағажайға да қолданыла бастады. Орева сөзінің этимологиясы белгісіз, бірақ ең мүмкін болжам бойынша, ол Те Вай о Рева ("Реваның сулары") деген сөздің қысқартылған түрі, ол ертедегі Каверау басшысы Реваға сілтеме жасайды.
The name Orewa was originally used to describe the Ōrewa River and estuary, and was later applied to the beach during European times. The etymology of Ōrewa is unknown, but the most likely origin is that it is a shortening of Te Wai o Rewa ("The Waters of Rewa"), referring to an early Kawerau rangatira called Rewa.
Маори тарихы
Гибискус жағалауы аймағы кем дегенде 13 ғасырдан бері қоныстанған, алғашқы маори тұрғындарының көпшілігі Ngā Oho деп танымал болған. Орева өзені мен Махуранги өзені арасындағы кең аумақ дәстүрлі түрде Махуранги деп аталды, ол Вайвера өзенінің сағасында орналасқан паның атымен аталған. Орева өзенінің сағасында аймақтағы ең тығыз археологиялық орындар шоғырланған, және бұл теңіз ресурстарына (моллюскалар мен балық сияқты) және ішкі аймақтарға қарайтын жолдарға қолайлы, қорғалған порты болған. Шамамен 17 ғасырда Маки атты батыр Каухиа портынан Аукленд аймағына көшіп келген. Маки Тэ Каверау а Маки тайпасы ретінде Тамаки маори тайпаларының көпшілігін, соның ішінде Солтүстік жағалау мен Гибискус жағалауын жаулап алып, біріктірген. Маки қайтыс болғаннан кейін, оның ұлдары оның жерлерінің әртүрлі бөліктеріне қоныстанды, жаңа хапуларды құрды, олардың ішінде Габискус жағалауындағы Ngāti Manuhiri, Ngāti Maraeariki, Ngāti Poataniwha және Ngāti Kahu хапулары болды. Макидің кіші ұлы Мареарики негізінен Орева өзенінің бастауына қоныстанды. Орева өзеніндегі оның қауымына жақын орналасқан Те Моту о Марае Арки аралы оның құрметіне аталды. Оның хапуы Ngāti Maraeariki Ухангапароа мен Омаха арасындағы жерлерді мекендеп, Оревадағы қоныстануды жалғастырды. Осы кезеңде Каверау ұрпақтары Гибискус жағалауы аймағына жер иелігі құқығын иеленді, ал балық аулау құқығы Ngāti Kahu және Marutūāhu тайпалары арасында бөлісті. Бұл жерді Каверау ұрпақтарының хапулары иеленді. Тағы бір маңызды орын – Орева өзенінің оңтүстік сағасында орналасқан Орева Оңтүстік көпір Па. Аймақтың дәстүрлі атаулары: Нукумеа (Ореваның солтүстігіндегі өзен), Вахакатика (Аран төбелеріндегі Орева өзенінің солтүстік саласы) және Те Руа Таниуа (Орева сағасының батыс жағы). 1821 жылдың қыркүйегінде Мушкет соғысы кезінде Ngāpuhi тобы (соғыс жасағы) 1790 жылдардағы Ngāti Kahu тайпасына қарсы бұрынғы жеңілістерін қайтару үшін оңтүстікке аттанды. Каверау ұрпақтары ауыр жеңіліске ұшырады, ал аман қалғандары Вайкатоға қашып, 1830 жылдары біртіндеп оралды. Ngāti Kahu тайпасының Вангапароадағы қонысы 1870 жылдарға дейін сақталды. 1840 жылы Уайтанги шартына қол қойылғаннан кейін, Король 13 сәуірде Махуранги және Омаха блоктарын, соның ішінде Ореваны алғашқы рет сатып алды. Кейбір iwi және hapū тайпалары мен хапулары дәстүрлі мүдделерімен байланысты болды, мысалы Ngāti Paoa және Ngāi Tai ki Tāmaki, ал басқалары, соның ішінде Te Kawerau ā Maki, Ngāti Manuhiri және Ngāti Rango, мәмілелерге қатыспады. Бұл Ngāti Manuhiri тайпасының Гибискус жағалауындағы жерлерінен айырылуына әкелді. Орева үйі үш буын бойы Джерси Грут отбасының үйі болды, ал 1906 жылы ол коммерциялық қонақ үйіне айналды. 1880 жылдардың соңында Оклендке баратын саз жол Вайнуиге ауыстырылды, нәтижесінде де Грут отбасы Вайвераға өздері жол салды. 19 ғасырдың соңында каури шырынының кен орындары азайған кезде Оревадағы жерлер жеміс бақшаларына айналды, онда Окленд нарығы үшін алма, алмұрт, жүзім және цитрус жемістері өсірілді. 1920 жылдары жеміс өсіру экономикалық тұрғыдан тиімді болған кезде жеміс бақшалары сүт фермаларымен алмастырылды. 1918 жылы Фрэнсис Хитчинс де Грут фермасын сатып алып, 1919 жылы Орева үйін Элис пен Эдвард Ивске сатты. Хитчинс ферманы бөлшектеуге тырысты, бірақ жер сату көңіл көншілік болды, сондықтан ол 1920 жылдардың ортасында ферманы доктор Э. Б. Гансонға сатты. Орева 1920 жылдары кемпинг жасаушылар мен демалысқа келгендер үшін танымал орынға айналды, бұл Орева үйінің танымалдылығының шарына жеткізді. 1930 жылдары жағалаудағы кемелер көліктің басты түрі болмай қалды, себебі жол инфрақұрылымы жақсарды, ал 1940 жылдары Орева залы салынды, онда қоғамдық көрсетілімдер үшін фильмдер көрсетілді.
The Hibiscus Coast area has been settled since at least the 13th century, with many of the first Māori occupants identifying as Ngā Oho. The wider area between the Ōrewa River and Mahurangi River was traditionally known as Mahurangi, named after a pā located at the mouth of the Waiwera River. The Ōrewa River estuary features some of the most densely found archaeological sites in the area, and was an important sheltered harbour, which offered marine resources such as shellfish and flounder, and connections to inland walking routes. Likely in the 17th century, the warrior Maki migrated from the Kāwhia Harbour to his ancestral home in the Auckland Region. Maki conquered and unified many of the Tāmaki Māori tribes as Te Kawerau ā Maki, including those of the North Shore and Hibiscus Coast. After Maki's death, his sons settled different areas of his lands, creating new hapū, including the wider Hibiscus Coast hapū of Ngāti Manuhiri, Ngāti Maraeariki, Ngāti Poataniwha and Ngāti Kahu. Maki's younger son Maraeariki primarily settled at the head of the Ōrewa River. An island in the Ōrewa River adjacent to his kāinga, Te Motu o Marae Ariki, was named in remembrance of him. His hapū Ngāti Maraeariki grew to occupy lands between Whangaparāoa and Ōmaha, while continuing to focus settlement at Orewa. During this period, Kawerau descended hapū held exclusive land rights to the Hibiscus Coast area, while fishing rights were shared between Ngāti Kahu and Marutūāhu tribes. which was held by Kawerau descendant hapū. The second is Orewa South Bridge Pa, at the southern mouth of the Orewa estuary. Traditional names recorded for the area include Nukumea, the stream to the north of Orewa, Wahakataka, the northern tributary of the Ōrewa River at Arran Hills and Te Rua Taniwha, at the western end of the Orewa estuary. In September 1821 during the Musket Wars, a Ngāpuhi taua (war party) ventured south to avenge past losses against Ngāti Kahu in the 1790s. The Kawerau descendant tribes were heavily defeated, and survivors fled to the Waikato, gradually returning in the 1830s. Ngāti Kahu settlement at Whangaparāoa continued until the 1870s. Following the signing of the Treaty of Waitangi in 1840, the Crown made the first purchases of the Mahurangi and Omaha blocks on 13 April 1841, which included Orewa. While some iwi and hapū with customary interests had been engaged, such as Ngāti Paoa and Ngāi Tai ki Tāmaki, others, including Te Kawerau ā Maki, Ngāti Manuhiri and Ngāti Rango, were not involved with transactions. This led to Ngāti Manuhiri being alienated from land on the Hibiscus Coast. Orewa House was the de Jersey Grut home for three generations, becoming a commercial guest house in 1906. By the late 1880s, the clay road to Auckland was diverted to Wainui, leading the de Grut family to cut a road to Waiwera themselves. In the latter 19th century as kauri gum deposits became rarer, land at Orewa was developed into orchards, where apples, pears, grapes and citrus fruit were grown for the Auckland market. Gradually the orchards were replaced by dairy farms in the 1920s, when fruit growing became economic. In 1918, Francis Hitchins purchased the de Grut farm, selling Orewa House to Alice and Edward Eaves in 1919. Hitchins attempted to subdivide the farm, but land sales were disappointing, so onsold the farm to Dr. E. B. Gunson in the mid 1920s. Orewa became a popular destination for campers and holidayers in the 1920s, which led to the height of popularity of Orewa House. By the 1930s, coastal steamers were no longer the major form of transportation due to improved roading infrastructure, and in the 1940s Orewa Hall was constructed, where films were shown to the community.
Қала маңындағы аумақтарды дамыту
Орева 1950-ші жылдары қала маңындағы тұрғын үйлер салу үшін бөлінді. Орева қаласының орталығы 1953 жылы салынды, оған сауда орталығы мен Хиллари алаңы кірді. Алаң сэр Эдмунд Хиллари есімімен аталады, оның отбасы Оревада демалыс үйіне ие болған және ол 1930 жылдары жазда онда тұрған. Осы кезеңде 1950 жылы Орева серфинг құтқару клубы, ал 1952 жылы Орева боулинг клубы құрылды. 1957 жылы Орева мұз айдыны салынды. Мұз айдыны 1960 жылдары Гибискус жағалауының ойын-сауық орталығына айналды, оған мини-гольф алаңы мен концерттік алаң кірді. 1983 жылы мұз айдыны бұзылды. Орева 1960 жылдары Окленд портының көпірі ашылғаннан кейін құрылыс және халық санының өсуін бастан кешірді, 1964 және 1975 жылдар аралығында қарқынды түрде қалалық аймаққа айналды. 1966 жылы Элис Ивздің қайтыс болғаннан кейін, Ивз отбасы жерді Уайтемата округі кеңесіне сыйға тартқаннан кейін Орева үйіне жақын жерде Элис Ивз есімді көрнекті саябақ құрылды. Сол жылы Хиллари алаңының жанында Орева кинотеатры салынды. 1968 жылы Алан Хоробин Orewa Marineland ашты, ол шимпанзелер, ламалар, теңіз түлкілері, дельфиндер және «Сид теңіз пілі» сияқты құтқарылған жануарларға баспана болды. Marineland 1978 жылы жабылды. 1970 жылы Орева Бірлескен Бизнес Ассоциациясы құрылды. Орева қоғамдық орталығы 1972 жылы салынды. Орева өзенінің солтүстік жағалауын дамыту 1983 жылы басталды және 1995 жылы жалғасты. 1983 жылы Хиллари алаңында Маринус ван Кутен жасаған сэр Эдмунд Хилларидың бетон мүсіні ашылды. Мүсін уақыт өте келе тозып, 1991 жылы Чэн Вэй Миннің қола мүсінімен ауыстырылды. 1990 жылы «United Players» тобы Оревада «Centrestage» театрын ашты. 1990 жылдардың соңында Окленд Солтүстік тас жолы Ореваға дейін созылды, бұл аймақ үшін қаламен маңызды байланыс құрды. 2004 жылы Оревада «Наутилус» деп аталатын 12 қабатты тұрғын үй кешені салынды. Гибискус жағалауындағы жалғыз биік ғимарат, онда 300-ден астам адам тұрады және 2009 жылы ғимараттың су өткізбейтін екеніне байланысты мәселелер туды. Орева 2004 жылғы 27 қаңтарда Жаңа Зеландия Ұлттық партиясының басшысы Дон Браш, сол кезде парламенттегі оппозиция жетекшісі, жергілікті Ротари клубы алдында Жаңа Зеландиядағы нәсілдік қатынастар, әсіресе маорилердің ерекше мәртебесі тақырыбында сөз сөйлеген кезде саяси оқиғалардың ортасында болды. Ол «барлығы үшін бір ереже» принципін жақтады. 2008 жылы Орева тұрақжайының бұрынғы орнында Кенсингтон паркі жаңа тұрғын үй ауданына айналдырылды.
Orewa was subdivided for suburban housing in the 1950s. The Orewa town centre was developed in 1953, which included a shopping precinct and Hillary Square. The square is named after Sir Edmund Hillary, whose family owned a holiday bach at Orewa, where he stayed in summers in the 1930s. This period saw the establishment of the Orewa Surf Life Saving Club in 1950, and the Orewa Bowling Club in 1952. In 1957, the Orewa Skating Rink was constructed. The rink developed into an entertainment precinct for the Hibiscus Coast in the 1960s, including a minigolf range and concert space. The rink was demolished in 1983. Orewa experienced a building and population boom in the 1960s, due to the opening of the Auckland Harbour Bridge, rapidly urbanising between 1964 and 1975. In 1966, Alice Eaves Scenic Reserve was established on the former lands adjacent to Orewa House, after the Eaves family donated the land to the Waitemata County Council after Alice Eaves' death, and in the same year the Orewa Picture Theatre was constructed adjacent to Hillary Square. In 1968, Alan Horobin opened Orewa Marineland, a home for rescue animals including chimpanzees, llamas, seals, dolphins and "Sid the Sea elephant". Marineland closed in 1978. The Orewa Combined Business Association formed in 1970. The Orewa Community Centre was constructed in 1972. Development of the northern shores of the Ōrewa River began in 1983 with further developed in 1995. A concrete statue by Marinus van Kooten of Sir Edmund Hillary was unveiled in Hillary Square in 1983. The statue degraded over time, and was replaced with a bronze statue by Chen Wei Ming in 1991. In 1990, the Centrestage Theatre was developed in Orewa by the United Players. By the late 1990s, the Auckland Northern Motorway was extended to Orewa. This created a major link for the area back to the city. In 2004, a 12 storey apartment complex called the Nautilus was completed at Orewa. The only high rise building on the Hibiscus Coast, it is home to over 300 people, and in 2009 faced issues for being a leaky building. Orewa made political headlines on 27 January 2004, when New Zealand National Party leader Don Brash, then the leader of the opposition in Parliament, gave what became known as the Orewa Speech in front of the local Rotary club on a theme of race relations in New Zealand and, in particular, the special status of Māori. He advocated 'one rule for all'. In 2008, Kensington Park, the former site of the Orewa Caravan Park, was developed into a new housing area.
Білім
Орева аудандық орта мектебі 1956 жылы құрылған. 1974 жылы мектеп Орева мектебі мен Орева колледжіне бөлінді. Орева жағалауындағы мектеп 1978 жылы (алғашқыда Орева Солтүстік мектебі ретінде) құрылды, ал 1988 жылы оңтүстікке қарай Қызыл жағалауда тағы бір бастауыш мектеп ашылды. Орева колледжі – 7-13 жылдық оқу бағдарламасын ұсынатын орта мектеп. Орева мектебі мен Орева жағажайлық мектебі 1-6 жылдықтарға арналған бастауыш мектептер, олардың оқушы саны сәйкесінше ... және ... адамды құрайды. Үш мектеп те бірлесіп оқытуды жүзеге асырады. Сандар ... күніне сәйкес.
Orewa District High School was founded in 1956. In 1974, the school was split into Orewa School and Orewa College. Orewa Beach School was founded in 1978 (originally as Orewa North School), and another primary school opened at Red Beach to the south in 1988. Orewa College is a secondary (years 7–13) school with a roll of students. Orewa School and Orewa Beach School are contributing primary (years 1–6) schools, with rolls of students and students respectively. All three schools are coeducational. Rolls are as of
Жергілікті билік
1877 жылдан 1974 жылға дейін Орева Уайтемата округінің басқаруында болды, ол Окленд қаласының солтүстігі мен батысында орналасқан ірі ауылдық округ еді. 1974 жылы округ таратылып, Родни округінің құрамына енді, ал 1989 жылдан 2010 жылға дейін Родни округінің бөлігі болды. Орева Родни округінің әкімшілік орталығы еді. 2010 жылдың қараша айында Родни округі бірыңғай билік жүйесі аясында Окленд кеңесіне қосылды. Окленд кеңесі шеңберінде Орева Гибискус және Бейс жергілікті басқару аймағының Гибискус жағалауы бөлімшесіне кіреді, оны Гибискус және Бейс жергілікті кеңесі басқарады. Ол Олбэни округінің құрамында, ол Окленд кеңесіне екі кеңесші сайлайды.
From 1877 until 1974, Orewa was administered by the Waitemata County, a large rural county north and west of the city of Auckland. In 1974 the county was dissolved, becoming part of Rodney County, them from 1989 to 2010 Rodney District. Orewa was the administrative centre for the Rodney District. The Rodney District was amalgamated into Auckland Council in November 2010, under a single unitary authority system. Within the Auckland Council, Orewa is a part of the Hibiscus Coast subdivision of the Hibiscus and Bays local government area, governed by the Hibiscus and Bays Local Board. It is a part of the Albany ward, which elects two councillors to the Auckland Council.