Кіріспе

Тамаки маори кем дегенде 13 ғасырдан бері Орева аймағында қоныстанған, Орева өзені мен Вангапароа шығанағының ресурстарын пайдаланып, онда маңызды акула балық аулау орталығы орналасқан. Каверау батыры Маки Солтүстік және Батыс Окленд аймағындағы Тамаки маори халқының көп бөлігін біріктіргеннен кейін, оның кіші ұлы Мареарики Орева өзенінің жағасында қоныстанды. Каверау хапулары, соның ішінде Нгати Каху, 19 ғасырдың ортасына дейін Орева аймағында өмір сүрді. Орева 1841 жылы коронаға сатылған Махуранги учаскесінің бір бөлігі болды. Каури ағаштарын кесушілер мен көшпелі каури шүберегін қазушылар Ореваға келген алғашқы еуропалықтардың қатарында болды, ал алғашқы тұрақты тұрғындар 1840 және 1850 жылдары қоныстанды. Орева үйі 1856 жылы салынды, ол үш буын бойы Джерси Грут отбасының үйі болды, кейін Элис пен Эдвард Ивстің пансионаты мен тұру орны ретінде пайдаланылды. 1920 жылдары Орева кемпинг жасаушылар мен демалысқа келгендер үшін танымал орынға айналды. Орева 1950 және 1960 жылдары Окленд портының көпірінің ашылуына байланысты, қалалық жерлерде қарқынды дамыды, қала орталығы мен Хиллари алаңы 1953 жылдан бастап қалыптасты. Оревада 1980 және 2000 жылдары одан әрі ірі өзгерістер болды, ал 1989 жылдан 2010 жылға дейін Орева Родни ауданының әкімшілік орталығы болды. 2004 жылы Ұлттық партияның лидері Дон Браш маори және пакеха арасындағы қарым-қатынастарды талқылаған Орева сөйлемін жасағанда, қала ұлттық баспасөз назарына ілікті.

География

Орева – Гибискус жағалауындағы, Орева өзенінің солтүстік жағалауында орналасқан жағалау қаласы. Орева жағажайы елді мекеннің шығыс жиегімен созылып жатыр және Ванағапароа шығанағын айналатын маңызды жағажайлардың бірі болып табылады. Ореваның ең жоғары нүктесі – Нукумеа көркем қорығындағы төбе, одан Нукумеа ағыны бастау алады. Хэтфилдс Бич жағалау елді мекені Нукумеа ағыны арқылы солтүстікке қарай орналасқан. Ореваның оңтүстігінде, Ванағапароа түбегіне қарай Ред Бич шағын ауданы орналасқан, ал Сильвердейлдің Хайгейт және Миллвотер аудандары оңтүстік-батыста жатыр. Адамдар қоныстанғанға дейін Орева негізінен каури ағаштары басым болған орман болды. 1840 жылдарға қарай Орева жағажайы көбінесе құмды төбелерден тұрды және, мүмкін, торфты батпақтар да болған. Элис Ивс көркем қорығы – Орева аумағындағы қалдық каури орманын қамтитын аймақ, онда 300 жылдан астам ғасырлық ағаштар бар.

Этимология

Орева атауы бастапқыда Орева өзені мен сағасын сипаттау үшін қолданылған, ал кейіннен еуропалық кезеңде жағажайға да қолданыла бастады. Орева сөзінің этимологиясы белгісіз, бірақ ең мүмкін болжам бойынша, ол Те Вай о Рева ("Реваның сулары") деген сөздің қысқартылған түрі, ол ертедегі Каверау басшысы Реваға сілтеме жасайды.

Маори тарихы

Гибискус жағалауы аймағы кем дегенде 13 ғасырдан бері қоныстанған, алғашқы маори тұрғындарының көпшілігі Ngā Oho деп танымал болған. Орева өзені мен Махуранги өзені арасындағы кең аумақ дәстүрлі түрде Махуранги деп аталды, ол Вайвера өзенінің сағасында орналасқан паның атымен аталған. Орева өзенінің сағасында аймақтағы ең тығыз археологиялық орындар шоғырланған, және бұл теңіз ресурстарына (моллюскалар мен балық сияқты) және ішкі аймақтарға қарайтын жолдарға қолайлы, қорғалған порты болған. Шамамен 17 ғасырда Маки атты батыр Каухиа портынан Аукленд аймағына көшіп келген. Маки Тэ Каверау а Маки тайпасы ретінде Тамаки маори тайпаларының көпшілігін, соның ішінде Солтүстік жағалау мен Гибискус жағалауын жаулап алып, біріктірген. Маки қайтыс болғаннан кейін, оның ұлдары оның жерлерінің әртүрлі бөліктеріне қоныстанды, жаңа хапуларды құрды, олардың ішінде Габискус жағалауындағы Ngāti Manuhiri, Ngāti Maraeariki, Ngāti Poataniwha және Ngāti Kahu хапулары болды. Макидің кіші ұлы Мареарики негізінен Орева өзенінің бастауына қоныстанды. Орева өзеніндегі оның қауымына жақын орналасқан Те Моту о Марае Арки аралы оның құрметіне аталды. Оның хапуы Ngāti Maraeariki Ухангапароа мен Омаха арасындағы жерлерді мекендеп, Оревадағы қоныстануды жалғастырды. Осы кезеңде Каверау ұрпақтары Гибискус жағалауы аймағына жер иелігі құқығын иеленді, ал балық аулау құқығы Ngāti Kahu және Marutūāhu тайпалары арасында бөлісті. Бұл жерді Каверау ұрпақтарының хапулары иеленді. Тағы бір маңызды орын – Орева өзенінің оңтүстік сағасында орналасқан Орева Оңтүстік көпір Па. Аймақтың дәстүрлі атаулары: Нукумеа (Ореваның солтүстігіндегі өзен), Вахакатика (Аран төбелеріндегі Орева өзенінің солтүстік саласы) және Те Руа Таниуа (Орева сағасының батыс жағы). 1821 жылдың қыркүйегінде Мушкет соғысы кезінде Ngāpuhi тобы (соғыс жасағы) 1790 жылдардағы Ngāti Kahu тайпасына қарсы бұрынғы жеңілістерін қайтару үшін оңтүстікке аттанды. Каверау ұрпақтары ауыр жеңіліске ұшырады, ал аман қалғандары Вайкатоға қашып, 1830 жылдары біртіндеп оралды. Ngāti Kahu тайпасының Вангапароадағы қонысы 1870 жылдарға дейін сақталды. 1840 жылы Уайтанги шартына қол қойылғаннан кейін, Король 13 сәуірде Махуранги және Омаха блоктарын, соның ішінде Ореваны алғашқы рет сатып алды. Кейбір iwi және hapū тайпалары мен хапулары дәстүрлі мүдделерімен байланысты болды, мысалы Ngāti Paoa және Ngāi Tai ki Tāmaki, ал басқалары, соның ішінде Te Kawerau ā Maki, Ngāti Manuhiri және Ngāti Rango, мәмілелерге қатыспады. Бұл Ngāti Manuhiri тайпасының Гибискус жағалауындағы жерлерінен айырылуына әкелді. Орева үйі үш буын бойы Джерси Грут отбасының үйі болды, ал 1906 жылы ол коммерциялық қонақ үйіне айналды. 1880 жылдардың соңында Оклендке баратын саз жол Вайнуиге ауыстырылды, нәтижесінде де Грут отбасы Вайвераға өздері жол салды. 19 ғасырдың соңында каури шырынының кен орындары азайған кезде Оревадағы жерлер жеміс бақшаларына айналды, онда Окленд нарығы үшін алма, алмұрт, жүзім және цитрус жемістері өсірілді. 1920 жылдары жеміс өсіру экономикалық тұрғыдан тиімді болған кезде жеміс бақшалары сүт фермаларымен алмастырылды. 1918 жылы Фрэнсис Хитчинс де Грут фермасын сатып алып, 1919 жылы Орева үйін Элис пен Эдвард Ивске сатты. Хитчинс ферманы бөлшектеуге тырысты, бірақ жер сату көңіл көншілік болды, сондықтан ол 1920 жылдардың ортасында ферманы доктор Э. Б. Гансонға сатты. Орева 1920 жылдары кемпинг жасаушылар мен демалысқа келгендер үшін танымал орынға айналды, бұл Орева үйінің танымалдылығының шарына жеткізді. 1930 жылдары жағалаудағы кемелер көліктің басты түрі болмай қалды, себебі жол инфрақұрылымы жақсарды, ал 1940 жылдары Орева залы салынды, онда қоғамдық көрсетілімдер үшін фильмдер көрсетілді.

Қала маңындағы аумақтарды дамыту

Орева 1950-ші жылдары қала маңындағы тұрғын үйлер салу үшін бөлінді. Орева қаласының орталығы 1953 жылы салынды, оған сауда орталығы мен Хиллари алаңы кірді. Алаң сэр Эдмунд Хиллари есімімен аталады, оның отбасы Оревада демалыс үйіне ие болған және ол 1930 жылдары жазда онда тұрған. Осы кезеңде 1950 жылы Орева серфинг құтқару клубы, ал 1952 жылы Орева боулинг клубы құрылды. 1957 жылы Орева мұз айдыны салынды. Мұз айдыны 1960 жылдары Гибискус жағалауының ойын-сауық орталығына айналды, оған мини-гольф алаңы мен концерттік алаң кірді. 1983 жылы мұз айдыны бұзылды. Орева 1960 жылдары Окленд портының көпірі ашылғаннан кейін құрылыс және халық санының өсуін бастан кешірді, 1964 және 1975 жылдар аралығында қарқынды түрде қалалық аймаққа айналды. 1966 жылы Элис Ивздің қайтыс болғаннан кейін, Ивз отбасы жерді Уайтемата округі кеңесіне сыйға тартқаннан кейін Орева үйіне жақын жерде Элис Ивз есімді көрнекті саябақ құрылды. Сол жылы Хиллари алаңының жанында Орева кинотеатры салынды. 1968 жылы Алан Хоробин Orewa Marineland ашты, ол шимпанзелер, ламалар, теңіз түлкілері, дельфиндер және «Сид теңіз пілі» сияқты құтқарылған жануарларға баспана болды. Marineland 1978 жылы жабылды. 1970 жылы Орева Бірлескен Бизнес Ассоциациясы құрылды. Орева қоғамдық орталығы 1972 жылы салынды. Орева өзенінің солтүстік жағалауын дамыту 1983 жылы басталды және 1995 жылы жалғасты. 1983 жылы Хиллари алаңында Маринус ван Кутен жасаған сэр Эдмунд Хилларидың бетон мүсіні ашылды. Мүсін уақыт өте келе тозып, 1991 жылы Чэн Вэй Миннің қола мүсінімен ауыстырылды. 1990 жылы «United Players» тобы Оревада «Centrestage» театрын ашты. 1990 жылдардың соңында Окленд Солтүстік тас жолы Ореваға дейін созылды, бұл аймақ үшін қаламен маңызды байланыс құрды. 2004 жылы Оревада «Наутилус» деп аталатын 12 қабатты тұрғын үй кешені салынды. Гибискус жағалауындағы жалғыз биік ғимарат, онда 300-ден астам адам тұрады және 2009 жылы ғимараттың су өткізбейтін екеніне байланысты мәселелер туды. Орева 2004 жылғы 27 қаңтарда Жаңа Зеландия Ұлттық партиясының басшысы Дон Браш, сол кезде парламенттегі оппозиция жетекшісі, жергілікті Ротари клубы алдында Жаңа Зеландиядағы нәсілдік қатынастар, әсіресе маорилердің ерекше мәртебесі тақырыбында сөз сөйлеген кезде саяси оқиғалардың ортасында болды. Ол «барлығы үшін бір ереже» принципін жақтады. 2008 жылы Орева тұрақжайының бұрынғы орнында Кенсингтон паркі жаңа тұрғын үй ауданына айналдырылды.

Білім

Орева аудандық орта мектебі 1956 жылы құрылған. 1974 жылы мектеп Орева мектебі мен Орева колледжіне бөлінді. Орева жағалауындағы мектеп 1978 жылы (алғашқыда Орева Солтүстік мектебі ретінде) құрылды, ал 1988 жылы оңтүстікке қарай Қызыл жағалауда тағы бір бастауыш мектеп ашылды. Орева колледжі – 7-13 жылдық оқу бағдарламасын ұсынатын орта мектеп. Орева мектебі мен Орева жағажайлық мектебі 1-6 жылдықтарға арналған бастауыш мектептер, олардың оқушы саны сәйкесінше ... және ... адамды құрайды. Үш мектеп те бірлесіп оқытуды жүзеге асырады. Сандар ... күніне сәйкес.

Жергілікті билік

1877 жылдан 1974 жылға дейін Орева Уайтемата округінің басқаруында болды, ол Окленд қаласының солтүстігі мен батысында орналасқан ірі ауылдық округ еді. 1974 жылы округ таратылып, Родни округінің құрамына енді, ал 1989 жылдан 2010 жылға дейін Родни округінің бөлігі болды. Орева Родни округінің әкімшілік орталығы еді. 2010 жылдың қараша айында Родни округі бірыңғай билік жүйесі аясында Окленд кеңесіне қосылды. Окленд кеңесі шеңберінде Орева Гибискус және Бейс жергілікті басқару аймағының Гибискус жағалауы бөлімшесіне кіреді, оны Гибискус және Бейс жергілікті кеңесі басқарады. Ол Олбэни округінің құрамында, ол Окленд кеңесіне екі кеңесші сайлайды.