Көгілдір таулардың (Австралия) Гроуз аңғары – керемет шатқалдар мен каньондарға толы табиғи саябақ. Гроуз өзенімен қалыптасқан, табиғат сүйгіштерге арналған аймақ.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грос аңғары – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы Көк таулардағы қират аңғары. Ол Грос өзенімен қалыптасқан, оның бастауы Виктория тауы аймағында. Аңғар Ұлы Батыс тас жолы мен Беллс жолы арасында орналасқан, бұл Көк таулар арқылы өтетін екі маңызды бағыт. Аңғардың көп бөлігі Көк таулар Ұлттық паркінің құрамына кіреді.
Valley in the Blue Mountains, New South Wales, Australia
The Grose Valley is a rugged valley in the Blue Mountains, New South Wales, Australia. It has been formed by the Grose River, the headwaters of which are in the Mount Victoria area. The valley is located between the Great Western Highway and Bells Line of Road, the two major routes across the Blue Mountains. The majority of the valley falls within the Blue Mountains National Park.
Грос даласының ерекшеліктері
Грос даласы Сиднейдің құмтасты аймағындағы ең әсерлі шатқалдар мен каньон ландшафтарын қамтиды. Грос сонымен қатар, бұталық серуендерге немесе жарларынан жұртшылықтың тамашалауына ең қолайлы жабайы аймақтардың бірі болып табылады.
The Grose Wilderness contains some of the most dramatic gorge and canyon landscapes of the entire Sydney basin sandstone region. The Grose also constitutes one of the most accessible wilderness areas for bushwalking or public observation from its escarpment margins.
Геология
Аймақтың геологиясы триас құмтастарынан және оған жататын пермдік шөгінді жыныстарынан тұрады. Аймақта базальтпен қапталған көптеген биік шыңдар басым, олардың ішінде Банкс тауы және Хей тауы ерекше аталады. Грос өзені мен оның салалары Хоуксбери (жоғарғы) және Наррабин (төменгі) топтарының құмтастары арқылы кең санаттар мен каньондардың күрделі желісін ойып, көбінесе 300 метрден асатын биіктіктегі жартастарды ашыққа шығарды (Банкс қабырғасы). Жоғарғы және ортаңғы Грос шатқалындағы Буррамоко бас құмтасы тік жарылымдар бойында сынуға бейімділігімен ерекшеленеді, нәтижесінде Көк таулардағы ең тік жартастардың бірі пайда болды. Жай далада Грос өзені бассейнінің 80% орналасқан. Өзен Непиан-Хоксбериге тоқтаусыз ағып өтеді, тек соңғы бөлігінде ғана өзгеріске ұшырайды. Осының салдарынан Грос өзенінің және оның ірі салаларының, мысалы, Вентворт ағысы мен Кармартен бұлағының жоғары экологиялық құндылығы бар.
The geology of the area consists of Triassic sandstones and underlying Permian sedimentary rocks. A number of basalt capped peaks dominate the area, notably Mount Banks and Mount Hay. The Grose River and its tributaries have eroded an extensive labyrinth of gorges and canyons through the Hawkesbury (upper) and Narrabeen (lower) group sandstones, exposing cliffs of commonly over and up to in height (Banks Wall). The Burramoko Head sandstone in the upper and middle Grose gorges possesses weathering tendencies of breakage along vertical joints and has consequently yielded some of the sheerest cliff faces in the Blue Mountains. The wilderness contains 80% of the Grose River catchment. The river flows to the Nepean Hawkesbury through an undisturbed environment for all but its final Consequently, the Grose has substantial wild river values, as do its major tributaries such as Wentworth Creek and Carmarthen Brook.
Флора
Жабайы табиғаттағы өсімдіктердің көп бөлігі құрғақ ашық орман мен орманды алқаптардан тұрады, биіктіктен жоғарыда *Eucalyptus sieberi* және *E. piperita* басым, ал төменгі биіктікте *Eucalyptus oblonga*, *E. globoidea*, *E. agglomerata* және *Angophora costata* үстемдік етеді. Жазықтарда топырақ жұқа немесе сулы болып келеді және көбінесе бұталы немесе ашық орманды қоғамдастықтарды құрайды. Қорғалған және суы мол каньондарда жабық орман көптеп кездеседі, олардың ерекше түрлері – кочево, сассафрас және опоссум. Жеке базальттық қырлардағы құнарлы топырақ *E. viminalis*, *E. blaxlandii* және *E. fastigata* евкалипттерінің биік орман өсуіне жағдай жасайды. Төртінші кезеңде Жоғарғы Гроуз аңғарында салынған аллювиалды шөгінділердің кішкентай ауданы *E. deanei*, *E. oreades*, *E. notabilis* және *E. cypelocarpa* үстемдік ететін биік ылғалды ашық орманды қолдайды. Көк жапырақты орман осы орман типіне кіреді. Аңғарды Беллс Лайн Роудтан және Маунт Викториядан тыс жерлерден де көруге болады. Ол Фрэнсис Гроуздың есімімен аталады. Чарльз Дарвин 1836 жылы Гроуз аңғарына сапар шеккен кезде оны «керемет және ұлы» деп сипаттаған. 1859 жылы Австралиядағы алғашқы фотосуреттер осы аңғарда түсірілген. Әртүрлі уақытта теміржол желілері мен су тоғандары салу туралы ұсыныстар болды, бірақ олар іске аспады. 1931 жылы осы аңғарда Австралиядағы орманды сақтау үшін алғашқы күрес болды. Аңғардың ішіндегі Көк жапырақты орман – аңғардың қалған бөлігінен ерекше көзге түсетін жер. Ол негізінен биік Көк жапырақты ағаштардан (*Eucalyptus deanei*, сондай-ақ Дианның жапырақты ағаштары немесе кең жапырақты ағаштар деп те аталады) тұрады, себебі биік ағаштар күн сәулесінің көп бөлігін тосып, жер бетіндегі өсімдіктердің өсуін тежейді. Көк таулар Ұлттық паркімен қорғалған орманға жаяу ғана кіруге болады, Гроуз аңғарының әртүрлі бөліктерінен және оған жақын каньондардан бірнеше жолдар осы орманға келіп қосады. Жаз айларында күннің ыстығы күшті болғандықтан және орман өрттерінің қаупі жоғары болғандықтан жаяу жүру қиынға соғады. Аңғарда бірнеше рет орман өрттері болған, атап айтқанда 1982 жылы және 2006 жылдың қараша айында. Атап айтқанда, Көк жапырақты орман арттан өртеуден зардап шекті. 2006 жылғы қатал орман өрттері салдарынан Көк жапырақты орман мен аңғардағы басқа да жаяу жолдар жабылды, өсімдіктердің қайта өсуіне мүмкіндік беру үшін. 2009 жылдың наурызынан бастап Гроуз аңғарындағы барлық жолдар ашық, Родригес асуынан (Эванс қарауынан аңғарға кіретін) және жер көшкіні салдарынан жабық Гранд-Каньоннан басқа.
The bulk of the vegetation in the wilderness is dry open forest and woodland, dominated by Eucalyptus sieberi and E. piperita above altitude with Eucalyptus oblonga, E. globoidea, E. agglomerata and Angophora costata becoming dominant at lower altitudes. Plateau areas have thinner or waterlogged soils and generally support heath or low open woodland communities. Within the sheltered and well watered canyon environments closed forests commonly occur, with typical species being coachwood, sassafras and possumwood. On the isolated basalt caps the fertile soils support taller eucalypt forests of E. viminalis, E. blaxlandii and E. fastigata. A small area of alluvial sediments deposited in the upper Grose Valley during the Quaternary supports a tall moist open forest dominated by E. deanei, E. oreades, E. notabilis and E. cypelocarpa. The Blue Gum Forest is included in this forest type. The valley can also be viewed from lookouts near Bells Line of Road and points outside Mount Victoria. It is named after Francis Grose. Charles Darwin described the Grose Valley as "stupendous magnificent" when he visited in 1836. In 1859 some of the first photographs in Australia were taken in the valley. At various times there were proposals for rail lines and dams but these have not proceeded. In 1931, the valley was the subject of one of Australia's first forest conservation battles. Within the valley, the Blue Gum Forest is one place that stands out from the rest of the valley. It consists predominantly of towering Blue Gum trees (Eucalyptus deanei, also known as Deane's Gums, or Broad leafed gums), with a thin understorey because the tall trees inhibit the growth of ground cover by blocking most of the sunlight. Protected by the Blue Mountains National Park, the forest can be accessed only on foot, with several trails from different parts of the Grose Valley and adjacent canyons meeting in the forest. The walk is much more strenuous in summer due to the higher daily temperatures and the added risk of bushfires. The valley has been affected by bushfires at various times, notably in 1982 and in November 2006. In particular the Blue Gum Forest was damaged by back burning. Owing to the harsh bushfires in 2006, the Blue Gum forest and other walking tracks in the valley were closed to bushwalkers to allow the regrowth of vegetation. As of March 2009, all tracks in the Grose Valley are open, with the exception of the Rodriguez Pass into the valley from Evans lookout and the Grand Canyon, closed due to a landslide.
Қорғау
Грос Долинісі 1931 жылы Көк Шығанақ орманы жойылу қаупінен құтқарылған кезде Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы қазіргі заманғы табиғатты қорғау қозғалысының алғашқы ошағына айналды. Сиднейлік «Буш-Волкерс» клубының Алан Ригби басқаруымен келген тобы орманға кемпинг құрып, Билпин шаруасы Кларри Хангерфордқа кездейсоқ соқтығысты. Хангерфорд орманды жалға алып, бұталарға жаңғақ егу үшін көк шұбарларды кесуді жоспарлап отырғанын айтты. Бұталар оны тоқтату үшін науқан бастады. Соңында олар 130 фунт стерлинг жинады және Хангерфордқа оның жалға алу құқығынан бас тартуы үшін осы ақшаны төледі. Бұл Ұлы депрессияның ең қиын кезеңінде үлкен сома болды. 80 фунт стерлингті сол кездегі Жаңа Оңтүстік Уэльс теміржолының басшысы, кейіннен Австралия хабар тарату корпорациясының төрағасы болған Джеймс Клири берді. Клири де бұталардың қатарында болған. Науқанның маңызды белсенділерінің бірі Майлс Данфи болды, ол сол кезде Көк Таулар Ұлттық паркіне қатысты жоспарларын жасап жатқан еді. 1800 жылдары Грос Долинісіне бөгет салу туралы бірнеше ұсыныстар жасалған, олардың бірі орманда салынуы керек еді. Бұл аймақта бірнеше көмір және тақтатас кендерін игеру жобалары қарастырылған, ал 1850 жылдары Батыс теміржол желісі Грос өзені арқылы және орманнан өтетін болады деп жоспарланған. 1875 жылы Көк Шығанақ орманында Суретшілер академиясының Эклстон Дю Фур құрған суретшілер лагері орналасқан. Оның нәтижесінде Джозеф Филип Бишоффтың бірнеше әдемі фотосуреттері, сондай-ақ Уильям Пигуеннің суреттері мен картиналары пайда болды. Тағы бір нәтиже – бүкіл Грос Долинісі және оның төңірегі «ұлттық көрініс» ретінде танылғандықтан, бөтендікке қарсы резервацияланды. Ол кезде Австралияда ұлттық парк болған жоқ, тіпті Австралия мемлекет те емес еді, бірақ бұл резервация, мәні бойынша, елдегі алғашқы ұлттық парк болды.
The Grose Valley arguably became the cradle of the modern conservation movement in NSW when Blue Gum Forest was saved from threatened destruction in 1931 32. A group from the Sydney Bush Walkers club, led by Alan Rigby, were camped in the forest when they chanced upon a Bilpin farmer, Clarrie Hungerford. Hungerford had a lease of the forest and told the bushwalkers he planned to clear the blue gums to plant walnuts. The bushwalkers went away and started a campaign to stop him. Eventually, they raised £130 which they paid Hungerford in exchange for his relinquishing the lease. It was a substantial amount at the height of the great depression. 80 pounds came in the form of an interest free loan from James Cleary, then head of the NSW railways and subsequently chairman of the Australian Broadcasting Commission. Cleary was also a bushwalker. One of the key activists in the campaign was Myles Dunphy, who at the time was developing his plans for the Blue Mountains National Park. During the 1800s there were various proposals to dam the Grose Valley, and one such dam would have been at the forest. The area was also the subject of a number of proposed coal and shale mining ventures, and in the 1850s it was planned that the main western railway line would be routed up the Grose River and through the forest. In 1875 Blue Gum Forest was the scene of an artists’ camp established by Eccleston Du Faur, of the Academy of Art. Several magnificent photographs by Joseph Philip Bischoff and drawings and paintings by William Piguenit resulted. Another outcome was that the whole Grose Valley and surrounds was reserved from alienation because it was ‘a national spectacle’. At the time there was no national park in Australia, and indeed Australia was not even a nation—but the reservation in essence was the country’s first national park.