Швейцариядағы мұз үстіндегі шана трассасы

Кіріспе

Швейцарияның шығысындағы табиғи мұз үстіндегі skeleton жарысы трассасы

Жарыс жолы

Cresta Run – Швейцарияның шығысындағы табиғи мұз үстіндегі skeleton жарысы трассасы. Қысқы спорт қалашығы Сент-Морицте орналасқан бұл трасса әлемдегі скелет спортына толық арналған сирек трассалардың бірі. Ол 1884 жылы Клерина/Шларинья муниципалитетіне қарасты Креста ауылының жанында Кульм қонақ үйінің ашық ауадағы ойын-сауық комитеті және Сент-Мориц тұрғындарымен бірлесіп салынған. Комитет мүшелері: майор Уильям Генри Булпетт (Сент-Мориц Тобогганинг клубының (SMTC) негізін қалаушысы), Джордж Робертсон, Чарльз Дигби Джонс (Робертсон мен Дигби Джонс жоспарланған трассаны жоспарлады), С. Меткалф және Дж. Биддульф. 1887 жылы құрылған SMTC және Сент-Мориц тұрғындары арасындағы серіктестік осы күнгі күнге дейін жалғасып келеді. 1870-ші жылдардың басында Кульм қонақ үйі, Сент-Морицтегі қысқы курорттық шаралары кезінде жабық алаңдағы сана жарысы пайда болды. SMTC мүшелері әлі күнге дейін Кульмдегі "Sunny Bar"-да түскі асқа жиналады. Жарысқа қатысатын сана спортының алғашқы күндерінде басым стиль – артқа жатып жарысу еді, бірақ 1887 жылы "Америка" деп аталған икемді шананың (Flexible Flyer) ойдағыдай табылуы 1887 жылғы Гранд-Нэшнлде алға қарай стильді қолданған Мистер Корнишқа әкелді. Ол кейбір тұрақсыз жүрістерден кейін он төртінші орынды иеленді, бірақ үрдіс қалыптасты және 1890 жылғы Гранд-Нэшнлде барлық қатысушылар алға қарай жарысты. Алға қарай стиль біраз уақыт бойы "Креста" жарысы деп аталды.

Спорт және оның тарихы

Cresta Run және SMTC мұзбен сырғанауды (ағылшын тілінде tobogganing) ұнататын адамдар құрған, денесімен алға қарай (жатып) сырғанау әдісін қабылдаған жарыстар еді. Бұл, аяқтарымен алға қарай (жатып) және шамалы жылдам болатын luge жарысынан өзгеше еді. Екі спорт түрі де 1870 жылдардың басында Сент-Морицтегі Кульм қонақ үйінің британдық қонақтары бағытталатын керуендердің ойлап табуының табиғи жалғасы болды. Бастапқыда қарапайым керуендер кездейсоқ пайда болды – көңілі толмаған, жақсы жағдайдағы джентльмендер таулы Сент-Морицтің көшелерінде және жолдарында бір-бірімен жарысқанда, өздеріне де, жаяу жүргіншілерге де қауіп тудырды. Бұл керуендерді басқаруға түрткіс берді, көп ұзамай шаналар мен қарапайым механизм 1870 жылдардың иісті көшелерінде біршама басқаруға мүмкіндік берді. Сондай-ақ, бұл ұзақ сырғанауларда жоғары жылдамдыққа қол жеткізуге мүмкіндік берді. Жергілікті тұрғындардың пікірлері әртүрлі болды, бірақ ақырында шағымдар көбейіп, Кульм қонақ үйінің иесі Каспар Бадратт қонақтары үшін алғашқы табиғи мұз трассасын салды. Бұл тау курортында қыстауды танымал етуге жасаған тытысының бір бөлігі болды, сонымен қатар клиенттерді көңілсіздікке салмауға және көшедегі керуендерден жарақат алған жұмысшыларын жоғалтпауға тырысты.

Жүгіру

Жүгірудің басы (жоғары жағы) 1890 жылы қиратылған 12 ғасырдағы шіркеудің қалдықтарының астында орналасқан, ол «Қисайған мұнара» деп белгілі. Жалпы құлдырау мөлшері алдымен көрсетілмеген, ал градиенті 2,8:1-ден 8,7:1-ге дейін (ұзындығына қатысты құлдырау) өзгереді. Қазіргі заманғы Креста трассасы бобслеймен ортақ емес, бұл отель иесі Каспар Бадрутттың қонақтары үшін салған алғашқы жартылай құбырлы мұз сырғанау трассасынан өзгеше. Оның көп бөлігі тік шатқалдың контурында орналасқан және әр жылғы қыста тасты шатқал мен топырақ жағалауларын мұздың тірегі ретінде пайдалана отырып қайта жаңартылады. Бұл жүгіру 1885 жылы британдық әскери офицерлер құрған, ресми атауы Сент-Мориц Тобогганинг Клубы (SMTC) болып табылады, бірақ көбінесе «Креста жүгіруі» деп аталады. Трассада «Жоғарғы» және «Түсті» деп аталатын екі кіреберіс бар. «Түсті» кіреберісі SMTC клуб үйіне жақын орналасқан және жоғарғы кіреберістен шамамен үштен бір бөлігі төменде жатыр. Сол сияқты, шығу орыны жай ғана «Аяқталу» деп аталады, ал орташа жылдамдығы сағатына 50 мильден астам болғандықтан, тәжірибелі сырғанаушы «Жоғарғыдан» шығу кезінде сағатына 80 мильден жоғары жылдамдыққа жетеді. Бұл трасса 1928 және 1948 жылғы қысқы Олимпиада ойындарында скелет жарысына пайдаланылған. 2002 жылға дейін скелеттен тек осы Олимпиадаларда ғана жарыс өткізілді.

Ұрғашыларды қорғау

2018 жылдың желтоқсанына дейін сақталған әйелдерді бұл курстан шеттету 1920 жылдардың соңында басталды. Бұл шешім әйел жарыскерлердің жарақат алуына және шанамен сырғудың артық болуы сүт безі қатерлі ісігіне себеп болады деген қате сенімге байланысты болды. Ол 1929 жылы қолданысқа енді, бірақ әйелдерге бәсекелестік жарыстарға қатысуға бірнеше жыл бұрын тыйым салынған еді. 2018 жылдың соңында Сент-Мориц тобогон клубының мүшелері үштен екі көпшілік дауыспен әйелдерге Креста Run-да сырғуға және клубқа мүше болуға рұқсат берді.

Қалқа және қаңқа

Креста жүгіруі қазіргі заманғы скелеттің туған жері саналады және 1928 және 1948 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарында скелет жарыстарының трассасы болған, алайда Крестамен жүру қазіргі заманғы скелеттен ерекшеленеді. Креста жүгіруі трассада бағытталған жүру үшін тобоганды қозғалысқа келтіруді қажет етеді. Мұндай қозғалысқа жүргізушінің тобоган үстінде алға-артқа жылжуы және Шаттлкок пен Томадан өту үшін тобоганды оң қолымен итеруі кіреді. Ал қазіргі заманғы скелет сырғанағында тобоганды аз қозғалыспен басқару қажет, сонымен қатар сырғанақтар, жалпы алғанда, Креста тобогандарына қарағанда икемдірек және сезімтал. Креста тобогандарының жүгірушілерінің арт жағында қазіргі заманғы скелет сырғанақтарына қарағанда ұзын және айқын пышақтары бар. Бұл жақсырақ ұстау үшін жасалған, себебі қазіргі заманғы скелеттің Боб трассасындағы жүруден айырмашылығы, Креста трассасынан тым жылдам немесе бақылаудан шығып кетсе, көптеген жерлерде шығуға болады. Креста жүгіруінде қолданылатын тобогандарды екі негізгі санатқа бөлуге болады: дәстүрлі және жалпақ. Дәстүрлі тобогандар – әрбір Креста жүргізушісі бастапқыда осы тобоганмен жүреді, олар 1900 жылдардан бері қолданылып келеді және Америка тобоганының дамуы болып табылады. Дәстүрлі тобогандардың ерекшелігі – жылжымалы орындығы және жүгірушілердің рамаға біріктірілуі. Жылжымалы орындық жүргізушіге Шаттлкокқа кірер алдында тобоганды артқа жылжытып, пышақтарға салмақ түсіруге мүмкіндік береді, осылайша бақылауды және ұстауды арттырады. Flat Tops 1960 жылдары Рето Ганссер (8 мәрте Ұлы ұлттық жеңімпаз Франко Ганссердің інісі) енгізді және қазіргі заманғы скелет сырғанақтарының негізі болды. Flat Tops болат немесе көміртек талшықтан жасалған және алынып-қойылатын жүгірушілері бар. Қазіргі заманғы скелет сырғанақтарына ұқсас, кейбір өндірушілер Олимпиадалық скелет командаларына және әуесқой Креста жүргізушілеріне де сырғанақтарды ұсынады. Дәстүрлі тобогандардан айырмашылығы, Flat Top жылжымалы орындыққа ие емес, және олар сезімтал және жылдам. Сондықтан, хатшылық жүргізушілерден дәстүрлі тобоганмен 48 секундтік уақытты көрсетуді талап етеді, содан кейін олар Flat Top-қа ауыса алады. Аусысқандарға Flat Top Guru – тәжірибелі Flat Top жүргізушісі сабақ береді, ол хатшылықтан Flat Top жүгіруі бойынша оқуға рұқсат алған. Flat Top-та қауіпсіз және білікті жүргізуші екенін анықтау Тауэр мен Хатшылықтың құзырында болады.

Whilst the Cresta Run is often considered to be the birthplace of modern day skeleton and acted as the course for Skeleton events in the 1928 and 1948 Winter Olympics, Cresta riding is notably different from modern day Skeleton sliding. Cresta Riding requires significant movement on the toboggan in order to navigate the track. Such movement includes riders moving their position back and forwards on the toboggan, and actively pushing the toboggan with your right hand in order to manoeuvre through Shuttlecock and Thoma. On the other hand, modern Skeleton sliding requires much less movement on the toboggan, and the sleds are generally speaking more flexible and sensitive than those for the Cresta. Cresta Toboggans possess longer, more prominent knives on the back of the runners than their modern day skeleton counterparts. This is in order to achieve greater grip, as unlike in modern Skeleton which takes place on Bob Runs, one can exit the Cresta Run at numerous points if they are going too fast or are out of control. Toboggans used by the Cresta Run are broadly separated into two primary categories: Traditionals and Flat Tops. Traditional toboggans are the toboggans that every Cresta Rider initially starts on, and have been used since the 1900s; as an evolution of the earlier Americas toboggan. Traditionals are characterised by a prominent sliding seat and having the runners integrated into the frame. The sliding seat allows riders to move back on the toboggan prior to entry of Shuttlecock to place more weight on the knives, therefore gaining greater control and grip. Flat Tops were introduced to the Cresta by Reto Gansser (brother of 8 time Grand National Winner Franco Gansser) in the 1960s and became the basis for modern day skeleton sleds. Flat Tops are characterised by either a steel or carbon fibre base with removable runners. Modern day are much more akin to Skeleton sleds, with some manufacturers providing Sleds to Olympic Skeleton teams and amateur Cresta Riders alike. Unlike the traditional toboggan, the Flat Top lacks a moving seat, and is more sensitive and faster. As a result, the secretariat requires riders to achieve consistent rides of 48 seconds from Junction on a Traditional in order to convert to a flat top. Converts are then taught by their Flat Top Guru, an experienced flat top rider who is given permission by the secretariat to tutor the converts in Flat Top riding. It is up to Tower and the Secretariat to determine whether they are a sufficiently skilled and safe rider to continue riding on a flat top.

Клуб

1887 жылы құрылған 1300 мүшелі клубтың басты мақсаты – "Креста Run трассасында жарыстар мен жаттығулар өткізу және жалпы алғанда, мүзілкі сырғануды дамыту". Креста клубы әуесқойлар клубы болғанымен, онда әдемі әдет-ғұрыптары бар бай адамдар жиналады. Әлемде мүзілкі сырғанатын және бобслей трассалары көп, бірақ Креста трассасы тек басымен сырғанауға арналған. Клубтың мәлімдемесіне сәйкес, басқа мүзілкі сырғанатын спорт түрлерінің көпшілігі кәсіби спортшылардың бастығында, ал Креста – спорттағы шынайы әуесқойлардың соңғы бекіністерінің бірі. Көптеген әлеуметтік клубтардағыдай, мүшелер "Қосымша тізім" деп аталатын талапкерлер тізімінен сайланады. Тізімге кіруге үш талапты орындайтын кез келген адам қатыса алады, және ол міндетті түрде ағылшын тілінде сөйлей білуі керек емес. Клубта "Отшашу", "Шатлкок клубы" және арнайы сусын – "Буллшот" сияқты көптеген дәстүрлер бар. Шатлкок клубының ең маңызды оқиғасы – жыл сайынғы Шатлкок кешкі асы. Кешкі асқа Шатлкок клубының президенті ұйымдастырады. Клуб президенттерінің арасында Константин фон Лихтенштейн, Джанни Аньелли, Гунтер Сакс, сэр Дадли Кунлифф Оуэн, Рольф Сакс, Лорд Далмени, Граф Лука Маренци, Марк М. К. Фишер, Лорд Вроттесли, Джонни Секкомбе және Свен Лей болды. Клуб әр маусымда отыздан астам жарысқа демеушілік етеді, олар әдетте Рождествоға дейін басталып, ақпан айының соңына дейін жалғасады. Трасса жыл мезгіліне қарай мүмкін болғанда ашылады және табиғи ауа райы рұқсат еткенше ашық болады.

Белгілі атлеттер

Бұрынғы мүшеліктегі көрнекті жақсы жүргізушілер: Нино Биббия, Италия; Джорджио Йегер, Джек Хитон, АҚШ; және Билли Фиске, АҚШ (Екінші дүниежүзілік соғыста "Миллионер эскадрильясы" құрамындағы ерікті ретінде қаза тапқан алғашқы американдық ұшқыш). 1955 жылы 71 жастағы Лорд Брабазон Cresta Run Coronation Cup-ты орташа жылдамдықпен жеңіп алды.
Соңғы жылдардағы ең жақсы жүргізушілердің қатарында: сегіз мәрте Grand National жеңімпазы – швейцариялық Франко Ганссер, он бес мәрте Grand National жеңімпазы Лорд Вроттесли 2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарында төртінші орынды иеленді және ең жоғары рекордты (2015 жылы 49.92 секунд) ұстады, бұрынғы Junction рекордшысы Йоханнес Бадрутт (1999 жылы 41.02 секунд), ал қазіргі Junction рекордшысы – неміс Магнус Эгер (2017 жылы 40.94 секунд). Марсель Мелхер Grand National жарысының ең жас жеңімпазы (1979 жылы 19 жасында) болды. Әскери командир Энди Грин – Креста-Ран үшін RAF командасының капитаны. Грин – жер бетіндегі жылдамдық рекордтық көліктердің тәжірибелі жүргізушісі және Thrust SSC көлігімен қол жеткізген жер бетіндегі жылдамдық бойынша қазіргі рекордты ұстайды. Ол сондай-ақ Bloodhound SSC көлігін де айдайды. Барон Раунчидің Junction-нан ең баяу өткені туралы хабарланды, ол 380 секундта жүріп өткен.

Әйелдер мен Креста

1929 жылдан бастап 2018 жылдың желтоқсанына дейін әйелдерге мұз сырғанауға тыйым салынған, бірақ бұл әрдайым осылай болған жоқ. Мысалы, Т. А. Кук 1895 жылы әйелдердің Крестада түрлі сынақтар жасағанын, әртүрлі отыру поздарын және сырғанау стилдерін сынағанын жазды, бірақ сол кезде әйелдерге сырғанау жолының төменгі жағын ғана пайдалануға рұхсат етілген. Вера Баркли Креста сырғанау жолынан Топтан түсті. Оның артынан жас америкалық Чарльз Лоу Бурум кіші келді де: "Финиш сызығында кездесеміз" деді. Бурум тым жылдам бастап, Church Leap-ке соншалықты күшпен соқтығысты, Shuttlecock-қа құлап, сырғанағына шағылысып, сол күні кешке бас сүйегінің сынуынан көз жұмды. 2019 жылы британдық Карина Эванс 2018 жылы әйелдерге қойылған тыйым алынғаннан кейін Креста сырғанау жолынан Топтан түскен алғашқы әйел болды. Маусым соңында әйелдер арасында тек шақыру арқылы қатысатын Джункшеннен басталатын жарыс өтеді.