Кіріспе

Жаңа Зеландия саясаткері

Джек Арнольд Эльдер (3 шілде 1949 жылы туған) – Жаңа Зеландияның бұрынғы саясаткері. Ол 1984 жылдан 1999 жылға дейін Лейборист партиясы, Жаңа Зеландия біріншілігі және Маури Пасифик партияларын өкілдік еткен депутат болды.

Ерте өмір

Джек Эльдер Батыс Оклендте туып өсті, Нью-Линн бастауыш мектебінде, Авондейл орта мектебінде және Келстон ұлдар орта мектебінде оқыды. Соңғы мектепте ол регби командасының капитаны және бас оқушы болды. Эльдер Окленд университетінде саясат және тарих мамандықтарын оқып, Тарих және Саясаттану бакалавры, сондай-ақ Саясаттану магистрі дәрежесін алды. Бітіргеннен кейін, 1974-1977 жылдары Хендерсон орта мектебінде және 1979-1981 жылдары Ратфорд колледжінде мұғалім болып жұмыс істеді.

Алғашқы саяси мансап

Болашақ премьер-министр Хелен Кларк пен болашақ Сыртқы істер министрі Фил Гоффпен бірге Эльдер Принс-стрит Еңбекші партиясының мүшесі болды. Ол жергілікті саясатқа белсенді қатысты, 1976 жылдан 1983 жылға дейін Нью-Линн қалалық кеңесінің мүшесі болды, оның ішінде 1980 жылдан бастап вице-мэр қызметін атқарды. Елдэр екі рет партияның сенімді сайлау округтерінде Еңбекші партиясының кандидаттығына түсті, бірақ екеуінде де жеңіліске ұшырады. 1975 жылы Хью Уотт зейнетке шыққаннан кейін 26 үміткермен бірге сайлау округінен Еңбекші партиясының кандидаттығына үмітттенді, бірақ Франк Роджерсқа еңбек етті. 1980 жылы ол ұзақ жылдар қызмет еткен депутат Уоррен Фриерді Альберт тауындағы сенімді Еңбекші партиясының мандатына алмастыруға өтініш берді, бірақ Хелен Кларкқа кандидаттық берілмеді. Ол 1978 жылғы және 1981 жылғы сайлауларда Хеленсвиллде кандидат ретінде тіркелді, бірақ екі сайлауда да жеңіліске ұшырады.

Еңбек партиясы

Ол алғаш рет 1984 жылғы сайлауда Лейборист партиясынан Парламент депутаты болып сайланды. Ол 1987 жылғы сайлауда, 1990 жылғы сайлауда және 1993 жылғы сайлауда қайта сайланды. Лейборист партиясы Ельдердің екі мерзімдік депутаттығының біріншісінде үкімет құрғанмен, ол министрлікке жоғарылатылмады. 1990 жылы Ельдер Жаңа Зеландияның 1990 жылға арналған естелік медалімен марапатталды. 1990 жылғы сайлауда Лейборист партиясы жеңіліске ұшырағаннан кейін, Майк Мур оны Ауыл шаруашылығы министрінің көлеңкелі өкілі етіп тағайындады. 1993 жылдың қаңтар айында ол кішігірім қайта құру кезінде Шетел саудасы портфелін де қосымша алды.

Еңбек партиясынан Жаңа Зеландияға көш

Еңбек партиясы ішінде Эльдер Мурдың адал қолдаушысы болды және партияның экономикалық тұрғыдан либералды қанатына жатты. Хелен Кларк Мур партия басшысы орнына келген кезде ол Ауыл шаруашылығы министрлігінен алынды, бірақ Шетелдік сауданың көлеңке министрі қызметін атқаруын жалғастырды. Эльдер Мурмен байланысын сақтап, нәтижесінде 1996 жылғы жалпы сайлауда Еңбек партиясының алғашқы тізімінде 40-шы орынға ие болды, бұл отырған Еңбек партиясының депутаттары арасындағы ең төмен орын болды. Оған жауап ретінде ол Еңбек партиясымен байланысын және парламенттегі өзінің орнын күмәндандырып, отставкаға кететінін және қосымша сайлау өткізуге мәжбүр ететінін жоққа шығармады. «Мен саясатта қалуға міндетті емеспін – жағдай 1984 жылы Еңбек партиясының үміткері болып сайланғанымнан және Майк Мур басшы болғаннан бері күрт өзгерді. Отбасыларға әсер ететін мәселелерге жақын болудың орнына, біз [Еңбек партиясы] олардан одан да алыстап барамыз, себебі қазір партияны басқарып отырғандар мұны партияның басты рөлі деп қарамайды. Олардың көзқарасы мүлдем басқа. Олар түрлі-түсті жинақыдан құрылған нәрсеге сенеді. Олар феминистерді, гомосексуалдарды және басқа да азшылықтарды біріктіру арқылы көпшілік дауысқа қол жеткізе алады деп ойлайды». Мур жаңа партия құруы мүмкін деген әңгімелер пайда болғанда, Эльдер де оған қосылуы мүмкін деп болжалды.

Коалиция және азшылық үкімет

1996 жылғы сайлауда Эльдер Уайпарейра сайлау округінде сәттілікке жете алмағаннан кейін, «Жаңа Зеландия біріншісі» партиясы тізімі бойынша парламентке қайта сайланды. «Жаңа Зеландия біріншісі» партиясы үкіметтік Ұлттық партиямен коалиция құрғанда, Эльдер министрлікке тағайындалып, Ішкі істер министрі, Полиция министрі және Азаматтық қорғаныс министрі болды. Полиция министрі ретінде Эльдер 1998 жылғы 10 шілдеде Куинстаун полиция бөлімін ресми түрде ашты. Бірақ «Жаңа Зеландия біріншісі» мен Ұлттық партиясы арасындағы коалиция ыдыраған кезде, Эльдер «Жаңа Зеландия біріншісі» партиясынан шығып, Ұлттық партия үкіметін қолдауын жалғастырған депутаттар тобына қосылды, нәтижесінде үкімет азшылыққа айналды. 1998 жылғы 18 тамызда ол «Жаңа Зеландия біріншісі» партиясынан ресми түрде кетіп қалды. Үкіметке қолдауын жалғастырғаны үшін Эльдерге Ішкі істер министрі және Азаматтық қорғаныс министрі лауазымдарында қалуға рұқсат берілді, алайда ол енді Министрлер кабинетінің құрамына кірмеді. Кейіннен Эльдер тағы төрт бұрынғы «Жаңа Зеландия біріншісі» партиясының депутатымен бірігіп, Маури Тынық мұхиты партиясын құрды. Эльдер ақырында қайта сайлануға түсуден бас тартып, 1999 жылғы сайлауда саяси мансабынан кетті.

Кейінгі өмірі

Ельдер жұмыстан демалыс алғаннан кейін, парламенттен кеткеніне екі жыл өткен соң оқытушылыққа қайта оралды.