Кіріспе

Бану Гания – Масуфа Санхаджа тайпасынан шыққан бербер әулеті және Алморавидтердің бір тармағы. Олардың алғашқы басшысы Мұхаммед ибн Әли ибн Юсуф, Әли ибн Юсуф әл-Масуфи мен Алморавид ханшайымы Ганияның ұлы, 1126 жылы Балеар аралдарының губернаторы болып тағайындалды. 1140 жылдары Альмохадтардың қолынан Алморавидтер билігі құлағаннан кейін, Бану Гания 1203 жылға дейін Балеар аралдарын тәуелсіз әмірлер ретінде басқаруды жалғастырды, бірақ 1180 жылдары қысқа үзіліс болды. Кейінгі басшылар (Әли ибн Исхақ және Яхья) Мағрибті (әсіресе Ифрикияны) қайта басып алуға белсенді әрекет жасады, Буги, Константин және Алжирді жаулап алып, 1180 жылдан бастап қазіргі Тунис жерінің көп бөлігін иеленді. Олар Шығыс Мағрибте Альмохад империясының құлауына зор ықпал етті. Тунисте Әли ибн Исхақ Аббасид халифалығына адалдығын білдірді және Әл-Мустади оны «Алморавидтердің мұрагері» деген лауазыммен ресми түрде бекітті.

Шығу тегі

Бану-Гания тайпасы билік құрған Альморавид әулетінің туыстары болды. Альморавид әмірі Юсуф ибн Ташфин (1161 ж. қайтыс болды) өзінің қызының біреуін Ғания тайпасының басшысы Әли ибн Юсуфқа үйлендірді. Олардан Яхья мен Мұхаммед есімді екі ұлы болды. Бұл екеуі 1120 жылдары Әли ибн Юсуф билік еткен кезде маңызды губернаторлар мен қолбасшыларға айналды. 1126 жылы Мұхаммед Балеар аралдарының губернаторы болып тағайындалды. Оның інісі Яхья 1133 жылға дейін Мурсияны басқарды, содан кейін 1134 жылы Валенсияға ауыстырылды. 1130 жылдардың көп бөлігінде Ташфин ибн Әли мен Яхья Альморавид әскерін христиан күштеріне қарсы бірнеше жеңіске жеткізіп, бірнеше қалаларды қайта басып алды, соның арқасында Аль-Андалуста (Иберия түбегінде) Альморавид билігінің әлсіреуіне тосқауыл қойды. Ең маңызды жеңіс – 1134 жылғы Фрага шайқасы, онда Яхья басқарған Альморавидтер мұсылмандық Фрага қаласын қоршаған арагондық армияны жеңді. Айта кетерлігі, Альфонсо I Эль-Баталлор осы шайқаста жарақаттанып, көп ұзамай қайтыс болды. Аль-Андалуста Альморавид билігі құлдыраған кезде Гания ағайындары соңғы қолбасшылардың бірі болды. 1144 немесе 1145 жылы Яхья батыстағы Ибн Касидің бүліктерін басу үшін шығыс Аль-Андалустан Севильяға ауыстырылды. 1146 жылдан бастап Альмохадтар Аль-Андалусқа келді, бірақ Яхья Кордовадан оларға қарсы қарсылық күресін жалғастырды. Соңында, христиан мемлекеттерінің солтүстіктен жасаған шабуылдары мен Альмохадтардың басып кіруіне байланысты, Яхья Жаенді өз билігінде ұстау үшін жауларымен келісімге келуге тырысты, бірақ Леон және Кастилияның Альфонсо VII оны сол жерден де қуды. Ол Альморавид билігінің соңғы бекінісі болған Гранадаға қайтты, онда ол губернаторды Альмохадтарға бас беруге көндірді. Ол 1148 жылдың соңында немесе 1149 жылдың басында осы жерде қайтыс болды. Ал оның інісі Мұхаммед Балеар аралдарының билеушісі болып қалды, және Альморавид фракциясының көптеген мүшелері оған қосылды. Ол тәуелсіз билеушіге айналып, жаңа әулет құрды.

Балеар аралдарындағы билік

1147 жылы Маракештегі соңғы Альморавид билеушісінің құлауынан кейін Бану Гейния Балеар аралдарын бақылауда ұстады және аралдарға бірнеше Альмохад шабуылдарын тойтарды. Мұхаммед 1156 жылға дейін билікте болды, содан кейін сарай төңкерісі оны ұлы Ысқақпен алмастырды. Оның билігінде патшалық негізінен христиан кемелеріне бағытталған қарақшылық арқылы кіріс көріп отырды. Альмохад халифасы Әбу Якуб Юсуф оған бағыну талабымен елші жіберді, бірақ Ысқақ Аббасид халифаларын ресми түрде тануын жалғастырды және сыйлықтармен Альмохад халифасын ынаюға тырысты. Ысқақ 1183 жылы қарақшылар шабуылы кезінде қаза тапты. Ысқақтың орнын бастауыш ұлы Мұхаммед бағындырды. Христиандар мен Альмохадтар тарапынан қарсылыққа тап болған ол Марракешке хабар жіберіп, Альмохад халифаларына бағынуға келісімін білдірді. Аралдарды басып алу үшін Ибн Ребертер (христиан жалдамалы әскер) басқаратын Альмохад флоты жіберілді. Флот келгенге дейін Мұхаммедті басқа Альморавид басшылары биліктен шеттетуге мәжбүр етті, олар оның орнына інісі Әлиді билікке келтірді. Әли Альмохад билігіне қарсы болды және аралдарда тұратын Альморавид босқындары оны оларға қарсы тұруға ықпалдады. Сондықтан, Альмохад флоты келгенде, ол оларды кері қайтарды және командирлерін тұтқынға алды. Альмохадтардың қарсы шабуылы мен аралдарды блокадалау мүмкіндігін күтудің орнына, Әли шабуылға өтуге және Альмохадтарға тікелей Шығыс Магрибте шабуыл жасауға шешім қабылдады.