Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер түрі
Species of flowering plant
Stachys affinis, көбінесе кросне, қытай артишогы, жапон артишогы, түйін тамыры немесе артишок бетоны деп аталады, бұл Қытайдан шыққан Lamiaceae тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Оның тамырсабағы – шикі, тұздалған, кептірілген немесе пісірілген күйінде жеуге болатын тамыр көкөнісі.
Stachys affinis, commonly called crosne, Chinese artichoke, Japanese artichoke, knotroot, or artichoke betony, is a perennial herbaceous plant of the family Lamiaceae, originating from China. Its rhizome is a root vegetable that can be eaten raw, pickled, dried or cooked.
Сипаттама
S. affinis - қызылдан күлгінге дейін гүлдейтін, көп жылдық шөптесін өсімдік, биіктігі шамамен ... (биіктігі көрсетілмеген). Стахиоза - галактоза, глюкоза және фруктозадан тұратын тетрасахарид. Стахиозаның құрғақ түбірдегі мөлшері шамамен 230 мг/кг құрайды.
S. affinis is a perennial herbaceous plant with red to purple flowers and reaches a height of Stachyose is a tetrasaccharide, consist out of galactose, glucose and fructose. Stachyose is evaluated to be about 230 mg/kg in dry tubers.
Шығуы мен тарихы
S. affinis Қытайдың орталық және солтүстік аймақтарынан шыққан. S. affinis Еуропаға әкелінгенге дейін, S. palustris деп аталатын туыс дақыл көкөніс ретінде пайдалану үшін табиғаттан жиналған. Кейін германдық халықтар S. recta-ны, S. affinis-тің тағы бір туысын, емдік өсімдік ретінде қолданған. Одан кейін 18-ші ғасырдан бастап бұл өсімдік өсіріле бастады. 1882 жылы бұл дақыл алғаш рет Кросне шаруашылығында өсірілді. S. affinis – Еуропада көкөніс ретінде өсірілетін жалғыз ерікгүлділер отбасының өкілі. 20-шы ғасырдың басында S. affinis вирустармен туындаған мәселелер және өсімдіктің жоғары таралу қабілеті (көп орынға таралу бейімі) салдарынан 1970 жылдары тағы да қолданудан шығарылды. 1990 жылдан бері S. affinis-ті өсіру қайта жанданды және оны кейбір базарларда және азық-түлік дүкендерінде табуға болады. Бүгінде бұл өсімдік "Еуропадағы бөгде түрлер туралы анықтамалық" кітабында Еуропадағы инвазивті өсімдік ретінде тіркелген.
S. affinis originates from central and northern China. Before S. affinis was introduced to Europe, a related crop named S. palustris was collected in nature to be consumed as a vegetable. Later on the Germanic peoples used S. recta, which is a further relative of S. affinis, as a medicinal plant. The plant was then cultivated from the 18th century onwards. In 1882 the crop was cultivated on a farm for the first time in Crosne. S. affinis is the only labiate which is cultivated as vegetable in Europe. At the beginning of the 20th century S. affinis became more and more popular until it was abandoned again in the 1970s due to problems with viruses and the plant's strong vagility (tendency to spread). Since 1990 there has been a rise in the cultivation of S. affinis again and it is available in some markets and in some grocery shops. Today the plant is listed in the "Handbook of Alien Species in Europe" as an invasive plant in Europe.
Таксономия
Өсімдік ламиацея тұқымдасына жатады. Кейін сипатталған S. sieboldii түрі, неміс-голландиялық ботаник және жапонияны зерттеуші Филипп Франц фон Сибольдтың құрметіне аталған, синоним деп есептеледі.
The plant is part of the family Lamiaceae. A later described species, named S. sieboldii, in dedication to the German Dutch botanist and japanologist Philipp Franz von Siebold, is considered to be a synonym.
Өсіру
S. affinis көктемде (наурыз-мамыр) түйір ретінде (вегетативті) отырғызылады. Бірнеше түйірлер терең шұңқырға отырғызылады, шұңқырдың өлшемдері ... Өсімдік ... биіктікке жете алады. Мал қорғау қажет, бірақ тамыр жүйесіне зақым келтірмеу маңызды. Жаз айларында жеткілікті сумен қамтамасыз ету керек. Егін жинау қарашадан наурызға дейін жүргізіледі. Егін жинау кезінде топырақ қатып қалмағанын қадағалау қажет. S. affinis түйірлерін сақтау қиын. Олардың қабығы жұқа болғандықтан, оларды бірнеше күн ғана, шамамен бір аптаға дейін тоңазытқышта сақтауға болады. Балама ретінде, ылғалды құмнан үнемі жинап отыруға болады, сонда түйірлер бірнеше ай бойы сақталады.
S. affinis is planted as a bulb (vegetative) in spring (March–May). Multiple bulbs are planted deep into a hole of dimensions The plant can achieve a height of Weeding is necessary but it is important not to damage the root system. A sufficient water supply during summer is important. Harvest is from November to March. It is important that the soil is not frozen when harvesting. The storage of S. affinis tubers is difficult. Because of their thin skin, they can be stored only for a few days, about a week in a fridge. An alternative can be a fresh ongoing harvesting out of humid sand, thereby the tubers stay fresh for several months.
Ас үй
Түбірлері хрустқaқ текстурaлы және тәтті, жаңғақты дәмге ие. Оларды шикі, тұздалған, кептірілген немесе пісірілген күйінде жеуге болады. Бұл көкөністің кең қолданылуы көптеген елдердің асханасында әртүрлі тағамдарға әкеліп соқтырады. Оларды Иерусалим артишоктары сияқты дайындауға болады. Жапырақтарын кептіріп, шай жасауға болады. Қытай және жапон асханаларында S. affinis көбінесе тұздалады. Атап айтқанда, оның түйіршігі Жапон Жаңа жылында дайындалатын тағамның бір бөлігі болып табылады. Тұздалғаннан кейін перилла жапырақтарымен қызыл түске боялған, ол Кореяда (초석잠) деп аталады. Француз асханасында оның пісірілген түйіршігі көбінесе "жапондық" немесе жапон стиліндегі тағамдармен бірге беріледі.
The tubers have a crunchy texture and a sweet, nutty flavour. They can be eaten raw, pickled, dried or cooked. A wide range of uses for this vegetable leads to various dishes in the cuisine of many countries. They can be prepared similarly to Jerusalem artichokes. The leaves can be dried and made into a tea. In Chinese and Japanese cuisine, S. affinis is primarily pickled. In particular, its tuber is a part of , cooked for celebrating Japanese New Year. Dyed red by leaves of Perilla (red ) after being pickled, it is called In Korea it is called (초석잠). In French cuisine, its cooked tuber is often served alongside dishes named japonaise or Japanese styled.
Дәрілік
Дәстүрлі қытай медицинасында S. affinis өсімлігінің барлық бөлігі суық тию мен пневмонияны емдеу үшін қолданылады. Сонымен қатар, S. affinis тамыр сығындысы антимикробтық белсенділік танытады. Baek және авторлар тобы 2004 жылы антиоксиданттық белсенділікті де байқады. 2004 жылы S. affinis-тің метанолды сығындысымен 20 күн бойы қоректенген егеуқұйрықтардың миында ацетилхолинэстераза, моноамин оксидаза және ксантин оксидаза ферменттерінің активтілігін тежейтін әсерлер анықталды. Бұл өсімдіктің этанолды сығындысы да ісікке қарсы белсенділікке ие болып көрінеді.
In traditional Chinese medicine, the entirety of S. affinis is used as an agent to treat colds and pneumonia. In addition, root extract of S. affinis has shown antimicrobial activity. Furthermore, Baek et al. observed antioxidant activity in 2004. Also in 2004 inhibitory effects on acetylcholine esterase, monoamine oxidase and xanthine oxidase activities were observed in rat brains after 20 days of feeding with methanolic extracts of S. affinis. Ethanol extract from this plant also seems to have antitumour activity.