Кіріспе

FSO Warszawa (поляк тілінен: Варшава) – 1951–1973 жылдар аралығында Польшаның Варшава қаласындағы FSO зауытында GAZ M20 Pobeda негізінде жасалған автомобиль. Варшава – Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Польшада салынған алғашқы жаңа үлгідегі автомобиль. Олардың беріктігі мен төзімділігіне байланысты Варшавалар такси ретінде кеңінен қолданылды. Дегенмен, олар салмағына қарай жеткіліксіз қуатты болды және жанармайды көп жұмсады. Барлығы 254 471 автомобиль өндірілді.

М20 түпнұсқа үлгісі

Польшаның астанасы Варшаваның құрметіне аталған Варшава 1957 жылға дейін Иосиф Сталиннің талабы бойынша Польшаға GAZ берген лицензия бойынша салынған советтік "Победа" машинасымен толық сәйкес келді. Қозғалтқышы "Победа" машинасының да қолданылған M 20 бірлігімен бірдей болды. Автомобильдің экспорты 1954 жылдан бастап Румыния, Қытай, Болгария және Албания сияқты елдерге жүзеге асырылды. 1956 жылы жаңа төрт жылдамдықты беріліс қорабын жасау жұмыстары басталды. Бірақ, тәжірибеде ол сәтсіз болды және оның әзірлеуі тоқтатылды. Сол жылы автомобильді итермелеуге болатын жоғарғы клапанды қозғалтқыш әзірлеу жұмыстары басталды. Бұл қозғалтқыш Renault Frégate машинасына орнатылған Étendard қозғалтқышының көшірмесі болды және 1962 жылдан бастап Варшава машиналарына орнатыла бастады. Алғашқы маңызды жаңарту 1957 жылы жасалды. Жаңа модель FSO Warszawa M20 модель 57 деп аталды, бірақ көп ұзамай оның атауы Warszawa 200 болып өзгертілді. Жаңа модельдің алдыңғы бөлігі қайта стильдендірілді. Күштік агрегат та өзгертілді, сығылу қатынасы 6,2:1-ден 6,8:1-ге дейін көтерілді және максималды қуаты артты.

223 және 224 үлгілері

1962 жылдан бастап автомобиль жаңа OHV I4 қозғалтқышымен жабдықталды, қуаты артты. Бұл бұрын қолданылған көне бүйір клапанды конструкциядан әлдеқайда заманауи болды. 1964 жылы автомобильдің корпусы понтон, үш бөліктен тұратын дизайнға өзгертілді, ол сол кезде Еуропада кең таралған стиль болатын. Дегенмен, машина батыстықтарға көз тартарлықтай ауыр көріне берді. 1967 жылы экспорттық нарық үшін Варшава автомобильдеріне Перкинстің төрт цилиндрлі 1,76 литрлік дизельді қозғалтқыштары орнатылатыны жарияланды. Олардың тұсаукесері 1967 жылдың маусым айында Познань халықаралық көрмесінде өтуі тиіс болды. Сол жылы итальяндық Fiat 125 негізінде жасалған кішірек Polski Fiat 125p өндіріске түсті, ал Варшава автомобильдерінің өндірісі біртіндеп тоқтатылды. Соңғы Варшава 1973 жылы конвейерден түсті, ал оның ізбасары 125p болды.

Өзгерістер

Варшава екі қатаң панельді фургон – Żuk (1958-1997 жылдар аралығында жасалған) және Nysa (1958-1994 жылдар аралығында жасалған) үшін негіз болды. Варшаваның қоробкасы, муфтасы және шассиі FSR Тарпан көлігінде де пайдаланылды. Осы көліктердің арқасында Варшаваның негізгі шассиі 1990 жылдарға дейін өндірілді. Бұған қоса, седан тұрмыстық машинасының коммерциялық түрі де болды.

Варшавалық пикап

Варшаваның пикап (техникалық тұрғыдан купе-көлік) нұсқасын жасау, поляк велосипедшілерінің велосипедтерін, соның ішінде механиктерге қажетті қосалқы бөлшектерді тасымалдау үшін жеңіл жүк көлігіне деген сұранысына жауап ретінде жүзеге асырылды. Пикап екі адамды және артқы бөлімінде қосымша 500 кг жүк тасымалдай алатын. Жыл сайын бірнеше жүз пикап өндірілді, бірақ олардың шығарылымы басқа модельдерге қарағанда көбінесе шектеулі болды. Келесі жылдары пикап жолаушылар нұсқаларымен бірдей модернизацияланды және негізінен мемлекеттік кәсіпорындар мен мекемелерге сатылды. 223P нұсқасының максималды жылдамдығы 120 км/сағ, ал 224P нұсқасы үшін – 105 км/сағ құрады. Спидометр көлік толық жүктелген кезде жылдамдық 70 км/сағ-тан аспау керектігін көрсетті. Жүк платформасы төменгі жиегінен ілініп тұратын ашылатын артқы қақпақпен жабдықталған, ал бүйірлік тақталар бекітілген. Жүк тиеу алаңының едені қарағай тақталарынан жасалған және металл корпусының үстіне жабылатын брезентпен қосымша бекітілген.

Варшава Ван

Сонымен қатар, заманауи седанға ұқсас концепцияны жасау үшін, универсал модель негізінде коммерциялық нұсқа да шығарылды. Бұл модификация Warszawa 201F (F – Furgon) деп аталды. Автомобиль екі есікті болды, жанармай бакі жүргізуші орнатылысының астына жылжытылды, қосалқы дөңгелек артқы бөлігінде еден астына орналастырылды, нәтижесінде салыстырмалы түрде кең пайдалы кеңістік пайда болды. Жүк бөліміне кіру екі бөліктен тұратын артқы қақпақ арқылы жүзеге асырылды, оның жеке бөліктері есік ашылған жерінің төменгі және жоғарғы жиегіне ілінді. Автомобильдің серіппесі күшейтілді, бірақ оның жүк көтергіштігі пикап нұсқасының 500 кг-на қарағанда 400 кг ғана болды. Жанындағы әйнектері бар нұсқа да шығарылды және ол әдетте жедел жәрдем ретінде пайдаланылды. 1964 жылы жаңартылған 203F және 204F модельдерінің өндірісі басталды. Корпустың жаңартылуы тек алдыңғы бөлігімен ғана шектелді. Басқа өзгерістер жолаушылар нұсқаларындағыдай болды. 1965 жылы фургон үлгілері нарықтан алынып тасталды, себебі Варшава 203 К / 204 К универсал корпусымен өндіріле бастады.

Варшава вокзалы

1965 жылы маусымда Познань халықаралық көрмесінде Warszawa-ның универсал нұсқасы таныстырылды. Жаңа модельдер 203 K және 204 K деп аталды (кейін 223 K және 224 K деп өзгертілді) және сол жылдың соңында жаппай өндіріске түсті. Корпустың дизайнын Чезари Наурот жасады, ал техникалық жетілдіруді инженер Станислав Лукашевич басшылығымен Кузов Дизайны бюросының қызметкерлерінің тобы жүзеге асырды. Седан нұсқасымен салыстырғанда, шатыры кеңейтілді және артқы крылолардың үстіне багаж бөлімінің әйнектері орнатылды. Универсал нұсқасы 40 кг жүк көтеруге арналған бекітілген шатырлық жинақымен, күшейтілген серіппемен және кеңірек доңғалақтармен жабдықталды. 223 K нұсқасының максималды жылдамдығы 128 км/сағ, ал 224 K үшін 115 км/сағ құрады.

Дразизин

Варшаваның да нұсқасы шығарылды және оны Польша мемлекеттік темір жолдары негізінен тексеру сапарлары үшін пайдаланды. Бұл нұсқа 1956-1973 жылдар аралығында өндірілді. Дрейзиндердің көпшілігі седан модельдері болды, бірақ пикап модельдері де жасалды. Экспорттық нарықтар үшін шағын көлемде вагон-коляскалар да өндірілді. Рульдік жүйе алға қарай жүруге арналған, ал шассидің астына айналмалы платформа орнатылды (көлікті жолға қойғаннан кейін, оны көтеріп, екі бағытта да толық жылдамдықпен жүруге мүмкіндік беру үшін бұрандалы домкрат қолданылды). Тағы да өзгерістер енгізіліп, артқы шам өзгертілді (бағыт көрсеткіштерінің орнына алдыңғы жағында қызыл шамдар, ал тоқтату шамдарының орнына артқы жағында ақ шам), дөңгелектердің алдына щеткалар орнатылды және аспа болат кабельдермен бекітілді (көлікті көтеруді жеңілдету үшін). Ең жоғары жылдамдығы 105 км/сағ болды, бірақ жолдағы ұзақ тежеу қашықтығына байланысты PKP ережелері оны 80 км/сағ-қа шектеді. Өндірілген дрейзиндердің нақты саны белгісіз, бірақ экспорттық өндіріспен қоса, барлығы 200 шамасында осы көліктер өндірілген деп есептеледі. Бұл дрейзиндер Чехословакия мен Болгарияға да экспортталды. Венгрияда Варшава дрейзинінің көшірмесі де жасалды, онда бірнеше өзгерістер енгізілді. Бұл дрейзиндер Польшада да, экспорттық нарықтарда да 1990 жылдардың ортасына дейін үнемі пайдаланылды, содан кейін көптеп қызметтен алынып, жаратылды, нәтижесінде бүгінгі күнге дейін сақталған дрейзиндердің саны санаулы ғана. Сонымен қатар, соңғы жылдары коллекционерлер бірнеше көлікті түпнұсқа емес дрейзиндерге өзгертіп жаңартты.

Полиция көлігі

Варшаваның полиция машинасы үлгісі Milicja Obywatelska және Польша армиясы үшін өндірілді. Мұндай соңғы партия 1972 жылы құрастырылды. Полиция машинасы азаматтық үлгіге негізделген. Дегенмен, ол сыртқы түсімен (көк жолақпен ақ немесе құмырсқа түсті корпус және Milicja немесе MO таңбалары), шатырына орнатылған көк шам және екі дыбыстық сигналмен ерекшеленді. Сонымен қатар, артқы және бүйір терезелері матовый етіп жасалды. Полиция машинасы азаматтық және коммерциялық үлгілердегідей жаңартылды. Полиция машиналарының қаншасы өндірілгені ресми түрде жарияланбады, себебі бұл машиналар мемлекеттік қажеттерге арналғандықтан, қанша полиция көлігі жасалғаны немесе тіркелгені туралы есептерде көрсетілмеген. КГБ үшін арнайы тапсырыспен жасалған ГАЗ М20 Победа сияқты, азаматтық және коммерциялық үлгілерден басты айырмашылығы Варшава полициясы ГАЗ 12 ЗИМ-нің алты цилиндрлі қозғалтқышының өңделген нұсқасын пайдаланды. Бұл қозғалтқыш полиция және арнайы қызметтерге арналған, өйткені ол машинаға жоғары жылдамдық берді.

FSO Warszawa 210

1964 жылы "Варшава-210" деп аталған прототип салынды. Онда 6 цилиндрлі қозғалтқыш және сол кездегі Еуропалық автомобильдердегі бағыттарға ұқсас, көбірек заманауи корпус болды, алайда шассиі бұрынғы "Победа" моделінен алынған еді.

Экспорт

Варшаваның экспорты 1954 жылы басталды. 1973 жылға дейін экспорттық нарыққа 72 834 дана жіберілді. Варшава бес құрлықтағы 25 елге экспортталды, ал ең көп көлікті Шығыс блогы елдері алды. Кейбір деректер бойынша, шетелге жіберілген автомобильдердің саны 81 804 бірлікке жетеді, мұның себебі Польшадағы ішкі экспорттың бір бөлігі ретінде сатылған 8970 бірлік статистикаға қосылған.

Өндірістің аяқталуы

Варшава өндіріске кіріскен кезде, ол бұрыннан ескірген еді, себебі оның негізі болған Pobeda 1946 жылы өндіріске қосылған және 1938 жылғы Opel Kapitän-нен алынған техникалық ерекшеліктерге ие болған. Көп рет жаңғыртылса да, кузовы көріне берді. 1965 жылдан бастап Варшаваның ескірген моделіне жаңа ұсыныс енгізу жоспарланды. Екі нұсқа қарастырылды: біріншісі – FSO өнімдері Warszawa 210 және Syrena 110 өндіру, екіншісі – заманауи шетелдік модельге лицензия алу. Екінші нұсқа таңдалды және Renault мен Fiat компанияларымен келіссөздер басталды. Француздық ұсыныс қолайсыз шарттарға байланысты қабылданбады; Fiat поляктарға 1300/1500 моделін ұсынды, бірақ бұл модель Варшаваны ауыстыру үшін тым кішкентай деп есептелді. Дегенмен, FSO серіктес ретінде Fiat-ты таңдады және үлкен Fiat 125 Варшаваның орнын басуға көбірек лайықты деп шешті, бірақ польшалық нұсқасы әлі де 1300/1500 моделінің арзан механизмдерін пайдаланды. Варшаваның өндірісі 1973 жылдың соңына дейін жалғасты, сол кезде ол Polski Fiat 125p-нің көптеген бөліктерін қолданды. 125p Варшавадан әлдеқайда жақсы сатылды, әсіресе экспорттық нарықтарда.