Кіріспе
Креслоның түрі
Шатырлы кресло – екі қисық табан (олар шатырлар деп те аталады) креслоның аяқтарының төменгі бөлігіне бекітіліп, әр жақтанғы аяқтарды біріктіретін кресло түрі. Шатырлар еденге тек екі нүктеде жанасып, отырған адам салмағын өзгерту арқылы немесе аяқтарымен жеңіл итеру арқылы алға-артқа қозғалу мүмкіндігін береді. Шатырлы креслолар көбінесе ағаштан жасалады. Кейбір шатырлы креслоларды жинап қоюға болады.
Этимология
"Көтерілгіш орындық" сөзі "көтерілу" етістігінен шыққан. "Көтерілгіш орындық" термині алғаш рет 1766 жылы қолданылған.
Мақсаты
Беткей орындықтары көбінесе ата-аналық сезімдерді оятады, себебі олардың жұмсақ тербеліс қозғалысы нәрестелерді тыныштандырып, ұйықтатуға көмектеседі. Көптеген ересектер де осындай орындықтағы жұмсақ қозғалысты тыныштандырады. Жұмсақ тербеліс қозғалысы, қозғалмай отыруға қарағанда, тез ұйықтауға көмектеседі, бұл ата-ананың баланы ұйықтату процесін еске түсіреді. Беткей орындықтары да ыңғайлы, себебі пайдаланушы орындықта қозғалмай отырғанда, орындық автоматты түрде артқа қарай тербеліп, отырған адамның салмақ орталығына дейін жетеді, осылайша пайдаланушыға стресс тудырмайтын, дұрыс позаны қамтамасыз етеді. Беткей орындықтары жүктілік кезінде де пайдалы, себебі арқадағы ауырсынды азайтады, сондай-ақ демалысқа және стресстің төмендеуіне көмектеседі. Беткей орындықтарының түрлеріне серіппелі негізге (немесе платформаға) орнатылған, "платформалық беткей орындықтары" және тербеліс тіректері бар, көбінесе "глайдерлер" деп аталатындар жатады.
Тарих
Бөбектерді шайқауға арналған бесіктер шайқалатын креслолардан әлдеқайда ертерек пайда болған, оның мысалы ежелгі заманнан қалған, Геркуланум қираған жерлерінен табылған. Бастапқыда бақшаларда қолданылған шайқалатын креслолар – бұл тек дөңгелектері қосылған қарапайым креслолар ғана еді. 1725 жылы Англияда алғашқы шайқалатын креслолар пайда болды. Американдық өнертапқыш Бенджамин Франклинге кейде шайқалатын креслоны ойлап тапқандықтарын жатқызса да, тарихшылар шайқалатын креслоның шығу тегін Солтүстік Америкаға 18-ші ғасырдың басына, Франклин бала кезінде болған кезге дейін жатқызады. Америкада қамыстан тоқылған шайқалатын креслолардың өндірісі 18-ші ғасырдың ортасында ең жоғары деңгейге жетті. Бұл қамыстан тоқылған креслолар, «рокерлер» деп белгілі болған, өте шебер жасалғандығымен және креативті дизайндарымен танымал болды. 1830 жылдары Питер Купер Америкадағы алғашқы болат креслоны жасады, ол шайқалатын кресло болды және 1851 жылы Кристалл сарайы көрмесінде көрсетілді. 1860 жылы неміс шебері Майкл Тонет алғашқы иілген ағаштан жасалған шайқалатын креслоны жасады. Бұл дизайн әдемі пішінімен және жеңіл салмағымен ерекшеленеді. Бұл шайқалатын креслоларға грек және римдік үлгілер, сондай-ақ Ренессанс және отарлық дәуір өнері әсер еткен.
Питер Купер
Питер Купер, американдық өнеркәсіпші және ойлап табушы, Виктория дәуірінің әсем, көп безендірілген дизайндарынан түбегейлі өзгеше, функционалды, минималистік дизайны бар темір қаңқалы кресло жасады. Осы кезде көптеген тербелмелі креслолардың жеке тербелгіштері болды, олар әдеттегі кресло аяқтарына бекітілді, ал Купердің креслосы тербеліс қозғалысын қамтамасыз ету үшін өзінің қаңқасының қисығын пайдаланды. Купердің креслосы болаттан немесе ұнтақ темірден жасалған, ал оның үстіне мата тартылған. Купердің моделі Ұлыбританиядағы R. W. Winfield & Co. фирмасымен өндірілді. Фирма 1851 жылы барлық елдердің өнеркәсіптік өнімдерінің Ұлы көрмесінде (Кристалл сарай көрмесінде) және 1862 жылы Ұлы Лондон көрмесінде креслоның үлгілерін көрсетті.
Бентвоуд
Майкл Тонет 1856 жылы иілген ағаш өндірісінің технологиясына патент алды, содан кейін ол және оның бес ұлы инновациялық "иілген ағаштан" жасалған жиһазды шығара бастады. Сирек кездесетін көне Thonet иілген ағаштан жасалған шайырғыш кресло, гриффиндер мен солтүстік желдің бейнесі салынған, ою-өрнектелген және престелген ағаштан жасалған. Бұл бұйым гриффин мен солтүстік желдің бейнесі бар фигуралы престелген ағаштан жасалған арқалық пен отырғышқа ие.
Бостон
Шындығында Коннектикут штатында жасалған, Бостондық рок-креслолар дәстүрлі түрде емен мен қарағайдан жасалған, қара боялған және жеміс-гүл суреттерімен безендірілген.
Қиылысу
Көлдіргіш шамыршық креслолар 1870 жылдардан бастап танымал болды. Олар түрлі стильде болады, бірақ оларды орындыққа дейін бүктелетін арқаларынан тануға болады.
Жібек
Викерлік шайқалатын орындықтар – 20 ғасырдың басында машинамен жасалған шайқалатын креслолар еді. Бұлар көбінесе күн бөлмесі жиынтығының бір бөлігі болды, оған диван, жанындағы орындықтар, үстел, гүлдан және еден лампасы кіретін.
Артқа қысылған
Арқасына тіреліп отыратын тербелмелі кресло 1870-1920 жылдар аралығында болған американдық колониялық стильдің қайта жаңғыруының бір бөлігі болды. Оның арқасында ағаштан көтеріңкі ою-өрнек бар.
Артқа қарай саты
Сатылы арқасы бар шайырғыш креслоның арқасы биік, көлденең жолақтары бар.