Кіріспе

Гректің нимфасы

Грек-рим мифологиясында Левке (Λεύκη, "ақ", нақтырақ айтқанда "ақ тал"), нимфа және Титан Океанның қызы болған.

Мифология

Хадес оған ғашық болып, оны жер астына қашқызып әкеп кетті. Ол өмірінің соңына дейін оның патшалығында өмір сүрді, ал қайтыс болған соң, құдай оны ақ терекке айналдырып, Елисей даласына орналастырды. Жер астынан оралғандығын тойлау үшін батыр Геракл осы ағаштан бір тармақ алып, мойнына тақты.

Ағаштың мифологиясы

Маурус Сервий Онорат ағашты ақ тополь деп анықтайды, оның жапырағы ерекше екі жақты – бір жағы ақ, екінші жағы қара. Сервийдің сөзіне қарағанда, екі түрлі түстен жасалған шүберек батырдың жоғарғы және түменгі әлемдегі еңбектерінің екі жақтылығын көрсетеді. Ақ тополь жапырақтарының Гераклмен байланысы археологиялық жәдірелерде де кездеседі, мысалы Тибр өзенінің жағасындағы Гераклдің (Римдік Геркулес) кішкентай қасиетті орнында табылған мүсіннің негізіне ойылған тополь мотиві. Осы ертегінің шамалы белгілі сызбаларының артында Гераклдың өзен құдайы Ахелоймен кездесуіне байланысты көне миф жасырынып отыр деген болжам бар, ол хтондық байланыстарға ие және оның аты гректер арасында теологиялық этимологияның тақырыбы болған, оның ішінде «тополь» деген мағынаны білдіретін ахероис сөзі де бар. Б.з.д. 1 ғасырындағы құрылыс мифінде Геракл Арверн қаласы Алесияны құрған деп есептеледі, оның аты галл тіліндегі «тополь» сөзінен шыққан болуы мүмкін. Бахик обрядтарын тойлаушылар Дионис құдайының хтондық жағын құрметтеу үшін тополь жапырақтарынан жасалған шүберек киген. Паузанийдің айтуынша, Элисте Зевске құрбан шалу үшін тек ақ тополь ғана қолданылған, себебі Геракл осы ағашты әкеліп, Олимпияда құрбандыққа шалынған жануарлардың жамбас сүйектерін жағу үшін пайдаланған. Емен – Зевстің дәстүрлі қасиетті ағашы, ал Элейдегі алмастыру осы аймақта топольдің кең таралған өсу қабілетін көрсетеді. Батырдың айтуынша, ол Ахеронның Теспротиядағы жоғарғы әлемінің жағасында осы ағашты тапқан. Паузаний бұл Гомердің ақ топольға «Ахероида» деген эпитетінің себебі дейді, ол грек тілінде «лейке» деп те аталған. Ақ тополь Гераклдың құрметіне өткізілетін спорт жарыстарында тәж ретінде тағылуы мүмкін, ол Олимпия ойындарының қамқоршысы болған. Оның тозақтық тегі оны грек спортының дамуында маңызды рөл атқарған жерлеу ойындарына лайықты еткен. Ақ тополь Персефонаға да қасиетті болған, оған Леуке жаңару құдайы ретінде екі атау немесе эпитет болған. Роберт Грейвс өзінің поэтикалық мифология теориясын жасау үшін Леуке туралы мифті пайдаланған. Мысалы, Грейвс тополь жапырағының артқы жағы Гераклдың терінен ақ түске боялғанын айтады. «Ақ құдай» кітабында ол ақ топольді «қайта тірілудің үш ағашының» бірі деп атайды, оларға қарағай мен кипарис та кіреді.