Томас Арунделл: Англиялық ақсүйек және Священ Рим сардарының батыры

Кіріспе

Томас Арунделл, 1-ші барон Арунделл Уордур (шамамен 1560 – 1639 жылдың 7 қарашасы) – Уилтширдегі Уордур қамалының сэр Мэтью Арунделлдің үлкен ұлы (шамамен 1532/1534 – 1598 жылдың 24 желтоқсаны) және Маргарет Уиллоуби, сэр Генри Уиллоубидің қызы, Вуллатон, Ноттингемшир және әйелі Маргарет Маркхэм. Ол Османлы түріктеріне қарсы шайқаста император Рудольф II қызметінде ерекше көзге түсті және Киелі Рим империясының графы атағын алды. Оның осы атаққа ие болуы Елизавета патшайымды ашуландырды, ол оны мойындаудан бас тартып, Флит түрмесіне қамады. 1605 жылы Арунделл Уордурдің 1-ші бароны Арунделл атанды. Сол жылы ол қысқа мерзімге оқ-дәрі қастандығына қатысқан деген күдікке ілікті.

Өмір

Сэр Томас Арунделл (шамамен 1560, 7 қараша 1639) - Уилтширдегі Уордур қамалынан сэр Мэтью Арунделлдің үлкен ұлы (шамамен 1532/1534 – 24 желтоқсан 1598), Корнуоллдың ежелгі Арунделл әулетінің мүшесі және Маргарет Уиллоуби, сэр Генри Уиллоубидің қызы, Вуллатон, Ноттингемшир, және күйеуі Маргарет Маркхэм. Оның әкесі бұрынғы монастырлық жерлерді мұраға алды және жоғары шериф, rotulorum сақтаушысы және Дорсеттің орынбасар лейтенанты сияқты әкімшілік лауазымдарда қызмет етті. Жастығында анасы бірнеше жыл бойы Хатфилдтегі ханшайым Елизаветаның үйінде қызмет етті. Арунделлдің әкесінің ата-аналары – сэр Томас Арунделл (26 ақпан 1552 жылы атқыланды) және Маргарет Ховард (шамамен 1515 – 10 қазан 1571), патшайым Екатерина Говардтың қарындасы. 1580 жылы Арунделл ынталы католиктік діні үшін түрмеге қамалды. 18 маусым 1585 жылғы лицензия бойынша ол Генри Уриотслидің қызы Мэриге (шамамен 1567 – 1607) және Энтони Браунның қызы Мэриге (1-ші Монтегью виконты) үйленді. Арунделлдің әйелі Саутгемптонның 3-ші графы Генри Вриотслидің әпкесі болды. Арунделл жастығында Саутгемптонды жақсы көріп, Саутгемптон 15 жаста болғанда Лорд Бёрглиге: «Сіздің лорды оны жақсы көреді» және «Менің осы жас графқа деген махаббатым мен қамқорлығым менің бойымды азғыртады» деп жазған. Өмір бойы католик болғанмен, Арунделл 1588 жылы Испан армадасын жеңу үшін 100 фунт стерлинг жұмсап, Тажға адалдығын көрсетті. Акриггтің айтуынша, Арунделл «дарынды және білімді» болған, бірақ 30 жасқа келгенде өзінің талантына қолдануға мүмкіндік таба алмады және «меланхолиялық өмірге батты», Хэмпширдегі Уриотслидің иеліктерінде немесе Лондондағы Саутгемптон үйінің отбасылық пәтерінде «ұсақ-түйекпен айналысып, жалғыздықпен өмір сүрді». 1595 жылы Арунделлдің әкесі оған Англиядан кетіп, түріктерге қарсы императорлық әскерде қызмет ету үшін жылқы мен 1100 фунт стерлинг беруге келісті. Патшайым оны Рим императоры Рудольф II-ге ұсынды дегенді айтады. 1595 жылдың 7 қыркүйегінде Арунделл Гранының қабырғасын бұзып, түрік туын императорлық бүркітке ауыстырды. Оның қызметі үшін Арунделл 1595 жылдың 14 желтоқсанында Киелі Рим империясының графы атағын алып, «Батыл» деп аталды. Әкесінің қарсылығына қарамастан, Арунделл желтоқсанның ортасында императорлық сарайдан кетіп Англияға оралды. Оның кемесі дауылға түсіп, Суффолк жағалауындағы Алдебургке жақын жерде сүңгіп кетті. Ол апат кезінде барлық мүлкін жоғалтып, «жағада қатты суық және ылғалды» тұрғандығына қуанды. Шетелдік атақ алғандығы Англиядағы әріптестерінің арасында қызғаныш тудырды және оның әкесіне наразылық білдірді, ол оның жоғары дәрежесін қабылдамады және оны мұрадан айырды. Патшайым ашуланып, оны атақтан бас тартуға мәжбүрлеумен қорқытты. Ол Арунделлді «Флит» түрмесіне жіберіп, «Мен басқа адамның белгісімен таңбаланған қойға жол бермеймін» деді. Арунделл 1597 жылдың сәуір айының ортасына дейін түрмеде отырды, бірақ босатылды, бірақ сотқа шығуға тыйым салынды. Келесі айларда ол патшайымға жиі өтініш жасады, бірақ оның ықыласынан бас тартты және қайтадан депрессияға ұшырады. Шілдеде әкесі Арунделлге әйелімен бірге келмеген жағдайда Вардурда бірге тұруға рұқсат берді. 1597 жылы Арунделл католик шпиондығы күдігімен тұтқындалды. Билік оның бөлмесін іздестірді, бірақ оған қарсы ештеңе дәлелдей алмады және оны әйелінің денсаулығы нашарлағандықтан әкесінің күзетіне жіберді. Арунделлдің әкесі «түрмеші ретінде әрекет етуді талап етті», сондықтан Арунделл ақырында басқа жерге ауыстырылды. 1598 жылдың желтоқсанында Арунделл әкесінен мұрагерлікке ие болды. 1601 жылы оның қайын інісі Саутгемптон 1601 жылдың 8 ақпанындағы Эссекс көтерілісіне қатысқаны үшін сотталды. Саутгемптонның бақытсыздығынан аулақ болуға тырысқан Арунделл 18 ақпанда сэр Роберт Сесилге «әділ» хат жазып, Саутгемптонның «құлақтары пайдалы кеңеске қарсы қатал болды, сондықтан мен одан алыстаған дұрыс деп ойладым» деп наразылық білдірді. 1605 жылдың наурыз айында Арунделл мен Саутгемптон Джордж Веймут капитанын Вирджинияда колония құруға жіберді. Колониялықтар шілде айының ортасында Англияға оралды. Джеймс Розиердің жазған есебіне сәйкес, бұл отаршылар «біз оларды Лорд Арунделл графпен келісім бойынша елге кетуге тиіс едік». Акриггтің айтуынша, Арунделл Розиердің есебіне Саутгемптоннан гөрі әлдеқайда маңызды орын алады, бұл Акриггке «бұл сапарды ағылшын католиктеріне пана болатын американдық колонияны құрудың алғашқы әрекеті ретінде қарастыруға болады» деген тұжырымға әкеледі және 1596 жылы Шығыс Үндістанға жоспарлаған саяхатынан кейін Веймут саяхатының негізгі күші Арунделл болды. 4 мамыр 1605 жылы король Джеймс I оны Вардур графы Арунделл етіп жариялады. Жаңа король испандық Фландриядағы герцогқа қызмет ететін ағылшын полкінің полковнигі ретінде тағайындады, Арунделл 1605 жылдың қыркүйегінде рұқсатсыз континентке өтіп, корольдік бұйрыққа бағынбады және корольдің ашуын қоздырды. Бірнеше айдан кейін ол Гай Фокспен азаптау кезінде аталды және ұзақ уақытқа дейін оқшаңдану жоспарына қатысқан деген күдік туды. 1607 жылы Арунделлдің үлкен ұлы және мұрагері Томас, Вустер графының қызы Бланш Сомерсетке, Арунделлдің рұқсатынсыз үйленді, бұл әке мен ұлдың арасында араздық тудырды. Арунделлдің бірінші әйелі Мэри, үйленгеннен бірнеше апта өткен соң қайтыс болды. 1 шілде 1608 жылы Арунделл қайтадан үйленді. Оның екінші әйелі – Энн Филипсон, Крук, Уэстморлендтен Милс Филипсонның қызы және Ланкаширдегі Конисхедтен Фрэнсис Сэндстің қарындасы Барбара Сэндс. Ол 1637 жылдың 28 маусымында Лондондағы Леннокс үйінде қайтыс болды және 1637 жылдың 4 шілдесінде Уилтширдегі Тисбериде жерленді. 1630 жылдары Арунделл Дарем епископымен «аса қатыгез діни дауларға» қатысты және 1637 жылы Уордур қамалын корольге сатуға тырысты. Ол 1639 жылдың 7 қарашасында Вардурда қайтыс болды және Тисбериде жерленді.

Sir Thomas Arundell (c. 15607 November 1639) was the eldest son of Sir Matthew Arundell of Wardour Castle in Wiltshire (ca. 1532/1534 – 24 December 1598), a member of the ancient family of Arundell of Cornwall, and Margaret Willoughby, the daughter of Sir Henry Willoughby, of Wollaton, Nottinghamshire, and wife Margaret Markham. His father inherited extensive former monastic lands, and served in a number of administrative capacities, including high sheriff, custos rotulorum, and Deputy Lieutenant of Dorset. In her youth his mother served for several years in the household of Princess Elizabeth at Hatfield. Arundell's paternal grandparents were Sir Thomas Arundell (executed on 26 February 1552) and Margaret Howard (ca. 1515 – 10 October 1571), sister of Queen Catherine Howard. In 1580 Arundell was imprisoned for his fervent Roman Catholicism. By licence dated 18 June 1585 he married Mary (c. 1567 – 1607), the daughter of Henry Wriothesley, 2nd Earl of Southampton, and Mary, the daughter of Anthony Browne, 1st Viscount Montague. Arundell's wife was the sister of Henry Wriothesley, 3rd Earl of Southampton. Arundell was fond of Southampton as a youth, writing to Lord Burghley when Southampton was 15 that 'Your Lordship doth love him', and that 'My [own] love and care of this young Earl enticeth me'. Although a Roman Catholic throughout his life, Arundell demonstrated his loyalty to the Crown in 1588 by subscribing £100 towards the defeat of the Spanish Armada. According to Akrigg, Arundell was 'gifted and scholarly', but by the time he had reached his 30s had failed to find any outlet for his talents and had 'sunk into a melancholic existence', living a 'studious solitary life' at the Wriothesley estates in Hampshire or in the family apartments at Southampton House in London. In 1595 Arundell's father agreed to provide him with horses and £1100 to leave England and serve in the Imperial forces against the Turks. The Queen allegedly recommended him to the Holy Roman Emperor Rudolf II. On 7 September 1595 Arundell stormed the breach at Gran, replacing the Turkish standard with the Imperial eagle. In recognition of his service, Arundell was made a Count of the Holy Roman Empire on 14 December 1595, and became known as 'the Valiant'. Against his father's wishes, Arundell took his leave of the Imperial court in mid December and returned to England. His ship was caught in a storm and wrecked near Aldeburgh on the Suffolk coast. He lost all his belongings in the wreck, and counted himself fortunate to stand 'extreamely cold & wett upon the shore'. His assumption of a foreign title created jealousy among his fellow peers in England, and was resented by his father, who objected to his superior rank and disinherited him. The Queen was furious and threatened to make him renounce the title. She committed Arundell to the Fleet Prison, remarking that 'I would not have a sheep branded with another man's mark'. Arundell remained under arrest until mid April 1597, when he was freed, but forbidden to appear at court. In the following months he made frequent appeals to the Queen, but was still denied her favour, and again fell prey to depression. In July his father grudgingly allowed Arundell to live with him at Wardour provided that he not bring his wife with him. In 1597 Arundell was arrested on vague suspicions of Catholic espionage. The authorities searched his chamber but could prove nothing against him, and released him to his father's custody on the grounds of his wife's failing health. Arundell's father 'insisted on behaving as a jailer', and Arundell was eventually transferred elsewhere. Arundell succeeded his father in December 1598. In 1601, his brother in law, Southampton, was on trial for his part in the Essex Rebellion of 8 February 1601. Attempting to distance himself from Southampton's misfortune, Arundell wrote a 'treacherous' letter on 18 February to Sir Robert Cecil, protesting that Southampton's 'ears were hardened against wholesome counsel, for which I thought good to estrange myself from him'. In March 1605 Arundell and Southampton sent Captain George Weymouth to found a colony in Virginia. The colonists arrived back in England in mid July. According to the account written by James Rosier, these were the colonists 'we were to leave in the Country by their agreement with my Lord the Right Honourable Count Arundell'. According to Akrigg, Arundell figures much more prominently in Rosier's account than Southampton, leading Akrigg to conclude that 'the whole voyage may best be regarded as a first attempt to found an American colony that would be an asylum for English Catholics', and that Arundell, who in 1596 had planned a venture to the East Indies, was the principal impetus behind the Weymouth voyage. On 4 May 1605 King James I created him Baron Arundell of Wardour. Appointed by the new King as colonel of the English regiment serving the Archduke in Spanish Flanders, Arundell made an unauthorized crossing to the continent in September 1605, disobeying royal orders and incurring the King's anger. A few months later he was named by Guy Fawkes under torture, and briefly suspected of complicity in the Gunpowder Plot. In 1607 Arundell's eldest son and heir, Thomas, married Blanche Somerset, the daughter of the Earl of Worcester, without Arundell's consent, resulting in an estrangement between father and son. Arundell's first wife, Mary, died a few weeks after the marriage. On 1 July 1608 Arundell remarried. His second wife was Anne Philipson, the daughter of Miles Philipson, of Crook, Westmorland, and Barbara Sandys, sister of Francis Sandys, of Conishead, Lancashire. She died on 28 June 1637 at Lennox House in London, and was buried on 4 July 1637 at Tisbury, Wiltshire. During the 1630s Arundell engaged in 'acrimonious religious disputes' with the Bishop of Durham, and in 1637 attempted to sell Wardour Castle to the King. He died at Wardour on 7 November 1639, and was buried at Tisbury.