1968 жылғы АҚШ Гран-присі: Стюарттың жеңісі және Андреттидің дебюті

Кіріспе

1968 жылғы АҚШ Гран-приі – 1968 жылғы 6 қазанда Нью-Йорк штатының Уоткинс-Глен қаласындағы Уоткинс-Глен Гран-при жарыс трассасында өткен Формула-1 автожарысы. Бұл 1968 жылғы Жүргізушілер әлем чемпионатындағы және 1968 жылғы Формула-1 Өндірушілер халықаралық кубогындағы 12 жарыстың 11-і болды. 108 айналымдық жарысты Matra командасының жүргізушісі Джеки Стюарт екінші орыннан бастап жеңіп алды. Грэхам Хилл Lotus командасы үшін екінші орынды, ал Honda командасының жүргізушісі Джон Суртиз үшінші орынды иеленді. Бұл болашақ әлем чемпионы Марио Андреттидің дебюттік жарысы және оның алғашқы Формула-1 поул-позициясы еді.

Қорытынды

Бірінші жаттығу күні негізінен Джеки Стюарт пен Крис Амонның «Феррари» арасындағы бәсекелес күрес болды, Стюарт 1:04.27 уақытпен күндік ең жақсы көрсеткішті тіркеді. Стюарт екінші жаттығу күнінде уақытша pole-ді қорғай алмады. Алайда, Грэм Хилл Амонды екінші орыннан ығыстырды, ал содан кейін Марио Андретти, Уоткинс Гленде алғаш рет қатысып, «Алтын жапырақ» Lotus командасымен Стюарттың нәтижесінен 0.07 секундқа төмен уақыт көрсетіп, pole-ді жеңіп алып, жанкүйерлерді қуантты. Бұл Андреттидің Формула-1-дегі тұңғыш қатысуы болды. Жарыс күні 93 мың көрерменнің жиналған көпшілігі жарыстың сәтті өтуін күтті, сонымен қатар жарысқа екі американдық – жетінші орын алған Дэн Гурни және он тоғызыншы орын алған Бобби Унсер де қатысты. Стюарт жақсы старт алып, бірінші айналымда көрермендердің сүйіктісі Андреттиден басымдық алды. Бірінші айналымнан кейін нәтижелер: Стюарт, Андретти, Амон, Хилл, Йохан Риндт, Денни Хулм, Гурни, Джон Суртис және Брюс Макларен. Алтыншы айналымда Андретти Амоннан алшақтап, Стюартты қуып жете бастады. Үш айналымнан кейін Андреттидің «Lotus» машинасының алдыңғы бөлігі сынды, оң қанаты жерге сүйреліп қалды. Андретти ешкімге тиіспегенін, бірақ кузовтың жарылып кеткенін айтты. Алайда ол 13-ші айналымға дейін өз позициясын сақтап, пит-тобы машинаны жөндегеннен кейін 13-орынға түсті. 10-шы айналымда үшінші орын үшін күрес басталды, Амон, енді Хиллдің артында, су төгілген жерге түсіп айналып кетті. 6-шы айналымда Хулм майлы жерге тап болып, үшінші орыннан тоғызыншы орынға түсті. 26-шы айналымда үшінші орында жүрген Гурни 360 градусқа айналып, Суртистің «Honda» машинасынан озып кетті. 33-ші айналымнан кейін Андретти сынған қосымшамен жарыстан шықты. Гурни Суртисті алға шығарды, екеуі де жарыстың соңына дейін бәсекелесті. 40-шы айналымда Стюарт Хиллден 26 секундқа алда болды, ал Гурни мен Суртис Хиллден тағы 10 секундқа артта қалды. Ол 52-ші айналымда жарыстың ең жылдам айналымын тіркеп, көшбасшылықты 31 секундқа арттырды. Хилл біраз уақыт бойы еріген руль бағанасымен күресті, ол құшақтап отырып рульді ұстағанын айтты. 97-ші айналымда Брюс Маклареннен 1 минут 20 секундқа алда болған Джо Сифферттің «Lotus» машинасының қозғалтқышы өшкендей болды, ол келесі айналымда жанармай құю үшін тоқтамақ екенін пит-тобына хабарлады. Сифферт пит-лейннен шыққанда, Макларен бесінші орынға шықты. Сифферт екі айналымнан кейін позициясын қайта алды, ал Макларен де жанармай құю үшін тоқтауға мәжбүр болды. Суртис Гурнидің алдындағы үшінші орындағы позициясынан қалыс қалды, Гурнидің теңгерімсіз дөңгелегі болғанын және отынының да аз екенін байқады. Суртис соңғы айналымда Гурнидің «McLaren» машинасына жете алды, екеуі де көшбасшылардан бір айналымға артта қалды. Стюарт «Matra Ford» машинасымен барлық айналымдарда көшбасшылықты сақтап, тек бір рет, бұрыштан өтегенде жолдан кешіп бара жатқан екі көрерменді көргенде ғана қауіпке тап болды. «Мен ешқашан ешкімді шабуға жақын болған емеспін», - деді ол, «Мен оларды бір дюймге жіберіп алдым». Бұл оның Америка Гран-приіндегі тұңғыш жеңісі болды және ол Әлемдік Жүргізушілер Чемпионатында жеңіске жету үмітін сақтап қалды, алда тек бір жарыс қалғанда. «Бұл менің F1 мансабымда жылдамдықты өзім анықтай алатынымды сезінген алғашқы рет болды», - деді ол, «Мен жылдамдасам, алаң да жылдамдайды. Мен баяуласам, олар да баяулайды. Бұл керемет бір сәт болды». Жарыс ұйымдастырушылары Стюарттың жарыста жеңіске жеткені үшін алған 8,300 фунт стерлингтік сыйлығы F1 тарихындағы ең үлкен сыйлық екенін мәлімдеді. Андреттидің «Lotus» командаласы Хилл, Денни Хулммен бірге маусымдық титулға талас жасап, Стюарттан 24 секундқа артта қалды. Бұл 2023 жылға дейін британдықтардың соңғы подиумы болды.

The first practice day was primarily a duel between Jackie Stewart and the Ferrari of Chris Amon, with Stewart posting the day's best time of 1:04.27. Stewart was unable to defend his provisional pole during the second practice day due to a broken stub axle. However, Graham Hill bumped Amon from the second spot, before Mario Andretti—driving at Watkins Glen for the first time—rewarded the partisan crowd by taking the pole in his Gold Leaf Lotus, 0.07 seconds under Stewart's time. This was Andretti's first ever Formula One start. On race day, a huge crowd of 93,000 anticipated a strong home showing with two other Americans also on the grid—Dan Gurney, in seventh, and Bobby Unser, in nineteenth. Stewart used a better start to take the lead on the first lap from crowd favorite Andretti. After the first lap the order was: Stewart, Andretti, Amon, Hill, Jochen Rindt, Denny Hulme, Gurney, John Surtees and Bruce McLaren. By lap six, Andretti had opened up a gap to Amon and set off for Stewart. Three laps later, the nose on Andretti's Lotus was broken, with the right wing dragging on the ground. Andretti said though he had not touched anyone, the body had just cracked. However, he continued without losing his position until lap 13, when his pit crew taped the car back together, and dropped to thirteenth place. On lap 10, there was a fight for third place as Amon, now behind Hill, spun on his own water spillage. In lap 6, Hulme hit an oil patch, dropping from third to ninth. On lap 26, Gurney, running in third place, did a 360° spin and was overtaken by Surtees' Honda. After lap 33, Andretti retired with a broken clutch. Gurney then took over Surtees, as the two battled for the rest of the race. By lap 40, Stewart was 26 seconds ahead of Hill, with Gurney and Surtees another 10 seconds Hill. He then sent a message to the rest of the racers by posting the fastest lap of the race on lap 52, widening his lead to 31 seconds. Hill had struggled for a while with a loose steering column, to which he said he was driving crouched up. On lap 97, a minute and twenty seconds ahead of Bruce McLaren, Jo Siffert's Lotus began to sputter, and he signaled to his pit that he would stop to refuel in the next round. As Siffert then exited the pit lane, McLaren went by into fifth place. Siffert regained the position after two laps, before which McLaren too had to stop for fuel. Surtees then began to back off when he realised Gurney, just ahead in third place, was slowing down because he had a slow puncture and was also running very low on fuel. Surtees used the opportunity catch up with Gurney's McLaren in the last lap, as they both finished a lap down to the leaders. Stewart led every lap in his Matra Ford and was threatened only once, when he rounded a corner to find two spectators walking across the track. "It's as close as I've ever come to running somebody over," he said, "I missed them by an inch." It was his first American Grand Prix victory and kept alive hopes for his first World Drivers' Championship with just one more race to go. "It was the first time in my F1 career I felt I could dictate the pace," he said, "When I went faster, the field went faster. When I went slower, they went slower. It was an extraordinary moment of realisation." The race promoters claimed that Stewart's prize of £8,300 for winning the race was the richest in F1 history. Andretti's Lotus teammate Hill, also in the running for the season's title along with Denny Hulme, finished 24 seconds behind Stewart in second place. This was the final all British podium, as of 2023.

Іріктеу

Поз. № Жүргізуші Конструктор Уақыт Айырмасы Жылдамдық 1 12 Марио Андретти Лотус Форд 1:04.20— 207.533 2 15 Джеки Стюарт Матра Форд 1:04.27 +0.07 207.307 3 10 Грэм Хилл Лотус Форд 1:04.28 +0.08 207.274 4 6 Крис Амон Феррари 1:04.37 +0.17 206.985 5 1 Денни Хулм Макларен Форд 1:04.57 +0.37 206.343 6 4 Жохен Риндт Брабхам Репко 1:04.81 +0.61 205.579 7 14 Дэн Гурни Макларен Форд 1:05.23 +1.03 204.256 8 3 Джек Брабхам Брабхам Репко 1:05.25 +1.05 204.193 9 5 Джон Суртиес Хонда 1:05.32 +1.12 203.974 10 2 Брюс Макларен Макларен Форд 1:05.69 +1.49 202.825 11 8 Педро Родригес БРМ 1:06.10 +1.90 201.567 12 16 Жо Сифферт Лотус Форд 1:06.17 +1.97 201.354 13 21 Жан-Пьер Бельтуаз Матра 1:06.96 +2.76 198.979 14 22 Пирс Курадж БРМ 1:07.02 +2.82 198.800 15 7 Дерек Белл Феррари 1:07.06 +2.86 198.682 16 11 Джеки Оливер Лотус Форд 1:07.46 +3.26 197.504 17 18 Вик Элфорд Купер БРМ 1:08.56 +4.36 194.335 18 17 Жо Бонниер Макларен БРМ 1:08.93 +4.73 193.292 19 9 Бобби Унсер БРМ 1:09.60 +5.40 191.431 20 19 Люсьен Бьянки Купер БРМ 1:09.77 +5.57 190.965 21 21* Анри Пескароло Матра 1:10.43 +6.23 189.175
* Пескароло сонымен қатар 21 нөмірі бар машинаны қосалқы машина ретінде де басқарды.

Жарыс

Орын № Тәуекелдемеші Жүргізуші Құрылысшы Айналым Уақыт/Шығу Тұрғызылған Орын Ұпай 1 15 Жакки Стюарт Matra Ford 108 1:59:20.29 2 9 2 10 Грэм Хилл Lotus Ford 108 + 24.68 3 6 3 5 Джон Сёртис Honda 107 + 1 Айналым 9 4 4 14 Дэн Гёрни McLaren Ford 107 + 1 Айналым 7 3 5 16 Йо Зифферт Lotus Ford 105 + 3 Айналым 12 2 6 2 Брюс Макларен McLaren Ford 103 + 5 Айналым 10 1 Шығу 22 Пирс Курейдж BRM 93 Оттық қалды 14 Шығу 1 Денни Хулм McLaren Ford 92 Апат 5 Б/Қ 19 Люсьен Бьянки Cooper BRM 88 Классификацияланбаған 20 Шығу 3 Джек Брабам Brabham Repco 77 Қозғалтқыш 8 Шығу 4 Йошен Риндт Brabham Repco 73 Қозғалтқыш 6 Шығу 18 Вик Элфорд Cooper BRM 71 Қозғалтқыш 17 Шығу 8 Педро Родригес BRM 66 Серпімділік 11 Б/Қ 17 Йо Бонниер McLaren BRM 62 Классификацияланбаған 18 Шығу 6 Крис Амон Ferrari 59 Су сорғысы 4 Шығу 21 Жан-Пьер Бельтуаз Matra 44 Жеткізу құрылымы 13 Шығу 9 Бобби Ансер BRM 35 Қозғалтқыш 19 Шығу 12 Марио Андретти Lotus Ford 32 Айналу 1 Шығу 7 Дерек Белл Ferrari 14 Қозғалтқыш 15 Б/Ж 11 Жакки Оливер Lotus Ford 0 Бастамаған Б/Ж 20 Анри Пескароло Matra 0 Бастамаған Дереккөз: