Ауызша дәстүрлер: Мәдениетті сақтау және тарату жолы

Кіріспе

Ауызша дәстүр немесе ауызша хабар – білім, өнер, идеялар мен мәдени материалды сөз немесе ән арқылы қабылдау, сақтау және бір ұрпақтан екінші ұрпаққа жеткізу арқылы адамдардың байланысу тәсілінің бір түрі. Бұл халық аңыздары, балладалар, әндер, қара сөз немесе өлең түрінде берілуі мүмкін. Осылайша, қоғам жазу жүйесі болмаса немесе жазу жүйесімен қатар ауызша тарих, ауызша әдебиет, ауызша заң және басқа да білімді ұрпақтан ұрпаққа жеткізе алады. Мысалы, буддизм, индуизм, католицизм және джайнизм сияқты діндер өздерінің қасиетті кітаптарын, рәсімдерін, әндерін және мифтерін бір ұрпақтан екіншісіне жеткізу үшін жазу жүйесімен қатар ауызша дәстүрді пайдаланған. Сахара астындағы Африка қоғамдары ауызша дәстүрге және оның мәдениеттеріндегі маңызды орнына баса назар салғандықтан, "сауатты өркениеттерге" қарсы "ауызша өркениеттер" деп аталады. Ауызша дәстүр – көптеген ұрпақтар бойы адамдар тобының ортақ ұстаған ақпараты, естеліктері мен білімі; ол куәліктен өзгеше, себебі мұндай жағдайларда ақпарат мұрагерлікпен немесе ауызша алынбаған. Жалпы алғанда, "ауызша дәстүр" – нақты, сақталған мәтіндік және мәдени білімді дауыспен айту арқылы еске түсіру және жеткізу. Ауызша дәстүрді зерттеу ауызша тарихтың академиялық саласынан ерекшеленеді. Ауызша дәстүрді зерттеу, сондай-ақ, жазылған әріптерді білмейтін қоғамдағы ойлау және оның сөздік өрнегін анықтайтын әдебиеттің зерттеуінен де өзгеше. Халықтық шығарма – ауызша дәстүрдің бір түрі, бірақ халықтық шығармадан басқа да білім ауызша жеткізіліп, адамзат тарихында сақталған.

Тарих

Джон Фоулидің сөзінше, ауызша дәстүр – "әлемнің түкпір-түкпірінде" кездесетін ежелгі адамзат дәстүрі.

Африка

Барлық түпкілікті Африка қоғамдары өздерінің тегі мен тарихын, азаматтық және діни міндеттерін, қолөнер мен дағдыларын, сондай-ақ дәстүрлі мифтер мен аңыздарды үйрену үшін ауызша дәстүрді пайдаланады. Бұл олардың дәстүрлі руханилықтарын, сондай-ақ негізгі Ибраһимдік діндерін жүзеге асырудағы маңызды әлеуметтік-мәдени құрауыш болып табылады. Бұл африкалық этностар ауызша дәстүрді адам ақылының дамуы мен тәрбиесі үшін, ал жадты – ақпаратты сақтау және қиялды дамыту үшін қолданады. Михаил Гагариннің айтуынша, Гомердің эпостық поэзиясы "көбінесе ауызша айтылып, орындалып, таратылған". Халықтық әңгімелер мен аңыздар алыс аудитория алдында орындалғанда, әншілер олардағы есімдерді жергілікті тұлғалармен немесе билеушілермен ауыстырып, осылайша әңгімелерге жергілікті бояу беріп, тыңдаушылармен байланыс жасайтын, бірақ ауызша дәстүрдегі тарихи шындықты күмәнді ететін. Грек және римдік діни дәстүрлер туралы сақталған мәтіндердің жоқтығы ғалымдарды олардың ритуалдық сипатта болғаны және ауызша дәстүр арқылы берілгені туралы болжам жасауға итермеледі, бірақ кейбір ғалымдар ежелгі грек және римдік өркениеттердегі күрделі рәсімдер ауызша дәстүрдің эксклюзивті өнімі болды дегенмен келіспейді. Тора және басқа да ежелгі еврей әдебиеті, яһуди-христиандық Киелі кітап және христиандықтың алғашқы ғасырларындағы мәтіндер ауызша дәстүрге қатысты, ал "Кітап халқы" термині орта ғасырларда пайда болған. Бұл, мысалы, Пауылдың "бұрын есінде сақтап қалған дәстүрін" ауызша алғанын көптеген жазбаларында мойындауымен дәлелденеді.

Американың түпкүллі тұрғындары

Еуропалықтармен байланысқа дейін Солтүстік Американың түпкілікті тұрғындары арасында, кейбір мезоамерикандық мәдениеттерден басқа, жазу жүйелері болмағандығы мәлім. Оңтүстік Американың кипуы мен Солтүстік Американың вампумы да болған болуы мүмкін, бірақ олардың мәртебесі даулы. Тарихты, ғылыми білімді және әлеуметтік тәжірибені жазу арқылы сақтау қажеттілігі болмаған жағдайда ауызша әңгіме айту дәстүрлері гүлденді. Көптеген әңгімелер көңіл көтеру үшін айтылса да, басым бөлігі тайпалық тәжірибеден алынған практикалық сабақтарды, моральдық, әлеуметтік, психологиялық және экологиялық мәселелерді шешу жолдарын көрсетті. Аңыздар нақты эмоциялар мен моральдық қағидаларды үйрету үшін мифтік, табиғаттан тыс немесе асыра баяндалған кейіпкерлер мен оқиғаларды біріктіреді. Сюжеттер көбінесе өмірден алынған жағдайларды көрсетеді және әңгіме тыңдаушыларына белгілі адамдарға арналған болуы мүмкін. Осылайша, тікелей ұятқа қалдырмай немесе әлеуметтен шеттеуге ұшыратпай, әлеуметтік ықпал етуге болады. Мысалы, инуиттер балаларын теңіз жағасына жақын бармау үшін ескерту үшін, балалардың қолы жетпейтін теңіз құбыжығы туралы әңгіме айтуы мүмкін. Бір ғана әңгімеден ондаған сабақ алуға болады. Әңгімелер дәстүрлі мәдени идеялар мен тәжірибелердің қазіргі жағдайларға қатысты тиімділігін бағалауға және қажет болған жағдайда оларды қайта қарауға да мүмкіндік берді. Түпкілікті американдықтар үшін әңгіме айту – әңгімеші мен тыңдаушылардың бірлескен процесі. Түпкілікті американдық тайпаларында әлеуметтік мәртебесі жоғары кәсіби әңгімешілер болған жоқ. Кез келген адам әңгіме айта алады, әр әңгімеші өзінің дауысы, сөздері, мазмұны және стилі арқылы әңгімені жеткізеді. Кейбір жергілікті тілдерде жаңбыр немесе қар сияқты физикалық құбылыстарды сипаттау үшін жиырмаға дейін сөз бар, ал адамның эмоцияларын өте дәл сипаттауға болады, бұл әңгімешілерге өздерінің жеке тәжірибелеріне сүйене отырып, әңгімеге жеке көзқарас ұсынуға мүмкіндік береді. Әңгіме айтудың икемділігі, сол кездегі әңгімешінің мақсатына қарай, әртүрлі әлеуметтік жағдайларға бейімделуге мүмкіндік берді. Әңгімелер тайпалық және экологиялық тарихты сақтау және жеткізу үшін қолданылады, олар көбінесе тығыз байланысты. Мысалы, бір әңгімеде Құс-Тұран Китті жерден көтеріп, қайтадан төмен тастағаны айтылады. Тақырыптар мен кейіпкерлердің аймақтық ұқсастықтары осы әңгімелердің тайпалық естеліктердегі жер сілкінісі мен су тасқыны туралы оқиғаларды өзара толықтыратынын көрсетеді. Геологиялық және археологиялық жазбалар мен ауызша хабарламалар арасындағы келісімге қарамастан, кейбір ғалымдар ауызша дәстүрлердің уақыт өте келе бұрмалануға және нақты даталардың болмауына байланысты тарихи жарамдылығына күмән келтіреді. Түпкілікті американдықтардың қабірлерін қорғау және қайтару туралы заң ауызша дәстүрлерді мәдени артефакттар мен түпкілікті халықтар арасындағы байланысты анықтау үшін маңызды дәлелдер көзі деп санайды. Эпостың немесе мәтіннің тармақтарында ұзын және қысқа буындар белгілі бір ережелерге сәйкес қайталанады, сондықтан қате немесе кездейсоқ өзгеріс жасалса, тармақтың ішкі тексеруі мәселені анықтайды. Ауызша дәстүрлер драмалық қойылымдар мен актерлік өнер арқылы берілуі мүмкін, мысалы, қазіргі Камерунда Графистер немесе трассалар өз тарихын ауызша дәстүр арқылы үйрету үшін қойылымдар мен сөздер айтады. Мұндай стратегиялар жазбаша аралықсыз ақпаратты таратуды жеңілдетеді және оларды ауызша басқаруға да қолдануға болады.

Writing systems are not known to exist among Native North Americans before contact with Europeans except among some Mesoamerican cultures, and possibly the South American quipu and North American wampum, although those two are debatable. Oral storytelling traditions flourished in a context without the use of writing to record and preserve history, scientific knowledge, and social practices. While some stories were told for amusement and leisure, most functioned as practical lessons from tribal experience applied to immediate moral, social, psychological, and environmental issues. Stories fuse fictional, supernatural, or otherwise exaggerated characters and circumstances with real emotions and morals as a means of teaching. Plots often reflect real life situations and may be aimed at particular people known by the story's audience. In this way, social pressure could be exerted without directly causing embarrassment or social exclusion. For example, rather than yelling, Inuit parents might deter their children from wandering too close to the water's edge by telling a story about a sea monster with a pouch for children within its reach. One single story could provide dozens of lessons. Stories were also used as a means to assess whether traditional cultural ideas and practices are effective in tackling contemporary circumstances or if they should be revised. Native American storytelling is a collaborative experience between storyteller and listeners. Native American tribes generally have not had professional tribal storytellers marked by social status. Stories could and can be told by anyone, with each storyteller using their own vocal inflections, word choice, content, or form. Native languages have in some cases up to twenty words to describe physical features like rain or snow and can describe the spectra of human emotion in very precise ways, allowing storytellers to offer their own personalized take on a story based on their own lived experiences. Fluidity in story deliverance allowed stories to be applied to different social circumstances according to the storyteller's objective at the time. Stories are used to preserve and transmit both tribal history and environmental history, which are often closely linked. One such story tells of the Thunderbird, which can create thunder by moving just a feather, piercing the Whale's flesh with its talons, causing the Whale to dive to the bottom of the ocean, bringing the Thunderbird with it. Another depicts the Thunderbird lifting the Whale from the Earth then dropping it back down. Regional similarities in themes and characters suggests that these stories mutually describe the lived experience of earthquakes and floods within tribal memory. Despite such examples of agreement between geological and archeological records on one hand and Native oral records on the other, some scholars have cautioned against the historical validity of oral traditions because of their susceptibility to detail alteration over time and lack of precise dates. The Native American Graves Protection and Repatriation Act considers oral traditions as a viable source of evidence for establishing the affiliation between cultural objects and Native Nations. The verses of the epic or text are typically designed wherein the long and short syllables are repeated by certain rules, so that if an error or inadvertent change is made, an internal examination of the verse reveals the problem. Oral traditions can be passed on through plays and acting, as shown in modern day Cameroon by the Graffis or Grasslanders who perform and deliver speeches to teach their history through oral tradition. Such strategies facilitate transmission of information without a written intermediate, and they can also be applied to oral governance.

Джон Майлс Фоули

Онгтың синтезіне дейін Джон Майлз Фоули өзінің Оңтүстік славян ауызша жанрлары бойынша жасаған далалық зерттеулеріне негізделген бірқатар мақалалар жазды, онда орындаушылар мен тыңдаушылар арасындағы динамикаға ерекше назар аударды. Фоули 1985 жылы «Ауызша формулалық теория және зерттеулер» жинағын жариялағанда ауызша дәстүрді академиялық сала ретінде бекітті. Кітапта сол кезге дейін ауызша дәстүрді зерттеудегі ғалымдардың жетістіктері туралы қысқаша мәлімет берілген және ауызша формулалық композиция теориясына қатысты барлық маңызды ғылыми мақалалардың тізімі келтірілген. Ол сонымен қатар «Ауызша дәстүр» журналын құрды және Миссури университетінде «Ауызша дәстүрді зерттеу орталығын» (1986) іске қосты. Фоули ауызша теорияны ауызша формулалық теорияның алдыңғы нұсқаларындағы кейбір механикалық түсініктерден ары қарышқа дамытты, Онгтың ауызша қоғамдардың мәдени ерекшеліктеріне деген қызығушылығын ауызшадан тыс салаларға кеңейтті, ақындардың рөліне назар аударды және ауызша дәстүрлердің мағынасын қалай жеткізетінін сипаттады. Бұл кітапшадағы әдістеме тіл білімі салаларындағы (ежелгі грек, англосаксон және серб-хорват тілдеріндегі) зерттеулердің нәтижелерін ескеретін нақты негізді ұсынды. Одан да маңыздысы, ол осы мамандықтар арасында пікір алмасуға мүмкіндік жасады, соның арқасында тәуелсіз, бірақ байланысты зерттеушілер мен зерттеулер желісі құрылды. Фоулидің маңызды еңбектері: «Ауызша композиция теориясы» (1988); «Имманентті өнер» (1991); «Дәстүрлі ауызша эпос: «Одиссея», «Беовульф» және серб-хорват қайта оралу әндері» (1993); «Әңгімешінің әншісі» (1995); «Ауызша дәстүрді оқыту» (1998); «Ауызша өлеңді қалай оқуға болады» (2002). Оның «Жолдар» жобасы (2005–2012) ауызша дәстүрлер мен Интернеттің медиа динамикасы арасындағы параллельдіктерді көрсетеді.

Қабылдау және одан әрі әзірлеу

Ауызша дәстүр теориясы қабылдануы арта келе, дамып, кеңейді. Әртүрлі дәстүрлер үшін құжатталған формулалардың саны көбейгенімен, формула ұғымы лексикалық жағынан шектеліп қалды. Дегенмен, көптеген жаңалықтар пайда болды, мысалы, синтаксистік, морфологиялық және повестволық қажеттіліктерге (сондай-ақ, көркемдік табуларға) байланысты құрылымдық «ауыстыру орындары» бар «формулалық жүйе». Содан кейін, Фолидің «сөз түрлерін орналастыру ережелері» сияқты күрделі үлгілер пайда болды. Жылдар бойы формулалық композицияның жоғары деңгейлері анықталды, мысалы, «сақиналық композиция», «қарсы әрекет» және «типтік сахна» (кейде «тақырып» немесе «типикалық сахна» деп те аталады). Мысалдарға «Шабысшылар» және «Өлімді тік жарлар» жатады. Осы ерекше повестволық ерекшеліктердің кейбіреулері (мысалы, «қарулану тізбегі», «жағадағы батыр», «саяхатшы мақсатына жетеді») әлемдік таралудың белгілерін көрсетті. Сонымен қатар, ауызша және жазбаша арасындағы қатаң айырмашылық, ауыспалы және бөлінген мәтіндер мен қоғамдарды мойындаумен алмастырылды, оның ішінде диглоссия модельдері (Брайан Сток, Франц Баумл және Эрик Хавелок). Ең маңыздысы, «ауызша сөйлеу» және «жазылым» терминдері мен ұғымдары «дәстүрлілік» және «мәтіндік» терминдерімен ауыстырылды, олар тиімдірек және сәйкес болды. Өте ірі бірліктер анықталды (Мысалы, Индоевропалық қайта оралу әні) және әскери эпостан басқа салалар зерттелді: әйелдер әндері, жұмбақтар, коммуникация теориясы, семиотика, және тілдер мен этникалық топтардың өте кең және үнемі кеңейіп келе жатқан әртүрлілігі, әсіресе Киелі кітаптарды зерттеуде, онда Вернер Келбер ерекше көзге түсті. Жылдық библиография 100 сала бойынша индекстеледі, олардың көпшілігі этнолингвистикалық бөлімдер болып табылады. Қазіргі дамулар теорияның риторика және композиция, жеке қарым-қатынас, мәдениаралық қарым-қатынас, постколониалдық зерттеулер, ауылдық қоғамды дамыту, халық мәдениеті және кинотану және басқа да көптеген салаларға қатысты әсерін зерттейді. Қазіргі теориялық дамудың ең маңызды салалары ауызша дәстүрлерге тән жүйелі герменевтика мен эстетиканы құру болуы мүмкін.

The theory of oral tradition would undergo elaboration and development as it grew in acceptance. While the number of formulas documented for various traditions proliferated, the concept of the formula remained lexically bound. However, numerous innovations appeared, such as the "formulaic system" with structural "substitution slots" for syntactic, morphological and narrative necessity (as well as for artistic invention). Sophisticated models such as Foley's "word type placement rules" followed. Higher levels of formulaic composition were defined over the years, such as "ring composition", "responsion" and the "type scene" (also called a "theme" or "typical scene"). Examples include the "Beasts of Battle" and the "Cliffs of Death". Some of these characteristic patterns of narrative details, (like "the arming sequence;" "the hero on the beach"; "the traveler recognizes his goal") would show evidence of global distribution. At the same time, the fairly rigid division between oral and literate was replaced by recognition of transitional and compartmentalized texts and societies, including models of diglossia (Brian Stock Franz Bäuml, and Eric Havelock). Perhaps most importantly, the terms and concepts of "orality" and "literacy" came to be replaced with the more useful and apt "traditionality" and "textuality". Very large units would be defined (The Indo European Return Song) and areas outside of military epic would come under investigation: women's song, riddles communication theory, Semiotics, and including a very broad and continually expanding variety of languages and ethnic groups, and perhaps most conspicuously in biblical studies, in which Werner Kelber has been especially prominent. The annual bibliography is indexed by 100 areas, most of which are ethnolinguistic divisions. Present developments explore the implications of the theory for rhetoric and composition, interpersonal communication, cross cultural communication, postcolonial studies, rural community development, popular culture and film studies and many other areas. The most significant areas of theoretical development at present may be the construction of systematic hermeneutics and aesthetics specific to oral traditions.

Сын-пикирлер мен пікірталастар

Ауызша дәстүр теориясы бастапқыда ғалымдардың қарсылығына тап болды, олар оны "унитариандар" және "талдаушылар" деп аталатын топтар арасындағы пікір таласына бір жақты немесе екінші жақты қолдау ретінде қарастырды. Яғни, Гомерді бір тарихи тұлға деп санайтындар мен оны тұжырымдамалық "авторлық функция" ретінде түсінетіндер. Теорияны және оның салдарына жасалған жалпы сын – оны "дәлелдеуге болмайтын" деп сипаттау болды. Көптеген ғалымдар, әсіресе ауызша дәстүр саласынан тыс, осы теориялық жұмыстың мазмұнын "телефон" немесе "қытай үскірігі" сияқты балалар ойындарына дейін кемсітушілікпен немесе мақұлдаумен бағалады. Ойындар контекстсіз берілгенде хабардың қалай бұрмаланатынын көрсету арқылы көңіл көтеріп, бірақ Парридің жақтастары ауызша дәстүр теориясы ауызша әдістердің сигнал мен шу арақатынасын қалай оңтайландырып, мазмұнның сапасын, тұрақтылығын және толықтығын арттыратынын айтады. Теорияның нақты тұжырымдарына қатысты даулар болды. Мысалы, Краунның гипотезасын қолдауға немесе жоққа шығаруға тырысқандар көптеген ежелгі ағылшын поэмаларында "жағадағы батыр" формуласын тапты. Сол сияқты, ол германдық тамырдан шыққан басқа да шығармаларда, орта ағылшын поэзиясында және тіпті исланд прозасында да кездесті. Дж. А. Дейн "негізсіз талас" деп сипатталған мақаласында, ежелгі грек поэзиясындағы осы тақырыптың пайда болуы, германдық дәстүрмен байланысы жоқ, "ауызша ақынның мүлігіндегі автономды тақырып" деген ұғымды жоққа шығарды. Гомерді зерттеу саласында, әсіресе Лордтың "Әңгімеші әнші" ("The Singer of Tales") еңбегі, "Илиада", "Одиссея" және тіпті "Беовульф" сияқты мәтіндерге ауызша формулалық теорияны қолданумен байланысты туындаған мәселелерге назар аударды. Бұл еңбек Гомерді зерттеуге қатысты жазылған барлық мақалалар мен одан кейінгі ауызша формулалық композицияларға әсер етті. Бірақ Лордқа жауап ретінде Джеффри Кирк "Гомердің әндері" атты еңбегін жариялап, Лордтың серб және хорват әдебиетінің ауызша формулалық сипатын (теория алғаш дамыған аймақ) Гомер эпосына дейін кеңейтуіне күмән келтірді. Кирк Гомердің поэзиясы осы дәстүрлерден "өлшемдік қатаңдығы", "формулалық жүйелері" және шығармашылығымен ерекшеленеді деп санайды. Басқаша айтқанда, Кирк Гомердің поэзиясы тек "қайталайтын" серб-хорват ақынынан гөрі, бірдей нәтижеге жету үшін сөздер мен жолдарды таңдауға көбірек еркіндік беретін жүйеде айтылды деп дәлелдеді. Одан кейін Эрик Хавелоктың "Платонға кіріспе" еңбегі Гомер эпосына ғалымдардың көзқарасын өзгертіп, оның ауызша дәстүрдің өнімі ғана емес, сонымен қатар ондағы ауызша формулалар ежелгі гректердің мәдени білімін ұрпақтан-ұрпаққа жеткізу құралы болғанын көрсетті. Адам Пэрри 1966 жылы жарық көрген "Бізде Гомердің "Илиадасы" бар ма?" ("Have we Homer's Iliad?") атты жұмысында, өзінің заманындағы ең толық дамыған ауызша ақынның бар екендігін теориялық тұрғыда қарастырды. Ол қабылданған дәстүрлі оқиға аясында, кейіпкерлерді шығармашылық және интеллектуалдық тұрғыдан нюанстық сипаттауға қабілетті адам болды. Ол серб-хорват дәстүрін "нашар" деп санап, грек ауызша дәстүр үлгісін басқалардың бәрінен жоғары қойды. Лорд Кирк пен Пэрридің мақалаларына 1968 жылы жарық көрген "Гомер ауызша ақын ретінде" ("Homer as Oral Poet") еңбегімен жауап берді. Бұл жұмыста Лорд Югославия поэзиясының маңыздылығына және оның Гомермен ұқсастығына сенімділігін қайталады, Гомер эпосын оқып шығушылардың интеллектуалдық және әдеби рөлін азайтады. Теорияға қатысты көптеген сындық ескертулер дамушы салаға пайдалы түзетулер мен толықтырулар ретінде сіңірілді. Мысалы, Фоли "шешуші" деп атаған еңбегінде Ларри Бенсон "жазбаша формулалық" ұғымын енгізді. Бұл ұғым, дәлелді түрде жазылған болса да, ауызша әсерлердің белгілерін қамтитын ағылшын-саксон поэзиясының мәртебесін сипаттау үшін қолданылды, соның ішінде формулалар мен тақырыптарға қатты сүйену. Көптеген салалардағы жеке ғалымдар теорияның қолданылуына немесе оңтүстік славян салыстыруының дұрыстығына күмәнді болып қалады, әсіресе олар жеке суретшіге заңды түрде жатқызуға болатын шығармашылыққа тигізетін әсеріне қатысты. Алайда, қазіргі уақытта теорияның негізгі қағидаларына жүйелі немесе теориялық тұрғыдан үйлесімді сын аз көрінеді. Фоли айтқандай, ""теорияны қайта қарау немесе өзгерту туралы көптеген ұсыныстар жасалды, бірақ пікір таластарының көпшілігі одан әрі түсініктілікке әкелді."

The theory of oral tradition encountered early resistance from scholars who perceived it as potentially supporting either one side or another in the controversy between what were known as "unitarians" and "analysts" – that is, scholars who believed Homer to have been a single, historical figure, and those who saw him as a conceptual "author function," a convenient name to assign to what was essentially a repertoire of traditional narrative. A much more general dismissal of the theory and its implications simply described it as "unprovable" Some scholars, mainly outside the field of oral tradition, represent (either dismissively or with approval) this body of theoretical work as reducing the great epics to children's party games like "telephone" or "Chinese whispers". While games provide amusement by showing how messages distort content via uncontextualized transmission, Parry's supporters argue that the theory of oral tradition reveals how oral methods optimized the signal to noise ratio and thus improved the quality, stability and integrity of content transmission. There were disputes concerning particular findings of the theory. For example, those trying to support or refute Crowne's hypothesis found the "Hero on the Beach" formula in numerous Old English poems. Similarly, it was also discovered in other works of Germanic origin, Middle English poetry, and even an Icelandic prose saga. J. A. Dane, in an article characterized as "polemics without rigor" claimed that the appearance of the theme in Ancient Greek poetry, a tradition without known connection to the Germanic, invalidated the notion of "an autonomous theme in the baggage of an oral poet." Within Homeric studies specifically, Lord's The Singer of Tales, which focused on problems and questions that arise in conjunction with applying oral formulaic theory to problematic texts such as the Iliad, Odyssey, and even Beowulf, influenced nearly all of the articles written on Homer and oral formulaic composition thereafter. However, in response to Lord, Geoffrey Kirk published The Songs of Homer, questioning Lord's extension of the oral formulaic nature of Serbian and Croatian literature (the area from which the theory was first developed) to Homeric epic. Kirk argues that Homeric poems differ from those traditions in their "metrical strictness", "formular system[s]", and creativity. In other words, Kirk argued that Homeric poems were recited under a system that gave the reciter much more freedom to choose words and passages to get to the same end than the Serbo Croatian poet, who was merely "reproductive". Shortly thereafter, Eric Havelock's Preface to Plato revolutionized how scholars looked at Homeric epic by arguing not only that it was the product of an oral tradition, but also that the oral formulas contained therein served as a way for ancient Greeks to preserve cultural knowledge across many different generations. Adam Parry, in his 1966 work "Have we Homer's Iliad? ", theorized the existence of the most fully developed oral poet to his time, a person who could (at his discretion) creatively and intellectually create nuanced characters in the context of the accepted, traditional story. In fact, he discounted the Serbo Croatian tradition to an "unfortunate" extent, choosing to elevate the Greek model of oral tradition above all others. Lord reacted to Kirk's and Parry's essays with "Homer as Oral Poet", published in 1968, which reaffirmed Lord's belief in the relevance of Yugoslav poetry and its similarities to Homer and downplayed the intellectual and literary role of the reciters of Homeric epic. Many of the criticisms of the theory have been absorbed into the evolving field as useful refinements and modifications. For example, in what Foley called a "pivotal" contribution, Larry Benson introduced the concept of "written formulaic" to describe the status of some Anglo Saxon poetry which, while demonstrably written, contains evidence of oral influences, including heavy reliance on formulas and themes A number of individual scholars in many areas continue to have misgivings about the applicability of the theory or the aptness of the South Slavic comparison, and particularly what they regard as its implications for the creativity which may legitimately be attributed to the individual artist. However, at present, there seems to be little systematic or theoretically coordinated challenge to the fundamental tenets of the theory; as Foley put it, ""there have been numerous suggestions for revisions or modifications of the theory, but the majority of controversies have generated further understanding.

Артықшылықтары мен кемшіліктері

Көптеген тарихшылар, әсіресе Еуропада білім алғандар, ауызша дәстүрді кәсіби білім мен зерттеуде сенімді көз ретінде пайдалануға қарсы тұрады. Алайда, бұл көзқарас көбінесе африкалық және американдық түпкілікті халықтардың әңгімелеріне теріс қараумен байланысты, оларды антропологтар үшін пайдалы деп есептейді, бірақ фактілерге негізделген тарихшылар үшін емес (Babatunde 19). Бұл қате түсінік, осы ауызша тарихтарды растау немесе жоққа шығару үшін жеткілікті физикалық материалдың болмауымен байланысты, бірақ бұл оларды маңызсыз етпейді. Африка құрлығындағы түрлі қауымдастықтар ауызша дәстүрді ақпарат алмасу және еуропалықтар келгенге дейін жазу мүмкіндігі шектеулі болғандықтан, үлкен тарихтар жинағын қайта құру үшін табысты қолданды. Кейбір жазу білмейтін қоғамдар бүгінге дейін сақталған және бір-бірімен байланыс жасау, әдет-ғұрыптарды, салт-дәстүрлерді, фольклорды және т.б. сақтау үшін ауызша дереккөздерге тәуелді. Осы мәдениеттердегі ауызша дәстүрлер – құдіретті күш, бедел, рухани нақтылықтың құнды көзі және қиын әлеуметтік және институционалдық жағдайлардан психологиялық босатуды білдіреді (Babatunde 18). Ауызша дәстүрдің өзі мәдени және әлеуметтік айырмашылықтарды талдау әдісі ғана емес, сонымен қатар әңгімелердің айтылуының жолы, әңгімешілердің өзі, белгілі бір әңгімелердің уақыт өте келе сақталуы, олардың жалпы құрылымы және т.б. осы адамдардың кім екенін және ғасырлар бойы қалай өмір сүргенін түсінуге көмектеседі. Бұл күрделі түсінік тарихты тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.

"Өткенге куәлік ететін материалдық немесе материалдық емес нәрсе – тарихи құжат немесе дереккөз" (Babatunde 18). Ауызша дәстүр болашақты өткенмен байланыстырады және Африка елдерінде күрделі тарихи зерттеу ретінде құрметке ие, сонымен қатар көптеген зерттеулерде қолданылады. "Тарихи дереккөз" деген кең анықтама мұрағатшыларды тарихи зерттеуді қалай қарастыратыны туралы көзқарастарын қайта қарауға және өздерінің тарихынан басқа ештеңесі жоқ адамдардың дауыстарын есепке алуға мәжбүр етеді. Бұл африкалық ауызша дереккөздерді елемеуді айыптайды және батыс білімі мен ресми институттардағы алдын ала пікірлерге қарсы шығады. Ауызша дәстүрді тарихи жазудың сенімді көзі ретінде пайдалануға қарсы тұратын көптеген аргументтер, оқиғалардың болған уақыты мен күні туралы хронологиялық дәлдіктің жетіспеуіне және белгісіздікке сілтеме жасайды. Бұл дұрыс уақыт сызығын алмау нәтижесінде қате түсіндірулерге немесе дұрыс емес тарихи қорытындыларға әкелуі мүмкін. Ауызша дәстүр уақыт өте келе бұрмалануға ұшырап, дұрыс емес ақпарат береді, бірақ ауызша дәстүрдің өзгеруі қоғамның өзгеруі туралы ақпаратты өзі қамтамасыз ете алады. Бұл зерттеушіге уақыт өте келе әңгімелеуде байқалатын өзгерістерден әртүрлі әлеуметтік көзқарастар мен әдет-ғұрыптарды бағалауға мүмкіндік береді. Тарихи жағынан қысымға ұшыраған және аз өкілдік еткен аймақтар мен қауымдастықтардағы ауызша дәстүрдің жарамдылығын мойындаудан батыс білімді тарихшыларының бас тартуы кездейсоқ емес, бұл этникалық мәдениеттерді институционалдық жоюдың бір түрі. Бұл факторларға өз ұлтының артықшылығы және әртүрлі этникалық мәдениетті бағалай алмауы жатады. Тарихшы ретінде ауызша дәстүрді білім беру көзі ретінде пайдалану кезінде кездесетін мүмкін кемшіліктерді немесе кедергілерді түсіну маңызды (Babatunde 19). Зерттеушіге белгілі бір оқиғаларды орналастыру немесе бір тайпада болуы мүмкін ұқсас оқиғаларды ажырату қиынға соғуы мүмкін. Ауызша тарихтардың ұрпақтан ұрпаққа берілуі оларды қателіктерге және сәйкессіздіктерге сезімтал етеді, бұл олармен жұмыс істеуді қиындатады. Сабырлы болу және ауызша дәстүрді түсінуге көп уақыт жұмсау қажет. Осы ауызша дәстүрлердің кеңінен ескерілмеуінің нәтижесінде осы өркениеттерді қалыптастырған және тарихтың басқа бөліктерімен байланысты ауызша дәстүр туралы жаңа зерттеулер мен ашуларға шексіз мүмкіндіктер ашылады. Бұл зерттеулер ағылшын және американдық империялық үкіметтерге қарсы жасалған қылмыстарды ашуға көмектеседі. Бұл – өте бай және қызықты мәдениеттің әлі де пайдаланылмаған қоры, оны одан әрі зерттеу қажет, бірақ, өкінішке орай, батыс әлемінің көп бөлігі оны елемеді.

“Anything, material or immaterial that bears witness to the past is a historical document or source”(Babatunde 18). Oral tradition connects the future to the past and has been honored in African countries as sophisticated historical scholarship and used in many research studies. This broad definition of a “historical source” forces archivists to redesign their perspective on what constitutes historical research and expand their view to include the voices of those who have little more than their own stories to share with the rest of the world. This condemns the overlooking of African oral sources and challenges the preconceptions held within Western education and formal institutions. Most arguments against the use of oral tradition as a reliable source for historical writing reference a lack of chronological precision and uncertainty about specific dates and times these events may have occurred. This can lead to misinterpretations or incorrect historical conclusions as a result of not having an accurate timeline. Oral tradition has been subject to distortion over time and has produced incorrect information, however, the transformation of oral tradition can provide information in itself regarding the transformation of a community. This can also allow the researcher to measure varying social attitudes and customs over time from the changes seen in storytelling. Refusal of western trained historians to acknowledge the validity of oral tradition in regions and communities that have been historically oppressed and underrepresented throughout history is not a coincidence, but a form of institutional erasure of ethnic cultures. Factors include racial superiority and failure to appreciate diverse ethnic cultures. It is important as a historian to understand the potential shortcomings or obstacles one might face when using oral tradition as an educational source (Babatunde 19). During the process, the researcher may have trouble placing certain events or differentiating between similar stories that may exist within one tribe. The transmission of oral histories across generations typically makes them more sensitive to inaccuracies or discrepancies that cause greater difficulty when working with them. It is necessary to maintain patience and devote a significant amount of time to deciphering oral tradition. As a result of the widespread overlooking of these oral traditions, there are endless opportunities for discovery and further research into how oral tradition has formed these civilizations and correspond to other parts of history. This field of exploration can open doors to revolutionary findings or expose even more crime committed against the British and American imperial governments. This is a largely untapped pool of incredibly rich and fascinating culture that should be further explored but is unfortunately neglected by much of the western world.