1973 жылғы Голландия Гран-присі: трагедия мен рекордтар
1973 Dutch Grand Prix
1973 жылғы Голландия Гран-присі: Джеки Стюарт жеңіске жетіп, жаңа рекорд орнатты! Жарыс, қауіпсіздік жаңартулары, Джеймс Ханттың тұңғыш тұғыры. Formula 1.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1973 жылғы Голландия Гран-приі – 1973 жылғы 29 шілдеде Зандвортта өткен Формула-1 автожарысы. Бұл 1973 жылғы Жүргізушілер әлем чемпионатының және 1973 жылғы Формула-1 Өндірушілер халықаралық кубогының 15 жарысының 10-ы болды. Зандворт бір жылдық үзілістен кейін Формула-1 күнтізбесіне қайта оралды, бұл уақытта жарыс трассасында қауіпсіздікті арттыру үшін жаңа асфальт төселді, жаңа кедергілер орнатылды және жаңа жарыс басқару мұнарасы салынды. Джеки Стюарт жарысты жеңіп алды, бұл 1973 жылғы Формула-1 маусымында Стюарттың жеңіске жеткен бес жарысының төртіншісі болды. Ол 26-шы Гран-при жеңісімен барлық уақыттағы ең табысты Формула-1 жүргізушісі атанды, бұрынғы рекордты иеленген Джим Кларктан (25 жеңіс) озып кетті. Стюарттың досы және болашақ әлем чемпионы Джеймс Хант тұңғыш рет подиумға көтерілді. Жүргізуші Роджер Уильямсон жарыс барысында қаза тапты, бұл 1973 жылғы маусымдағы екі жүргізушінің қазасына байланысты алғашқы оқиға болды. Бұл жарыста екінші орын алған Франсуа Север кейін 1973 жылғы АҚШ Гран-приіне дайындық кезінде қайтыс болды.
The 1973 Dutch Grand Prix was a Formula One motor race held at Zandvoort on July 29, 1973. It was race 10 of 15 in both the 1973 World Championship of Drivers and the 1973 International Cup for Formula One Manufacturers. Zandvoort returned to the Formula One calendar following a year's absence for extensive safety upgrades to the race track including new asphalt, new barriers and a new race control tower. Jackie Stewart won the race, this Grand Prix being fourth of five wins for Stewart during the 1973 Formula One season, and he became the most successful Formula One driver of all time with his 26th Grand Prix victory, surpassing Jim Clark's record of 25 victories. Stewart's friend and future world champion James Hunt scored his first podium finish. Driver Roger Williamson was killed in the race; this was the first of two driver fatalities in the 1973 season. François Cevert, who took the podium in second place at this race, would later perish during practice for the 1973 United States Grand Prix.
Роджер Уильямсонның өлімі
Жарыс сегізінші айналымда Туннель Оост (Шығыс туннелі) оң жақ бұрылысындағы жоғары жылдамдықтағы серпілмелер арқылы өтетін кезінде, шинаның зақымдануы салдарынан Уильямсонның машинасы жоғары жылдамдықпен кедергілерге шағылысып, трасса бойында 300 ярд (275 м) қашықтыққа лақтырылды және соңында қарсы жақтанғы кедергілерге тік қалпында тоқтады. Бензин бакі ұшқындалып, машина трасса бойымен сүйреліп келе жатқанда өртке ұшырады. Уильямсон соққыдан ауыр жарақат алмады, бірақ көлікте қамалып қалды. Жарыс тоқтатылмады және оқиға орнында жергілікті сары ескерту белгісі қойылды, бұл факті келесі бірнеше минутта маңызды болады. Уильямсонның соқтығысқанын көрген әріптес жүргізуші Дэвид Пурли дереу машинасын жолдың қарсы бетіне тоқтатып, оған көмектесу үшін жарыс жолағының үстінен жүгірді. Уильямсон Пурлиден көліктен шығаруын өтінішпен айқайлағаны естілді, ал Пурли машинаны тік етуге тырысты. Уильямсонды құтқару үшін жеткілікті уақыт болған сияқты, бірақ Пурли өзіне жете алмай, ал отты өткізбейтін киім кимеген маршалдар қатты ыстықтан көмектесе алмады. Жарыс басқаруы Пурлидің машинасы апатқа ұшырап, жүргізушісі қауіпсіз эвакуацияланғанын болжады. Көптеген жүргізушілер Пурлидің оларды тоқтатуға шақырғанын көргендеріне қарамастан, ол өзінің машинасынан өрт сөндіруге тырысып, қауіпсіз түрде шығып кеткенін ойлап, екінші жүргізушінің қатысқанын білмеді. Осының салдарынан жарыс толық қарқынмен жалғасты, ал Пурли Уильямсонның өмірін сақтап қалуға талпынды, бірақ маршалдар мен жүргізушілер бұл туралы хабардар болған жоқ. Оқиға орнында бір ғана өрт сөндіру құралы болды, ол өртті сөндіруге жеткіліксіз болды. Көлік әлі де күйіп жатқанда, жағдай үмітсіз болып көрінді және Пурлиді маршал алаңдап алып кетті. Жарыс тікелей эфирде көрсетілгендей, кейбір көрермендер Уильямсонға көмектесу үшін қауіпсіздік қоршауын бұзып өтті, бірақ ыстықтан көлікке жақындаса алмады. Жарыс жалғасып жатқандықтан, өрт сөндіру машинасының жарыс трассасын толық айналып өтуіне сегіз минут уақыт кетті. Көлік тіктелгеннен және өрт сөндірілгеннен кейін, Уильямсон уықталып қайтыс болды. Күйген машинаның үстіне жамылғы жабылды, ал жарыс жалғасты. Пурлиге әріптесін құтқаруға жасаған батыл әрекеттері үшін Джордж медалі табысталды. Уильямсонның денесі кейін кремацияланып, күлі белгісіз жерге қойылды. Басқаша айтқанда, оқиғасыз жарыста, Жакки Стюарт өзінің 26-шы Гран-при жеңісін тойлап, Джим Кларктың 5 жылдық Гран-при жеңімпаздарының рекордын жаңартты. Бұл жарыстың старттық тор 3 2 3 2 3 формациясында құрылды, бұл Гран-придің старттық торы екі колонадан астам машинадан тұратын соңғы жарысы болды.
On the eighth lap of the race through the high speed esses near the Tunnel Oost (East Tunnel) right hand corner, a suspected tyre failure caused Williamson's car to pitch into the barriers at high speed, and be catapulted 300 yards (275 m) across the track, eventually coming to rest upside down against the barriers on the other side. The petrol tank had ignited whilst being scraped along the track, and the car caught fire. Williamson had not been seriously injured by the impact, but was trapped in the car. The race was not stopped and continued with a local yellow at the scene, a fact which would become significant over the next few minutes. Fellow driver David Purley, who witnessed Williamson's impact, almost immediately pulled his car over on the opposite side of the track, then ran across the live racetrack to assist him. Williamson was heard shouting to Purley to get him out of the car as Purley tried in vain to turn the car upright. There appeared to have been ample time to right the car and pull Williamson out, but as desperately as he tried, Purley was unable to do it by himself, and the marshals, who were not wearing flame retardant overalls, were unable to help due to the intense heat. Race control assumed that it was Purley's car that had crashed and that the driver had escaped unharmed. Many drivers who saw Purley waving them down to stop later claimed that they assumed Purley to be trying to put a fire out from his own car, having safely exited it, and thus did not know that a second driver had been involved. As a result, the race continued at full pace while Purley desperately tried to save the life of Williamson, unbeknownst to the marshals and the drivers. There was only a single fire extinguisher in the area, and it was not enough to put out the fire. With the car still burning upside down, the situation became hopeless, and the distraught Purley was led away by a marshal. As can be seen in the race footage, some spectators breached the safety fences in order to assist Williamson, but were likewise unable to get close to the upturned car due to the heat. With the race still on, it took some eight minutes for a fire truck to completely travel around the circuit with the flow of race traffic. By the time the car was eventually righted, and the fire extinguished, Williamson had died of asphyxiation. A blanket was thrown over the burnt out wreck with Williamson still inside, and the race carried on. Purley was awarded the George Medal for his brave actions in trying to save his fellow sportsman. Williamson's remains were later cremated and his ashes transferred to an undisclosed location. In an otherwise uneventful race, Jackie Stewart won his 26th career Grand Prix and broke Jim Clark's 5 year old record of the most career Grand Prix victories. The starting grid of this race was set up in 3 2 3 2 3 formation, making this Grand Prix the last race with the starting grid having been formed of more than two columns of cars.
Іріктеу
Орын № Жүргізуші Ұйым Лап Уақыт 1 2 Ронни Петерсон Lotus Ford 1:19.47 — 2 5 Жакки Стюарт Tyrrell Ford 1:19.97 +0.50 3 6 Франсуа Северт Tyrrell Ford 1:20.12 +0.65 4 7 Денни Хулм McLaren Ford 1:20.31 +0.84 5 10 Карлос Рейутман Brabham Ford 1:20.59 +1.12 6 8 Питер Ревсон McLaren Ford 1:20.60 +1.13 7 27 Джеймс Хант March Ford 1:20.70 +1.23 8 24 Карлос Пасе Surtees Ford 1:21.02 +1.55 9 20 Жан Пьер Бельтуаз BRM 1:21.14 +1.67 10 17 Жакки Оливер Shadow Ford 1:21.23 +1.76 11 21 Ники Лауда BRM 1:21.43 +1.96 12 19 Клей Регаццони BRM 1:21.56 +2.09 13 11 Уилсон Фиттипальди Brabham Ford 1:21.82 +2.35 14 28 Рикки фон Опель Ensign Ford 1:22.01 +2.54 15 25 Хоуден Ганли Iso Marlboro Ford 1:22.10 +2.63 16 1 Эмерсон Фиттипальди Lotus Ford 1:22.24 +2.77 17 12 Грэм Хилл Shadow Ford 1:22.50 +3.03 18 14 Роджер Уильямсон March Ford 1:22.72 +3.25 19 22 Крис Амон Tecno 1:22.73 +3.26 20 26 Гис ван Леннеп Iso Marlboro Ford 1:22.95 +3.48 21 18 Дэвид Перли March Ford 1:23.09 +3.62 22 16 Джордж Фолмер Shadow Ford 1:24.14 +3.67 23 15 Майк Бюттлер March Ford 1:24.45 +3.98 24 23 Майк Хейлвуд Surtees Ford 1:32.33 +11.86
Pos No Driver Constructor Lap Gap 1 2 Ronnie Peterson Lotus Ford 1:19.47 — 2 5 Jackie Stewart Tyrrell Ford 1:19.97 +0.50 3 6 François Cevert Tyrrell Ford 1:20.12 +0.65 4 7 Denny Hulme McLaren Ford 1:20.31 +0.84 5 10 Carlos Reutemann Brabham Ford 1:20.59 +1.12 6 8 Peter Revson McLaren Ford 1:20.60 +1.13 7 27 James Hunt March Ford 1:20.70 +1.23 8 24 Carlos Pace Surtees Ford 1:21.02 +1.55 9 20 Jean Pierre Beltoise BRM 1:21.14 +1.67 10 17 Jackie Oliver Shadow Ford 1:21.23 +1.76 11 21 Niki Lauda BRM 1:21.43 +1.96 12 19 Clay Regazzoni BRM 1:21.56 +2.09 13 11 Wilson Fittipaldi Brabham Ford 1:21.82 +2.35 14 28 Rikky von Opel Ensign Ford 1:22.01 +2.54 15 25 Howden Ganley Iso Marlboro Ford 1:22.10 +2.63 16 1 Emerson Fittipaldi Lotus Ford 1:22.24 +2.77 17 12 Graham Hill Shadow Ford 1:22.50 +3.03 18 14 Roger Williamson March Ford 1:22.72 +3.25 19 22 Chris Amon Tecno 1:22.73 +3.26 20 26 Gijs van Lennep Iso Marlboro Ford 1:22.95 +3.48 21 18 David Purley March Ford 1:23.09 +3.62 22 16 George Follmer Shadow Ford 1:24.14 +3.67 23 15 Mike Beuttler March Ford 1:24.45 +3.98 24 23 Mike Hailwood Surtees Ford 1:32.33 +11.86
Жарыс
Орын № Тәуекелсіздік нөмірі Жүгіруші Ұйымдама Тұрлар Уақыт/Шығу Құрылым Ұпай 1 5 Жакки Стюарт Tyrrell Ford 72 1:39:12.45 2 9 2 6 Франсуа Северт Tyrrell Ford 72 + 15.83 3 6 3 27 Джеймс Хант March Ford 72 + 1:03.01 7 4 4 8 Питер Ревсон McLaren Ford 72 + 1:09.13 6 3 5 20 Жан-Пьер Бельтуаз BRM 72 + 1:13.37 9 2 6 26 Гис ван Леннеп Iso Marlboro Ford 70 + 2 Тұр 20 1 7 24 Карлос Пасе Surtees Ford 69 + 3 Тұр 8 8 19 Клей Регаццони BRM 68 + 4 Тұр 12 9 25 Хоуден Ганли Iso Marlboro Ford 68 + 4 Тұр 15 10 16 Джордж Фолмер Shadow Ford 67 + 5 Тұр 22 11 2 Ронни Петерсон Lotus Ford 66 Қозғалтқыш 1 NC 12 Грэм Хилл Shadow Ford 56 Классификацияланбаған 17 Ret 21 Ники Лауда BRM 52 Май сорғысы 11 Ret 23 Майк Хейлвуд Surtees Ford 52 Электрлік 24 Ret 7 Денни Хулм McLaren Ford 31 Қозғалтқыш 4 Ret 11 Уилсон Фиттипальди Brabham Ford 27 Апат 13 Ret 22 Крис Амон Tecno 22 Май жүйесі 19 Ret 10 Карлос Рейутман Brabham Ford 9 Шина 5 Ret 18 Дэвид Перли March Ford 8 Қайтарылды 21 Ret 14 Роджер Уильямсон March Ford 7 Қайғылы Апат 18 Ret 1 Эмерсон Фиттипальди Lotus Ford 2 Дене 16 Ret 15 Майк Бюттлер March Ford 2 Электрлік 23 Ret 17 Жакки Оливер Shadow Ford 1 Апат 10 DNS 28 Рикки фон Опель Ensign Ford 0 Бастамады 14 Дереккөз:
Pos No Driver Constructor Laps Time/Retired Grid Points 1 5 Jackie Stewart Tyrrell Ford 72 1:39:12.45 2 9 2 6 François Cevert Tyrrell Ford 72 + 15.83 3 6 3 27 James Hunt March Ford 72 + 1:03.01 7 4 4 8 Peter Revson McLaren Ford 72 + 1:09.13 6 3 5 20 Jean Pierre Beltoise BRM 72 + 1:13.37 9 2 6 26 Gijs van Lennep Iso Marlboro Ford 70 + 2 Laps 20 1 7 24 Carlos Pace Surtees Ford 69 + 3 Laps 8 8 19 Clay Regazzoni BRM 68 + 4 Laps 12 9 25 Howden Ganley Iso Marlboro Ford 68 + 4 Laps 15 10 16 George Follmer Shadow Ford 67 + 5 Laps 22 11 2 Ronnie Peterson Lotus Ford 66 Engine 1 NC 12 Graham Hill Shadow Ford 56 Not Classified 17 Ret 21 Niki Lauda BRM 52 Fuel Pump 11 Ret 23 Mike Hailwood Surtees Ford 52 Electrical 24 Ret 7 Denny Hulme McLaren Ford 31 Engine 4 Ret 11 Wilson Fittipaldi Brabham Ford 27 Accident 13 Ret 22 Chris Amon Tecno 22 Fuel System 19 Ret 10 Carlos Reutemann Brabham Ford 9 Tyre 5 Ret 18 David Purley March Ford 8 Withdrew 21 Ret 14 Roger Williamson March Ford 7 Fatal Accident 18 Ret 1 Emerson Fittipaldi Lotus Ford 2 Physical 16 Ret 15 Mike Beuttler March Ford 2 Electrical 23 Ret 17 Jackie Oliver Shadow Ford 1 Accident 10 DNS 28 Rikky von Opel Ensign Ford 0 Non Starter 14 Source: