Кіріспе
Генетикалық жақындығы анықталмаған тіл – басқа тілдермен генетикалық байланысы белгісіз тіл. Тілдерді әртүрлі себептерге байланысты жіктеу мүмкін болмайды, көбінесе сенімді деректердің жетіспеуінен, бірақ кейде тілдік байланыстың салдарынан, егер оның сөздік қорының немесе морфологиясының әртүрлі деңгейлері әртүрлі бағыттарды көрсетсе және тілдің түпкі бабасының қандай түрін білдіретіні анық болмаса. Гути және Какан тілдері сияқты нашар зерттелген, жойылған кейбір тілдерді жіктеу мүмкін емес, және жағдай өзгермей қалуы мүмкін. Кез келген тіл жіктемелмеген деп есептелсе, ол тіл емес, тіпті жеке диалект емес, тек отбасы, тайпа немесе ауыл аты, немесе жіктелген халықтың немесе тілдің басқа аты болуы мүмкін. Егер тілдің генетикалық байланысы тілді жан-жақты зерттеу және басқа тілдер мен тілдік отбасылармен салыстыру нәтижесінде анықталмаса, мысалы, Еуропадағы баск тілі сияқты, онда ол оқшауланған тіл деп саналады – яғни, ол өз тілдік отбасы ретінде жіктеледі. Сондықтан, "жіктемелмеген" тіл – жақсы деректер немесе толық салыстырмалы зерттеулер болғанда белгілі бір тілдік отбасыға жататыны анықталатын тіл. Аз ғана мәлімет сақталған жойылған, жіктемелмеген тілдер, егер жоғалған құжаттар немесе тірі сөйлейтін адамдар табылмаса, белгісіз мерзімге тоқтап қалуы мүмкін.
An unclassified language is a language whose genetic affiliation to other languages has not been established. Languages can be unclassified for a variety of reasons, mostly due to a lack of reliable data but sometimes due to the confounding influence of language contact, if different layers of its vocabulary or morphology point in different directions and it is not clear which represents the ancestral form of the language. Some poorly known extinct languages, such as Gutian and Cacán, are simply unclassifiable, and it is unlikely the situation will ever change. A supposedly unclassified language may turn out not to be a language at all, or even a distinct dialect, but merely a family, tribal or village name, or an alternative name for a people or language that is classified. If a language's genetic relationship has not been established after significant documentation of the language and comparison with other languages and families, as in the case of Basque in Europe, it is considered a language isolate – that is, it is classified as a language family of its own. An 'unclassified' language therefore is one which may still turn out to belong to an established family once better data is available or more thorough comparative research is done. Extinct unclassified languages for which little evidence has been preserved are likely to remain in limbo indefinitely, unless lost documents or a surviving speaking population are discovered.
Сыныптау қиындықтары
Классификациялау үшін бірнеше қиындықтар тудырған тілдің мысалы – Чадтағы Декорстың Мими тілі. Бұл тіл 1900 жыл шамасында жиналған бір ғана сөз тізімінде кездеседі. Алғашқыда бұл тіл Мабан тілі деп есептелді, себебі ол Маба тіліне ұқсас еді, ал Маба – Мабан тілдерінің алғаш рет сипатталғаны. Алайда, Мабан отбасының басқа тілдері сипатталғанда, ұқсастықтардың тек Маба тіліне ғана қатысты екені және Мимидің Мабаға ғана емес, сонымен қатар басқа Мабан тілдеріне де байланысты екені анық болды. Сондықтан, қазіргі кездегі ұқсастықтар аймақтағы әлеуметтік жағынан үстемдік құратын Маба тілінен алынған сөздердің нәтижесі деп саналады. Мұндай қарыздарды ескермегенде, Мимиді жіктеуге қолдануға болатын деректер өте аз, ал қалғандары ешқандай басқа тілге немесе тілдер отбасына ерекше ұқсамайды. Осылайша, Мими тілі оқшауланған тіл болуы мүмкін, немесе Мабан тілімен байланысты, бірақ әлі дәлелденбеген Нило-Сахаралық филумына жататын басқа бір отбасының мүшесі болуы да мүмкін. Жақсы деректер болғанда бұл мәселені шешу оңай болар еді, бірақ ешкім бұл тілде сөйлейтін адамдарды таба алмады. Сонымен қатар, тіл белгілі бір отбасы ішінде жіктелмей қалуы да мүмкін. Яғни, ол, мысалы, Малай-Полинезия тілі екені анық болуы мүмкін, бірақ Малай-Полинезия тілінің қай тармағына жататыны белгісіз. Отбасы көптеген ұқсас тілдерден тұрғанда және байланыстар шатасқанда, көптеген тілдер осылай жіктелмей қалуы мүмкін. Бұл мәселе айқын байқалатын отбасыларға Малай-Полинезия, Банту, Пама-Нюнган және Аравакан жатады.
Себептері бойынша мысалдар
Жүздеген жіктемеленбеген тілдер бар, олардың көпшілігі жойылған, бірақ салыстырмалы түрде аз болса да, әлі қолданылып келе жатқандары бар; төмендегі тізімде жойылған тілдер қамшы белгісімен (†) белгіленген.