Кіріспе

1975 жылғы Испания Гран-приі — 1975 жылғы 27 сәуірде Монжуик трассасында өткен Формула-1 автожарысы. Бұл 1975 жылғы Жүргізушілер әлем чемпионатының және 1975 жылғы Формула-1 Өндірушілер халықаралық кубогының 14 жарысының 4-і болды. Бұл – маңызды, даулы және трагикалық жарыс уақыты болды. Лелла Ломбарди әлем чемпионатында ұпай жинаған бірінші және, 2024 жылға дейін, жалғыз әйел жүргізуші атанды. Ломбарди 0,5 ұпай жинады, себебі жарыс 60% толық аяқталмай тұрып тоқтатылды, нәтижесінде толық жарыс үшін берілетін ұпайдың жартысы салынды. Жарыс кезінде төрт көрермен Рольф Стоммеленнің Hill GH1 көлігімен қағылып, көрермендер орнына құлап, олардың қаза болуына себепкер болды. Бұл жарыс болашақ әлем чемпионы Алан Джонстың алғашқы Гран-приі де болды. Бұл 1913 жылы алғаш рет өткізілген Испания Гран-приінің 21-шісі еді. Монжуик көшелерінде өткен төртінші және соңғы Гран-при осы жарыс болды. Жарыс жоспарланған 75 айналымның 29-ына дейін қысқартылды, бұл 109 километрді құрады. Жарысты неміс жүргізушісі Йохен Масс McLaren M23 көлігімен жеңіп алды. Бұл оның Формула-1 мансабындағы жалғыз жеңісі болды. Жарыс жарияланғанда Масс бельгиялық жүргізуші Жакки Икс-тің Lotus 72E көлігінен бір секундқа ғана алда болды. Аргентиналық жарыскер Карлос Рейтеман Жан-Пьер Жариерге салған айыппұлдан кейін жарыс көшбасшыларынан бір айналым қалып, Brabham BT44B көлігімен үшінші орынға ие болды. Бұл Майкл Шумахер 1992 жылғы Бельгия Гран-приін жеңгенге дейін неміс жүргізушісінің соңғы жеңісі еді.

Жарыс қорытындылары

Кеңшаршылар қауымдастығының мүшелері болған жүргізушілер кедергілердің дұрыс орнатылмағанына наразылық білдірді. Сондықтан олар ереуілге шықты. Спорттың басты ойыншыларының көпшілігі жаттығуларға қатысудан бас тартты. Джеки Иккс GPDA мүшесі болған жоқ, және жаттығудан өткен бірнеше танымал жүргізушінің бірі еді. Трасса қызметкерлері түн бойы кедергілерді жөндеуге жұмыстанды, ал сенбі күнгі іліккенге дайын болу үшін, кейбір командалар механиктерді көмекке жіберді. Бірақ жүргізушілер әлі де күмәнданып, жарыс ұйымдастырушылары жарыс өтпесе, сотқа жүгінетінін мәлімдеді. Бұл және Монжуик стадионындағы падоктағы машиналарды Гвардия Цивиль тәркілейтіні туралы қауесеттер жүргізушілерді ереуілді тоқтатуға мәжбүр етті. Әлем чемпионы Эмерсон Фиттипальди бәрібір ашулы болды. Ол ең аз үш айналым жасады, бірақ өте баяу жылдамдықпен, содан кейін пит-стопқа кірді. Келесі күні таңертең Фиттипальди жарысқа қатыспайтынын жариялап, үйіне қайтты. Сондай-ақ, жарыс күні Кен Тиррелл трассаға шығып, кілтімен кедергілердің дұрыс орнатылғанына көз жеткізді. Niki Lauda (поляризацияда) және Clay Regazzoni екі Ferrari машинасы алдыңғы қатарда іліккенге қабілетті болды, бірақ олардың сәні ұзаққа созылмады. Стартта Vittorio Brambilla-ның March машинасы Mario Andretti-дің Parnelli машинасымен соқтығысты. Andretti машинасы Lauda машинасының артқы жағына тиіп, оны Regazzoni-ге жіберді. Lauda бірден жарыстан шықты, ал Regazzoni машинасын гаражға апарып, жөндеуден кейін қайтадан трассаға шықты. Patrick Depailler де бірінші айналымдағы серпімділікке байланысты жарыстан шықты, ал Wilson Fittipaldi мен Arturo Merzario наразылық білдіріп, жарыстан бас тартты. Бірінші бұрыстан кейінгі шатақтан кейін James Hunt көшбасшы ретінде көрсетілді. Кереметі, Andretti де жылдамдығын сақтап, екінші орынға шықты. John Watson үшінші, Rolf Stommelen төртінші, Brambilla бесінші, ал Carlos Pace алтыншы орынды иеленді. Төртінші айналымда Jody Scheckter-дің Tyrrell машинасының қозғалтқышы жарылып, трассаға май құйылды, нәтижесінде Alan Jones мен Mark Donohue апатқа ұшырады. Үш айналымнан кейін Hunt та майға сығалап, апатқа ұшырады. Үштікке Andretti, Watson және Stommelen кірді. Watson машинасының дірілдеуінен жарыстан шықты. Andretti-дің артқы серпімі жеті айналымнан кейін бұзылып, оны көшбасшылықтан шығарды. Jean Pierre Jarier мен Brambilla дөңгелектерді ауыстыру үшін тоқтады, ал Tom Pryce мен Tony Brise қақтығысты. Енді бірінші орында Stommelen, одан кейін Pace, Ronnie Peterson, Jochen Mass және Ickx тұрды. 24-ші айналымда Peterson французды айналып өтуге тырысқанда François Migault-пен соқтығысып, жарыстан шықты. Екі айналымнан кейін қайғылы оқиға орын алды. Stommelen машинасының артқы қанаты сынды, нәтижесінде ол кедергіге ұшырады, әсіресе оның механиктері жұмыс істеген жерде. Ол жолға шығып, қарсы жаққа соқтығысып, одан асып өтті. Stommelen трассадан өтіп бара жатқанда, оны болдырмауға тырысқан Pace апатқа ұшырады. Stommelen машинасынан төрт адам қаза тапты: өрт сөндіруші Joaquín Benaches Morera, көрермен Andrés Ruiz Villanova және екі фотожурналист, Mario de Roia мен Antonio Font Bayarri. Стоммеленнің өзі аяғы, білегі және екі қабырғасы сынды. Жарыс тағы төрт айналымға жалғасты, оның ішінде Mass Ickx-ті басып өтіп, көшбасшы болды. 29-шы айналымда жарыс тоқтатылды, Mass жеңіске жетті, Ickx екінші, ал Jean Pierre Jarier үшінші орынға шықты. Carlos Reutemann Brambilla-дан бұрын төртінші орынды иеленді, ал бесінші орынға ие болды. Lella Lombardi алтыншы орынды иеленді және Формула 1 тарихында чемпиондық ұпай жинаған жалғыз әйел атанды. Жарыс жоспарланған қашықтықтың 60% -ына жетпей тоқтатылғандықтан, чемпионат тарихында алғаш рет жарты ұпай ғана берілді. Жарыс аяқталғаннан кейін, стюардтар Jarier сары ту көрсетілген трассаның бөлігінде асып өткенін анықтады. Jarier-ге 60 секундтік айыппұл салынды, ол оны төртінші орынға түсірді.

Іріктеу

+PosNoDriverConstructorTime112 Ники ЛаудаФеррари1:23.4211 Клей РегаццониФеррари1:23.5324 Джеймс ХантХескет Форд1:23.8427 Марио АндреттиПарнелли Форд1:23.959 Витторио БрамбиллаМарч Форд1:24.2618 Джон УотсонСуртис Форд1:24.374 Патрик ДепайеТиррелл Форд1:24.4816 Том ПрайсШэдоу Форд1:24.5922 Рольф ШтоммеленХилл Форд1:24.71017 Жан-Пьер ЖариеШэдоу Форд1:25.0112 Йохен МассМакЛарен Форд1:25.2125 Ронни ПетерсонЛотус Форд1:25.3133 Джоди ШектерТиррелл Форд1:25.4148 Карлос ПасеБрабам Форд1:25.8157 Карлос РейуттеманБрабам Форд1:25.8166 Жакки ИксЛотус Форд1:26.31728 Марк ДонохьюПенске Форд1:26.31821 Тони БрайсУильямс Форд1:26.41931 Ролоф ВундерринкЭнсин Форд1:26.62025 Алан ДжонсХескет Форд1:26.72130 Уилсон ФиттипальдиФиттипальди Форд1:27.22223 Франсуа МигоHill Форд1:27.92314 Боб ЭвансBRM1:28.82410 Лелла ЛомбардиМарч Форд1:30.32520 Артуро МерцариоУильямс Форд1:54.3261 Эмерсон ФиттипальдиМакЛарен Форд2:10.2Источник:

Жарыс

Орын № Тәуекелсіздік жүргізушісі Конструктор Айналым Уақыт/Шығу Құрылым Ұпай 1 2 Йошен Масс McLaren Ford 29 42:53.7 11 4.5 2 6 Жакки Икс Lotus Ford 29 + 1.1 16 3 3 7 Карлос Рейтеман Brabham Ford 28 + 1 айналым 15 2 4 17 Жан Пьер Жарье Shadow Ford 28 + 1 айналым 10 1.5 5 9 Витторио Брамбилла March Ford 28 + 1 айналым 5 1 6 10 Лелла Ломбарди March Ford 27 + 2 айналым 24 0.5 7 21 Тони Брайз Williams Ford 27 + 2 айналым 18 8 18 Джон Уотсон Surtees Ford 26 + 3 айналым 6 NC 11 Клей Регаццони Ferrari 25 Классификацияланбады 2 Ret 22 Рольф Штоммелен Hill Ford 25 Соқтығысу 9 Ret 8 Карлос Пейс Brabham Ford 25 Соқтығысу 14 Ret 16 Том Прайс Shadow Ford 23 Апат 8 Ret 5 Ронни Петерсон Lotus Ford 23 Ілгек 12 Ret 31 Роелоф Вундерінк Ensign Ford 20 Жеткізу 19 NC 23 Франсуа Миго Hill Ford 18 Классификацияланбады 22 Ret 27 Марио Андретти Parnelli Ford 16 Ілгек 4 Ret 14 Боб Эванс BRM 7 Отын жүйесі 23 Ret 24 Джеймс Хант Hesketh Ford 6 Апат 3 Ret 3 Джоди Скехтер Tyrrell Ford 3 Қозғалтқыш 13 Ret 28 Марк Донохью Penske Ford 3 Соқтығысу 17 Ret 25 Алан Джонс Hesketh Ford 3 Соқтығысу 20 Ret 4 Патрик Депайе Tyrrell Ford 1 Соқтығысу зардабы 7 Ret 30 Уилсон Фиттипальди Fittipaldi Ford 1 Қайтарылды 21 Ret 20 Артуро Мерцарио Williams Ford 1 Қайтарылды 25 Ret 12 Ники Лауда Ferrari 0 Соқтығысу 1 DNS 1 Эмерсон Фиттипальди McLaren Ford 0 Бастамады 26 Source: