Кіріспе

Виктория Кресінің иегері

Қатардағы Генри Джеймс Танди VC, DCM, MM (Танди есімді, 30 тамыз 1891 жылы туған – 20 желтоқсан 1977 жылы қайтыс болған) – британдық және Ұлт Достастығы күштеріне берілетін жаудың қарсы тұрған кезіндегі батылдығы үшін ең жоғары награда саналатын Виктория Кресінің иегері. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыста ең көп марапатталған екінші британдық қатардағы сарбаз және соғыс кезінде Адольф Гитлердің өмірін сақтап қалған сарбаз ретінде кеңінен танымал. Тэнди деген тегімен дүниеге келген ол кейін әкесімен туындаған мәселелерге байланысты тегін Танди деп өзгерткен, осы себепті кейбір әскери құжаттарда оның есімі басқаша жазылған.

Ерте өмір

Генри Джеймс Танди Уорвикшир графтығындағы Леамингтон қаласының Реджент-стрит көшесіндегі «Ангел» қонақ үйінде дүниеге келді. Ол әйелі баласының өмірінде ерте қайтыс болған, бұрынғы әскери қызметкердің ұлы еді. Ол Леамингтон қаласындағы Аугуста-Плейс көшесіндегі Санкт-Петерс бастауыш мектебінде білім алды. Болжам бойынша, ол балалық шағының бір бөлігін жетімдер үйінде өткізген, содан кейін қонақ үйде қазандыққа қараушы болып жұмыс істеді.

Әскери қызмет

Танди 1907 жылғы 12 тамызда Грин-Ховардтар қатарына тіркелді. Базалық дайындықтан кейін 1908 жылғы 23 қаңтарда полктің 2-ші батальонына жіберілді. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталар алдында олармен бірге Гернси және Оңтүстік Африкада қызмет етті. 1914 жылғы қазанда Ипр шайқасына қатысты және 1916 жылғы 24 қазанда Сомма шайқасында жарақаттанды. Ауруханадан шыққаннан кейін 1917 жылғы 5 мамырда 3-ші батальонға жіберілді, ал 1917 жылғы 11 маусымда 9-шы батальонға ауысты. 1917 жылғы 27 қарашада Пашендейл шайқасында екінші рет жарақат алды. Екінші рет ауруханада емделгеннен кейін 1918 жылғы 23 қаңтарда 3-ші батальонға қайта оралды, содан кейін 1918 жылғы 15 наурызда 12-ші батальонға жіберілді, онда 1918 жылғы 26 шілдеге дейін болды. 1918 жылғы 26 шілдеде Танди Грин-Ховардтардан Веллингтон герцогының (Батыс жарылыс полкі) полкіне ауысты. 1918 жылғы 27 шілдеде олардың 5-ші батальонына жіберілді.

"Артық жүріс-тұрысы үшін" медалі

1918 жылы 28 тамызда Камбрей шайқасының екінші кезеңінде 5-ші батальон Солтүстік каналдың батысындағы ұрыс қимылдарына қатысты. Тэнди неміс окоптарына қарсы бірнеше шабуыл тобының бірін басқарды. Алдыңғы топтар тоқтап қалғанда, Тэнди екі сарбазды алып, ашық жер (бейтарап аймақ) арқылы дұшманның отына түсіп, окопты бомбалады. Ол жиырма тұтқынмен қайтып келді. Бұл әрекет неміс бекіністерін басып алуға әкелді және 1918 жылдың 5 желтоқсанында Тэндиге "Ерекше көзге көрінуі үшін" медалі (DCM) табысталды. 34506-шы сарбаз Х. Тэнди, 5-ші батальон, Батыс Ридж полкі. (Уақытша күштер) (Лемингтон). Ол резервтік шабуыл тобының басшысы болды, алға жылжу уақытша тоқтатылғанда, ол өзінің тобынан екі сарбазды шақырып, дұшманның тылында ашық жерде жылдамдықпен шабуыл жасап, бір бекетті басып алып, жиырма тұтқынмен оралды, сондай-ақ бірнеше дұшманды жойды. Ол бүкіл операция кезінде батылдықтың үлгісі болды. 12 қыркүйекте 5-ші батальон Хавринкурда шабуылға қатысты, онда Тэнди тағы да өзін ерекше көзге көрсетті. Бұрынғы күні дұшманның оты астында бірнеше жараланған сарбазды құтқарып алды.

Адольф Гитлермен кездесуі туралы

Тенди 1918 жылғы 28 қыркүйекте Францияның Маркоинг ауылында Адольф Гитлермен кездескен деген мәлімдеме бар. Сол күні Тенди батылдығы үшін Виктория кресі (VC) медалімен марапатталатын шайқасқа қатысты. Шайқас аяқталуға жақын, жараланған неміс әскері Тендидің ату шегіне ілігіп, ол оқ атудан бас тартты. Неміс әскері оның мылтығын төмендеткенін көрді, ризашылықпен бас иіп, келіп кетті. Тендидің жараланған және қарусыздалған неміс әскерлерін жиі аяғаны белгілі болғанымен, сол күнгі әскердің Гитлер болғаны күмәнді. Дегенмен, Гитлер 1918 жылғы 10-28 қыркүйек аралығында әскери қызметтен екінші рет демалысқа шықты, яғни сол кезде ол әлі Германияда болған. 1919 жылдың соңында Тенди Виктория кресімен марапатталды, содан кейін рәсім туралы хабарлар тарады. Суреттерде Тенди Бірінші Ипр шайқасында (1914) жараланған әскерді көтеріп алып жүргені көрсетілді, Гитлер бұл суретті көрген болуы мүмкін. Гитлердің адъютанты капитан Фриц Видеманн Швендке былай деп жазды:

«Дәрігер Швендтің көмегімен Берлинге жіберілген сіздің жомарт сыйыңызды қабылдағанымды хабарлаймын. Фюрер өзінің соғыс тәжірибесімен байланысты әр нәрсеге қызығушылық танытады және мен оған фотосуретті көрсетіп, оны оған жіберуге себеп болған ойды түсіндіргенімде қатты әсерленді. Ол суретті көргенде де қатты әсерленді. Маған сіздің естеліктерге толы сыйыңыз үшін алғысын жеткізуді бұйырды». 1938 жылы Ұлыбритания премьер-министрі Невилл Чемберлен Гитлермен Бергхофта Мюнхен келісімі туралы келіссөздер үшін кездескенде, ол суретті байқап, оның тарихын сұрады. Ол кезде Тенди 22 Cope Street, Coventry мекенжайында тұрып, Triumph Motor Company-да жұмыс істеді. Аталған компания да, British Telecommunications да 1938 жылы Тендидің мекенжайына тіркелген телефон желісін тіркемеген.

Соғыстан кейінгі қызмет

1919 жылы 13 наурызда "Лондон газеті" журналының қосымшасында Тандиге Әскери медаль (MM) табысталғаны жарияланды. Танди Флетчемстедтегі Standard Triumph Works-та комиссар болып жұмыс істеді, бұл лауазымды ол 38 жыл бойы атқарды. Танди 1977 жылы 86 жасында, баласыз дүниеден озды. Өзінің тілегі бойынша, оның денесі кремацияланып, күлі 1978 жылғы 23 мамырда Францияның Маркоинг қаласындағы Масниер британдық бейіштесіне жерленді. Француз заңдарына сәйкес, оның күлін шашуға, сондай-ақ оған арналған ешқандай рәсім немесе естелік шара өткізуге рұқсат берілмеді. Лимингтон Спа қаласындағы Юнион-роудтағы Генри Тэнди алаңы оның құрметіне аталған. Бұл алаң бастапқыда Сент-Маркс шіркеуі мен пасторлық үйді салған Г. Ф. Смит мырзаның шеберханасы және құрылыс алаңы болған. Генри Тэнди туған Angel қонақ үйінің қабырғасына және Санкт-Петер мектебіне еске алу тақтасы орнатылды.

Медальдар

Танди өзінің медальдарын Веллингтон герцогының полкі мұражайына, Батыс Йоркширдегі Галифакс қаласында сақтауға тапсырды. Ол оларды ерекше жағдайларда және шерулерде кию үшін алып отыратын. Соңғы рет медальдарды алып киген кезде ол қайтыс болды. Медальдарды мұражайға қайтару қажеттігін білмей, оның әйелі Лондонның Sotheby's аукционында сатты, ал кейін жеке коллекционер сатып алды. Олар 1997 жылдың 11 қарашасында Лондон мұнарасында өткен салтанатты шарада сэр Эрнест Харрисон OBE арқылы Грин Ховардс полкі мұражайына (оның бұрынғы полкі) табыс етілді, бұл Танди қайтыс болғаннан кейін 20 жыл өткен соң болды. Тандидің Виктория кресінің көшірмесі қазір Солтүстік Йоркширдегі Ричмонд қаласындағы Грин Ховардс полкі мұражайында қойылған. Түпнұсқалық Виктория кресі басқа медальдармен бірге жергілікті банк сейфінде сақталады. 2006 жылдың 6 маусымында Грин Ховардс және Веллингтон герцогының (Батыс атпен жүру) полкі Йоркшир принцінің өз полкімен бірігіп, Йоркшир полкін құрды.

Медальдардың сипаттамасы:

Виктория кресі (VC) – 14 желтоқсан 1918 жыл
Құрметті мінез-құлқы медалі (DCM) – 5 желтоқсан 1918 жыл
Британдық соғыс медалі
Жеңіс медалі
«Жазбаша хабарламаларда аталған» жапырақты медаль
Қорғаныс медалі – Блитц кезінде Ковентридегі әуе шабуылдарынан қорғаушы ретінде қызмет еткені үшін марапатталды.
Король Георг VI-ның тәж кию медалі – 1937 жыл (Виктория кресімен марапатталған барлық тірі адамдарға берілді).
Королева Елизавета II-нің тәж кию медалі – 1953 жыл (Виктория және Джордж кресімен марапатталған барлық тірі иегерлеріне берілді).
Королева Елизавета II-нің күміс юбилейлік медалі – 1977 жыл (Виктория және Джордж кресімен марапатталған барлық тірі адамдарға берілді).