Құбилай ханның қаржы министрі: Ахмад Фанакати өмірі мен қызметі

Кіріспе

Құбылай ханның қаржы министрі Ахмад Фанакати немесе Банакати (; ; 1242 жылға дейін – 10 сәуір 1282) – парсы.

Өмір және мансап

Ахмад Фанакати Фанакат (немесе Банакат) қаласынан шыққан, Орта Азиядағы Сир-Дарьяның жоғарғы ағысындағы Қарақитаи билігінде болған, кейін Моңғол империясы тарапынан басып алынған жер. Ахмад Хубилайдың қызметіне императрица Жамуи Хатун арқылы кірді, ол оны үйленбес бұрын таныған. Бастапқыда ол оның сарайына бекітілді, бірақ 1264 жылы оны жоғары қаржылық лауазымда табамыз. Хубилайдың сүйікті әйелі Чаби Хатунның сеніміне ие болған Ахмад 1262 жылы мемлекеттік қаржыны басқаруға тағайындалды. Ол Солтүстік Қытайдың қаржылық істерін табысты басқарды және Хубилайдың жаңа үкіметіне үлкен салық түсімдерін әкелді. 1270 жылы ол Мемлекеттік істер департаменті (Шаншу Шенг) деп аталатын жаңа қаржы департаментінің толық билігін иеленді, ол Әкімшілік департаменті (Жонгшу Шенг) сияқты мәртебеге ие болды. 1276 жылы Сун әулеті басып алынғаннан кейін, ол Оңтүстік Қытайдың қаржылық мәселелеріне кірісті. Ол тұз өндірісінен мемлекеттік монополия құрды, ол мемлекеттік кірістің маңызды бөлігін құрады. 20 жылдық қызметі ішінде ол өзінің руымен және Орталық Азиядан келген мұсылмандармен күшті топ құрды. Ахмадтың салық жүйесі қытайлар арасында жаман қадірге ие болды, өйткені ол қаталдықпен жүргізілді және дәстүрлі қытай жүйелерінен ерекшеленді. Ахмад ашкөздігімен танымал болды және өзіне байлық жинау үшін лауазымын пайдаланды. Марко Поло оның есімін "Байло Акмат (Ахмак)" деп жазды, ол Ахмадтың 25 ұлы болғанын және көп байлық жинағанын айтады. 1271 жылы Мемлекеттік істер департаменті Әкімшілік департаментіне біріктірілді. Қаржылық істерді басқарған кезде ол мемлекеттік басқаруға араласа бастады. Бұл мұрагер ханзада Жэньцзинь, Антонг, Әкімшілік департаментінің басшысы және басқа монғол аристократтары мен қытай бюрократтарынан құралған қарсы топтармен арадағы шиеленісті күшейтті. 1281 жылы оның саяси қолдаушысы Чаби Хатунның қазасы жағдайды ушықтырды; Ахмад Ван Чжу және Гао Хешанг (Као Хочанг) тарапынан өлтірілді.

Ahmad Fanākatī came from Fanākat (or Banākat), a town on the upper Syr Darya in Central Asia, under the rule of the Qara Khitai until they were conquered by the Mongol Empire. Ahmad obtained employment under Kublai through Empress Jamui Khatun, who had known him before her marriage. To her court he was originally attached but we find him already in high financial office in 1264. Trusted by Chabi Khatun, Kublai's favorite wife, Ahmad was entrusted with state finances in 1262. He was successful in managing the financial affairs of Northern China and brought huge tax revenues to Kublai's new government. In 1270, he assumed the full power of the new financial department known as the Department of State Affairs (Shangshu Sheng), which had equal status with the administrative department known as the Central Secretariat (Zhongshu Sheng). After the conquest of the Song dynasty in 1276, he entered the financial matters of Southern China. He prepared a state monopoly in salt, which came to account for a large portion of state income. In his 20 year term of office, he created his strong faction with his clan and Muslims from Central Asia. Ahmad's tax system gained a bad reputation from the Chinese because it was ruthlessly operated and considerably differed from traditional Chinese systems. Ahmad was reputed for his rapaciousness. He abused his position to gather riches for himself. Marco Polo recorded his name as "Bailo Acmat (Achmac)". He mentions that Ahmad had 25 sons and accumulated great wealth. In 1271, the Department of State Affairs was absorbed into the Central Secretariat. While holding the financial affairs, he started intervening in state administration. It heightened tension with the rival faction that included Crown Prince Zhenjin, Antong, the head of the Central Secretariat and other Mongol aristocrats, and Chinese bureaucrats. The death of his political patron Chabi Khatun in 1281 made the situation critical; Ahmad was assassinated by Wang Zhu and Gao Heshang (Kao Ho chang

Кублай Ахмадтың ұлдарын да өлтіруге бұйырды.

Ықпал

Ахмад дәстүрлі қытай деректемелерінде көбінесе зұлым бюрократ ретінде бейнеленеді: оның сыбайлас жемқорлығы мен тирандығына баса назар аударылады. Керісінше, "Жами әл Таварих" оның Хубилайдың басқаруына көмектескенін жақсы бағалайды. Соңғы моңғолтану зерттеулері де династияның ерекше қаржы жүйесін құрудағы оның рөлін жағымды тұрғысынан көрсетеді.

Танымал мәдениетте

Ахмад Фанакатиді 1980 жылдары RAI телеарнасының "Марко Поло" мини-сериалында Леонард Нимой сомдады, ал Netflix сериалының "Марко Поло" екінші маусымында Махеш Джаду басты қарсыласы ретінде бейнеледі. Ол маңызды рөл атқарады және "Жами әл-Таварих" еңбегінде одан әрі сипатталған.