Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Біріккен Корольдіктің заңдары
United Kingdom law
1679 жылғы Habeas Corpus Act – Англиядағы Парламент актісі (31 Cha. 2. c. 2), Карл II патшалық кезінде қабылданған. Бұл заң, кейіннен Хабеас Корпус Парламенті деп аталған Парламентпен бекітілді, ол ежелгі хабеас корпус жарлығын (writ) анықтап, күшейтті. Бұл жарлық соттан тұтқынды ұстаудың заңдылығын тексеруді және осылайша заңсыз немесе еріксіз қамауға алуды болдырмауды талап етеді. 1215 жылғы Магна Карта бұл құқықты кепілдік берді, бірақ жасамады, оның 39-бабында (латын тілінен аударғанда) былай делінген: «Ешбір бос адам тұтқындалмайды немесе түрмеге қамалмайды, мүлкінен айырылмайды немесе елден қуылмайды, сондай-ақ біз оған қарсы заңды сот шешімі немесе ел заңы болмаса, шара қолданбаймыз». 1679 жылғы акт 1640 жылғы алдыңғы Habeas Corpus Act-тің қадамдарынан кейін қабылданды, онда корольдің немесе Жеке Кеңестің (Privy Council) бұйрығы хабеас корпус өтінішіне жауап емес деп белгіленді. 1803, 1804, 1816 және 1862 жылдары британ Парламентімен тағы да бірнеше Habeas Corpus актілері қабылданды, бірақ 1679 жылғы акт ағылшын конституциялық тарихындағы ең маңызды заңдардың бірі ретінде есте сақталады. Өзгерістер енгізілгенімен, ол бүгінгі күнге дейін заң жинағында сақталып тұр.
The Habeas Corpus Act 1679 is an Act of Parliament in England (31 Cha. 2. c. 2) during the reign of King Charles II. It was passed by what became known as the Habeas Corpus Parliament to define and strengthen the ancient prerogative writ of habeas corpus, which required a court to examine the lawfulness of a prisoner's detention and thus prevent unlawful or arbitrary imprisonment. It was guaranteed, but not created, by Magna Carta in 1215, whose article 39 reads (translated from Latin): "No freeman shall be taken or imprisoned or disseised or exiled or in any way destroyed, nor will we go upon him nor will we send upon him except upon the lawful judgement of his peers or the law of the land." The Act of 1679 followed an earlier Habeas Corpus Act 1640, which established that the command of the King or the Privy Council was no answer to a petition of habeas corpus. Further Habeas Corpus Acts were passed by the British Parliament in 1803, 1804, 1816, and 1862, but it is the Act of 1679 which is remembered as one of the most important statutes in English constitutional history. Though amended, it remains on the statute book to this day.
Мазмұны
Қылмыстық істерде, мемлекетке қарсы қылмыс және ауыр қылмыстардан басқа (мұндай айырмашылық қазір жоқ), акт тұтқындарға немесе олардың атынан әрекет ететін үшінші тараптарға Лорд-канцлерден, Корольдің тақтасының судьяларынан және Қазынашылық барондарынан өздерінің қамауға алынуын сот арқылы қарауды талап ету арқылы олардың қамауға алынуына шағымдану құқығын берді. Актте тұтқындарды сотқа жеткізудің белгілі бір мерзімдік және географиялық талаптары айқындалған. Түрме басшыларына тұтқындарды бір түрмеден екіншісіне ауыстыруға немесе елден тысқары шығаруға тыйым салынды. Егер бас тартса, түрме басшысы тұтқындалған адамға ауыр айыппұл төлеуге міндетті болды.
In criminal matters other than treason and felonies (a distinction which no longer exists), the act gave prisoners or third parties acting on their behalf the right to challenge their detention by demanding from the Lord Chancellor, Justices of the King's Bench, and the Barons of the Exchequer of the jurisdiction a judicial review of their imprisonment. The act laid out certain temporal and geographical conditions under which prisoners had to be brought before the courts. Jailors were forbidden to move prisoners from one prison to another or out of the country to evade the writ. In case of disobedience jailers would be punished with severe fines which had to be paid to the prisoner.
Парламент тарихы
Заңның қабылдануына Шафтсбери графының Парламенттегі достарын заң жобасын енгізуге ынталандыруы себеп болды, ол қабылданғаннан кейін Лордтар палатасына жіберілді. Шафтсбери – Карл II-нің інісі, Йорк герцогы Джеймстің мұрагерлік құқығынан шеттетілуін қалаған «Эксклюзионистер» тобының жетекшісі болды. Заң жобасы осы күрестің бір бөлігі болды, себебі олар Джеймстің билігін авторитарлық деп есептеді. Лордтар заң жобасын жоққа шығару мақсатымен көптеген түзетулер енгізуге шешім қабылдады; Төменгі палата Лордтардың түзетулерімен заң жобасын қабылдауға мәжбүр болды, өйткені корольдің ағымдағы парламенттік сессияны жақын арада аяқтайтыны белгілі болды. Көпке тараған, бірақ шындығына күмәнді анекдот бойынша, заң тек қана дауыс санаудағы қателік салдарынан қабылданған. Парламент палатасы заңға дауыс берген кезде, әр тарап – «жақтас» және «қарсы» дауыс бергендер – есіктің екі жағында тұратын санаушыны тағайындайды, сол есік арқылы «иә» деп дауыс берген Лордтар қайтадан палатаға кіреді («жоқ» деушілер отырып қалады). Бір санаушы дауысты қалдырып санайды, ал екіншісі тыңдап, санаудың дұрыстығын тексереді. Хабеас Корпус заңы бойынша дауыс санау туралы Гилберт Бернет былай деп жазды: Лорд Грей мен Лорд Норрис санаушылар болып тағайындалды: Лорд Норрис, денсаулығы нашар болғандықтан, әрқашан не істеп жатқанына толық назар қоймады. Сондықтан, өте ірі денелі лорд кіргенде, Лорд Грей оны әзіл ретінде он адамға тең санады. Бірақ Лорд Норрис оны байқамағанын көрген соң, он адамға санау қатесімен жалғастырды. Осылайша, заң жобасын қолдаушылар көпшілікке ие болды деген хабар тарады, бірақ шындығында дауыс нәтижесі кері болды. Сөйтіп, заң жобасы қабылданды. Тарихшы Хелен Наттингтің айтуынша, бұл қателік туралы әңгіме «өте күмәнді». Наттингтің пікірінше, егер дауыс дұрыс саналмаған болса, король Джеймс II, әрине, «қате санаудан пайдаланып, заңды жоққа шығарған болар еді», себебі ол оған қарсы болды. 1803, 1804, 1816 және 1862 жылдарғы кейінгі заңдар Жаңа Зеландияда 1881 жылы Жаңа Зеландияда қолданыстағы Императорлық заңдар ретінде қайта басылды. 1679 жылғы заң, сондай-ақ 1640 және 1816 жылдарғы заңдар 1988 жылғы Императорлық заңдарды қолдану туралы заңмен Жаңа Зеландия заңнамасында сақталды. Кейіннен олар жойылды және 2001 жылғы Хабеас Корпус заңымен алмастырылды.
The Act came about because the Earl of Shaftesbury encouraged his friends in the Commons to introduce the Bill where it passed and was then sent up to the House of Lords. Shaftesbury was the leading Exclusionist—those who wanted to exclude Charles II's brother James, Duke of York from the succession—and the Bill was a part of that struggle as they believed James would rule arbitrarily. The Lords decided to add many wrecking amendments to the Bill in an attempt to kill it; the Commons had no choice but to pass the Bill with the Lords' amendments because they learned that the King would soon end the current parliamentary session. A popular but likely untrue anecdote holds claims that the Act only passed because the votes in favour were miscounted as a joke. When a parliamentary house votes on legislation, each side—those voting for and against—appoints a teller who stands on each side of a door through which those Lords who vote "aye" re enter the House (the "nays" remain seated). One teller counts aloud whilst the other teller listens and keeps watch to verify the count. Of the Habeas Corpus Act count, Gilbert Burnet wrote,Lord Grey and Lord Norris were named to be the tellers: Lord Norris, being a man subject to vapours, was not at all times attentive to what he was doing: so, a very fat lord coming in, Lord Grey counted him as ten, as a jest at first: but seeing Lord Norris had not observed it, he went on with this misreckoning of ten: so it was reported that they that were for the Bill were in the majority, though indeed it went for the other side: and by this means the Bill passed. In the words of historian Helen Nutting, this miscount story is "highly improbable". According to Nutting, had the vote been miscounted, King James II would almost certainly have "taken advantage of a real miscount to overturn the act", since he opposed it. and the later acts of 1803, 1804, 1816 and 1862 were reprinted in New Zealand as Imperial Acts in force in New Zealand in 1881. The 1679 act, along with the 1640 and 1816 acts, was retained in New Zealand law by the Imperial Laws Application Act 1988. They were later repealed and replaced by the Habeas Corpus Act 2001.