Кіріспе
Суакин немесе Савакин (سواكن, Бежа: Oosook) – Суданның солтүстік-шығысындағы, Қызыл теңіздің батыс жағалауындағы порты қаласы. Бұрын аймақтың басты порты болған, бірақ қазір Порт-Суданға (шамамен 48 км солтүстікке қарай орналасқан) екінші дәрежелі. Суакин бұрын Қызыл теңіздегі ортағасырлық сәндік-әсемдіктің белгісі саналған, алайда, қазір меруерттен салынған ескі қала қираған күйде. 1983 жылы Гейф деп аталатын жақын орналасқан тарихи қалада 18 030 адам тұрған, ал 2009 жылғы халық саны 43 337 адамды құрады. Суакиннен Сауд Арабиясының Джидда қаласына күн сайын паромдар қатынайды.
Suakin or Sawakin (سواكن, Beja: Oosook) is a port city in northeastern Sudan, on the west coast of the Red Sea. It was formerly the region's chief port, but is now secondary to Port Sudan, about 30 mile (48 km) north. Suakin used to be considered the height of medieval luxury on the Red Sea, but the old city built of coral is now in ruins. In 1983, the adjacent historic mainland town, known as the Geyf, had a population of 18,030 and the 2009 population was estimated at 43,337. Ferries run daily from Suakin to Jeddah in Saudi Arabia.
Этимология
Суакиннің бежа тіліндегі аты – Оосук. Бұл, мүмкін, араб тіліндегі «суқ» сөзінен шыққан, ол «базар» деген мағынаны білдіреді. Бежа тілінде бұл сөздің орналасқан жерін білдіретін түрі – исукиб, және Суакин осыдан туындаған болуы мүмкін. 19-шы ғасырдың соңындағы Әскери-теңіз министрлігінің карталарында «Сауакин» деп жазылған, бірақ бұқаралық ақпарат құралдарында «Суаким» атауы кеңінен таралған.
Ежелгі
Суакин, әлде Птолемейдің "Жақсы үміт порты" (Limen Evangelis) болған болуы мүмкін, ол да ұзын шығанақтың соңындағы дөңгелек аралда орналасқан деп сипатталған. 1317 жылы Мамлюктерге ресми түрде бағынғанмен, О. Г. С. Кроуфорд бұл қала 13 ғасырға дейін христиандықтың орталығы болып келгенін айтқан. Бану Канз сияқты мұсылман көшпендері оны біртіндеп өзгертіп жасатты: Ибн Баттута 1332 жылы Суакиннің мұсылман "сұлтаны" әл-Шәриф Зейд ибн Әби Нумай ибн 'Аджланның, Меккелік шарифтің ұлы болғанын жазды. Аймақтың мұрагерлік заңдарына сәйкес, ол жергілікті билікті Бежаннан анасының туған ағаларынан мұра еткен. Он бесінші ғасырда Суакин қысқа мерзімге Адал сұлтандығының құрамына кірді. Суакин 1513 жылы португалдармен қоршауға алынып, 1541 жылы қысқа уақытқа басып алынды.
Осман
1517 жылы Мысырды Осман империясы бағындырғаннан кейін, Осман империясы Қызыл теңіздегі ең ірі күшке айналды. Қызыл теңізде Осман мен португалдықтар арасындағы қысқа мерзімді күрестен кейін, Өзедемир паша 1550-ші жылдардың басында Суакин қаласын жаулап алды. Ол 1555 жылы Осман империясының Хабеш провинциясы құрылғанға дейін, оның пашасы Суакинде орналасқандықтан, толық бақылауда болмады. Португалдық теңіз саяхатшылары Африканы айналатын теңіз жолын ашқаннан және оны жетілдіргеннен кейін, Осман империясы бұл сауданы тоқтатуға күш жеткізбеді, соның салдарынан жергілікті саудагерлер қаладан көшуге мәжбүр болды. Сеннар сұлтандығымен сауда байланысы сақталды, бірақ 18-19 ғасырларда швейцариялық саяхатшы Иоганн Людвиг Буркхардт үйлердің үштен екісінің қираған күйде екенін анықтады. Махди мемлекеті жеңілгеннен кейін, британдықтар Суакин қаласын қайта жаңарту және кеңейтуге көп күш жұмсаудың орнына, жаңа Порт-Суданды дамытуға басымдық берді. 1922 жылы соңғы британдықтар Суакин қаласын тастап кетті. 2018 жылдың 17 қаңтарында Суданмен қарым-қатынасты жақсарту мақсатында Түркияға Суакин аралын 99 жылға жалға беруге рұқсат берілді. Түркия аралдағы қираған Осман портын қайта жаңартуды жоспарлап отыр.
Суакиннің ғимараттары
Суакиннің ғимараттары негізінен теңіз түбінен алынған мадрепор немесе тас маржанынан салынған. Османдықтар кезіндегі жергілікті құрылыс стилі Арабиядағы Джидда және Эфиопиядағы Митсива қалаларындағы стильге ұқсас болды. Үйлер ақ сылақпен жабылып, төрт қабатқа дейін салынған, көбінесе үш немесе одан да көп үйлерден тұратын блоктармен немесе террасалармен біріктірілген, оларды тар көшелер бөліп тұрды. Үйлерде үлкен жақтаулы терезелер (араб. rushān) және Ява ағашынан жасалған есіктер, оюлы тас есік қалқандары мен тісті парапеттер болды. 1860 жылдарынан бастап египеттік сәулет стиліне Египет пен Еуропаның элементтері енгізіле бастады. Ғимараттар сылақпен жабылмағандықтан, тез бұзылып, қала урандыға айналды. Суакин ғимараттарының толыққанды сипаттамасы, өлшенген жоспарлары мен егжей-тегжейлі эскиздері Жан Пьер Гринлоудың «Суакиннің коралл ғимараттары: Ислам сәулеті, жоспарлау, жобалау және Қызыл теңіз портындағы тұрғын үйлер» атты еңбегінде, Kegan Paul International, 1995 ж., табылады.
A detailed description of the buildings of Suakin, including measured plans and detailed sketches, can be found in The Coral Buildings of Suakin: Islamic Architecture, Planning, Design and Domestic Arrangements in a Red Sea Port by Jean Pierre Greenlaw, Kegan Paul International, 1995, .
Климат
Суакинде өте ыстық шөлді климат (Köppen BWh) басым, жазда қатты ыстық және ылғалды, бірақ құрғақ, ал қысы жылы болады. Жаңбыр көбінесе қазаннан желтоқсанға дейін ғана жауады, осы кезде шығыстан соққан желдер кейде кенеттен күшті жаңбыр әкеледі: 1965 жылдың қараша айында мөлшерінде жаңбыр жауған, бірақ 1981 жылдың шілдесінен 1982 жылдың маусымына дейін тек мөлшерінде жаңбыр тіркелді.