Түген тайпасы – Кения Календжин халқының бір бөлігі. Баринго, Накуру, және Эльгейо-Мараквет округтерін мекендейді. Кенияның экс-президенті Даниель аrap Мои осы тайпадан шыққан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кения тайпасы
Tribe of Kenya
Туген – Кенияның Каленжин халқының кіші тайпасы. Олар жоғарғы Нилоттар тобына жатады. Олар Баринго облысын, сондай-ақ бұрынғы Рифт-Вэлли провинциясындағы Накуру облысының және Эльгейо-Маракуэт облысының бір бөлігін қамтиды. Кенияның екінші президенті Дэниел Арап Мои (1978–2002) осы кіші тайпадан шыққан. Туген халқы туген тілінде сөйлейді. 2019 жылғы мәліметтер бойынша Туген халқының саны 197 556 адамды құрады.
The Tugen are a sub tribe of the Kenyan Kalenjin people. They fall under the highland nilotes category. They occupy Baringo County and some parts of Nakuru County and Elgeyo Marakwet County in the former Rift Valley Province. Daniel Arap Moi, the second president of Kenya (1978–2002), came from this sub tribe. The Tugen people speak the Tugen language. The Tugen population was 197,556 as of 2019.
Мәдениет
Тугеннің мәдениеті мен тілі басқа календжин тайпаларына қарағанда әртарапты. Ол Арор, Лембус, Торойс және Самор болып бөлінген. Арор мен Самор тугендік сүндеттеу рәсімдерін, ал Лембус пен Торойс нандилік сүндеттеу рәсімдерін сақтаған. Арордың Мараквет халқымен, ал Самордың Лембус пен Нандимен байланысы тығыз. Кейіннен Лембус пен Торойс өздерін тугендік деп мойындамай, сотта жеңіске жетті. 2019 жылғы халық санағында олар жеке есептелді.
Tugen is more diverse in culture and language than other Kalenjin sub tribes. It was divided as Aror, Lembus,Torois and Samor. Aror and Samor follow Tugen circumcision rites and Lembus and Torois followed Nandi circumcision rights. Aror have a strong connections with Marakwet people while Samor have connections with Lembus and Nandi. The Lembus and Torois later disowned that they are Tugen and won court case. Under population census 2019 they were counted separately.
Тарих
Тугендердің ауызша дәстүрлері тугендердің қазіргі қоныс аумақтарының солтүстігінде, батысында және шығысында үш бастау орны бар екенін көрсетеді. Халықтың көп бөлігі батыстан, Эльгон тауы мен Черангани төбелері арасындағы Сумодан шыққан. Солтүстік және шығысқа қарайғы көші-қондар Сугутадан (Туркана көлі) және Койлегеннен (Кения тауы) келді, сонымен қатар олармен бірге Солтүстік Кениядан және Рифт аңғарының шығысындағы жоталардан Календжин тілінде сөйлейтін халықтар да келді. Халық арасындағы әңгімелерде кейбір тугендер масаи малшыларының ұрпақтары екендігі айтылады.
The oral traditions of the Tugen indicate three areas of origin located north, west and east of remaining Tugen homelands. The bulk of the population originated from the west, from Sumo, which is located between Mount Elgon and Cherangany Hills. The northern and eastern migrations came from Suguta (Lake Turkana) and Koilegen (Mount Kenya) and brought with them non Kalenjin speaking people from northern Kenya and the highlands to the East of the Rift Valley, respectively. Folklore states that some Tugen are remnants of Masaai pastoralists.
Дін
Традиция бойынша, басқа Календжин тайпалары сияқты, тугендер Асиске (күнге) дұға еткен. Басқа құдайлар: Чепокипкойо (егін жинау құдайы), Чептенгерян (махаббат құдайы) және Чепонамони. Көбісі христиан дініне көшкен. Ислам ірі қалаларда кеңінен таралды. Тугендер арасында Африканың дәстүрлі діндерін ұстанатындармен қатар, пұтқа табынушылар да кездеседі.
Traditionally, like other Kalenjin people, the Tugen prayed to Asis (sun). Other gods are Chepokipkoyo (god of harvest), Cheptengeryan (god of love), and Cheponamoni. Most have converted to Christianity. Islam flourished in major towns. Pagans are present among Tugen along with practitioners of African traditional religions.