Кіріспе

Қатерлі ісікке дейінгі тіндік патологиялық өсім

Карцинома ин ситу (CIS) – бұл қалыптан тыс жасушалардың тобы. Олар неоплазманың бір түрі болғанымен, CIS-ті қатерлі ісік ретінде жіктеуге қатысты пікір таластар бар. Бұл дау нақты CIS түріне байланысты (мысалы, жатыр мойны, тері, сүт безі). Кейбір авторлар оларды қатерлі ісік ретінде жіктемейді, бірақ олардың қатерлі ісікке айналу мүмкіндігін мойындайды. Ал кейбіреулері белгілі бір түрлерін инвазивті емес қатерлі ісік деп санайды. "Қатерлі ісікке дейінгі" термині де қолданылады. Бұл қалыптан тыс жасушалар өздерінің қалыпты орнында өседі, сондықтан "in situ" (латын тілінен – "өз орнында") деп аталады. Мысалы, терідегі карцинома ин ситу, сонымен қатар Боуэн ауруы деп те аталады, – бұл эпидермистегі диспластикалық эпидермалық жасушалардың жиналуы, олар тереңірек дермиске енбейді. Осы себепті CIS көбінесе ісік түзбейді. Керісінше, зақымдану тегіс болады (теріде, жатыр мойнында және т.б.) немесе ағзаның қалыптасқан құрылымын қайталайды (сүт безінде, өкпеде және т.б.). Ерекшеліктерге ішек (полиптер), қуық (инвазивті папиллярлық қатерлі ісік) немесе сүт безінің (интрадуктальды немесе лобулярлық карцинома ин ситу) CIS жатады. CIS-тің көптеген түрлері қатерлі ісікке айналу ықтималдығы жоғары, сондықтан оларды жою ұсынылуы мүмкін; алайда CIS прогрессиясының өте өзгермелі екені және барлық CIS инвазивті қатерлі ісікке айнала бермейтіні белгілі. TNM классификациясында карцинома ин ситу TisN0M0 (0 сатысы) ретінде көрсетіледі.

Мысалдар

Жатыр мойны қабықшалы интраэпителиялық зақымдану (SIL), бұрын жатыр мойны эпителиялық неоплазиясы (CIN) деп аталатын, - жатыр мойны қатерлі ісігіне прогрессиялайтын дисплазияның бір түрі. Carcinoma in situ термині жоғары дәрежелі SIL терминімен жиі қолданылады. Емшек безінің протоколды карциномы әйелдердегі ең көп кездесетін қатерлі ісікке дейінгі жағдай. Боуэн ауруы – терідегі қабықшалы карциноманың in situ түрі. Ішек полиптері көбінесе CIS аймақтарын қамтиды, егер емделмесе, дерлік әрқашан ішек қатерлі ісігіне айналады. Простатаның жоғары дәрежелі интраэпителиялық неоплазиясы простатаның CIS-імен тең. Өкпе бронхиола-альвеолалық карциномасы (BAC) – CIS-тің тікелей өлімге алып келуі мүмкін болған жалғыз түрі, себебі сирек жағдайларда ("пневмониялық түрі") ол кеңейіп, өкпелерді толтырады, тыныс алуды қиындатады және организмге басқа да ауыр зиян келтіреді. Осылайша, BAC-тың пневмониялық түрі – нағыз қатерлі жағдай, бірақ классикалық мағынада "инвазивті" емес. Сондықтан, патологтар оны CIS формасы деп қарастырады, бірақ онкологтар мен хирургтар олай қарастырмайды, және осы қатерлі ісікті CIS түрлеріне қосу мәселесі даулы.

Емдеу

Карцинома ин ситу, анықтамасы бойынша, шектеулі құбылыс болып табылады және қатерлі ісікке айналмаса, метастаздану қаупі жоқ. Сондықтан оны алып тастау болашақта өмірге қауіпті жағдайға ұшырау қаупін жояды. КИЖ-нің (мысалы, ішек полиптері және қуықтың полипоидты ісіктері) кейбір түрлерін дәстүрлі хирургиялық кесусіз эндоскоп арқылы алып тастауға болады. Жатыр мойнының дисплазиясы экзизия (кесіп алу) немесе лазермен күйдіру арқылы жойылады. Боуэн ауруы терісін кесіп алу арқылы емделеді. Басқа түрлеріне күрделі хирургиялық операция қажет, ең белгілісі – сүт безінің интрадуктальді карциномасы (радиотерапиямен де емделеді).