Шатонеф-дю-Пап: Францияның танымал шарап аймағы

Кіріспе

Француз шараптарының атауы

Шатонеф-дю-Пап – Франция шарабы, Рона шарап аймағының оңтүстік-шығысындағы Шатонеф-дю-Пап ауылының маңында орналасқан тектік атауы бақыланатын (AOC) шарап. Бұл Рона аңғарының оңтүстік бөлігіндегі ең танымал атаулардың бірі, ал оның жүзімдіктері Шатонеф-дю-Пап және көршілес Бедарридес, Куртезон және Сорг ауылдарында, Авиньон мен Оранж қалалары арасында орналасқан. Олардың ауданы 3200 гектардан асады және жылына 110 000 гектолитрден астам шарап өндіреді.

Тарих

Châteauneuf du Pape сөзбе-сөз "Папаның жаңа сарайы" деп аударылады, және осы атаудың тарихы папалық тарихпен тығыз байланысты. 1309 жылы Бордоның бұрынғы архиепископы Климент V папалық резиденцияны Авиньон қаласына көшірді. Климент V және одан кейінгі "Авиньон папалары" Бургундия шараптарын өте жақсы көріп, 70 жылдық Авиньон папалығы кезеңінде оларды насихаттауға көп еңбек етті. Сол кезде Авиньон маңындағы шарап өндірісі аса даңқты емес еді. Авиньон папалығы Бургундия шараптарының беделін арттырғанмен, сонымен қатар айналағы аймақтағы, әсіресе Авиньонның солтүстігіндегі Рона өзенінің жағалауына жақын жерлердегі жүзім шаруашылығын да дамытты. Авиньон папалығынан бұрын, осы аймақта жүзім өсіруді Авиньон епископтары бастап, жергілікті тұтыну үшін жалғастырған. Климент V-тің мұрагері Иоанн XXII, Бургундия шарабынан өзге, солтүстіктегі жүзімдіктерден алынған шарапты да үнемі ішіп, ондағы жүзім шаруашылығын жақсартуға көп күш жұмсады. Иоанн XXII тұсында осы аймақтың шараптары "Vin du Pape" деп аталды, кейін бұл термин "Châteauneuf du Pape" атауына айналды. Иоанн XXII сонымен қатар осы атаудың символы болған қаланы салдырды. 18 ғасырда шарап "vin d'Avignon" деген атпен тасымалданды. 19 ғасырдың басындағы жазбаларда "Châteauneuf du Pape Calcernier" деген шараптар кездеседі, олар қазіргі "Châteauneuf du Pape"-ге қарағанда жеңіл стильдегі шарап болғанға ұқсайды. Олар Францияда беделін арттырған сияқты, бірақ 1870 жылдардың басында филоксера жұқпасы тарады, бұл Францияның көптеген басқа шарап өндіретін аймақтарына одан кейін ғана әсер етті. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін "Châteauneuf du Pape"-тің көп бөлігі Бургундияға "медициналық шарап" ретінде сатылды, оны Бургундия шарабына қосып, күшін және спирттің мөлшерін арттыру үшін пайдаланды. Алғашқы AOC ережелері он сортқа рұқсат берген, 1936 жылы ол он үш сортқа дейін өзгертілді. 1954 жылы бұқаралық ақпарат құралдарында сенсация туды: жергілікті әңгімелерде "ұшатын сигаралар" немесе ұшатын табақтарға ұқсас НЛО-лар "Châteauneuf du Pape" үстінде байқалғаны және шетелдіктер олардың шараптарына қызығушылық танытқаны айтылды. Жергілікті саясаткерлер аймақтың шараптарын насихаттауға мүмкіндік туғанын сезініп, олардың әуе кеңістігіне немесе аумағына ұшуға тыйым салатын заң қабылдады, бұл заң бүгінгі күнге дейін күшінде. Бұл аңыз шарап әуесқойлары арасында кеңінен таралды, ал 1984 жылдан бері шығарылып келе жатқан "Cigare Volant" ("ұшатын сигара" деген французша мағынаны білдіреді) шарабы осы аңыздың құрметіне аталды.

Châteauneuf du Pape literally translates to "The Pope's new castle" and, indeed, the history of this appellation is firmly entwined with papal history. In 1309, Pope Clement V, former Archbishop of Bordeaux, relocated the papacy to the town of Avignon. Clement V and subsequent "Avignon Popes" were said to be great lovers of Burgundy wines and did much to promote them during the 70 year Avignon Papacy. At the time, wine growing around the town of Avignon was anything but illustrious. While the Avignon Papacy did much to advance the reputation of Burgundy wines, they also promoted viticulture of the surrounding area, more specifically the area north of Avignon close to the banks of the Rhône. Prior to the Avignon Papacy, viticulture of that area had been initiated and maintained by the Bishops of Avignon but largely for local consumption. John XXII, who succeeded Clement V, in addition to Burgundy wine, regularly drank wine from the vineyards to the north and did much to improve viticultural practices there. Under John XXII, the wines of this area came to be known as "Vin du Pape", this term later becoming "Châteauneuf du Pape". John XXII also built the castle which is the symbol of the appellation. In the 18th century, the wines were shipped under the name vin d'Avignon. Records from the early 19th century mention wines of the name Châteauneuf du Pape Calcernier which seems to have been a lighter style wine than the Châteauneuf du Pape of today. They seem to have increased in reputation within France until phylloxera hit in the early 1870's which was earlier than most other French wine regions were affected. Prior to World War I, the bulk of Châteauneuf du Pape was sold to Burgundy as vin de médecine to be added to Burgundy wine to boost the strength and alcohol levels. The original AOC rules allowed ten varieties, were amended to thirteen in 1936

In 1954, there was a media sensation as local stories claimed that "flying cigars", or UFOs similar to flying saucers, had been spotted above Châteauneuf du Pape and that aliens were interested in their wine. Local politicians, said to be sensing an opportunity to promote the region's wines, passed a law banning flying cigars from entering their airspace or landing on their territory, a law which remains in effect to this day. The legend has become lore among wine aficionados, and the wine Cigare Volant (French for "flying cigar"), in production since 1984, is named after the tale.

Климат және география

Апелляция солтүстік-батыстағы Оранж қаласының жанындағы Ронаның шығыс жағалауынан басталып, оңтүстік-шығыстағы Авиньон қаласының жанындағы Соргке дейін созылады. Апелляцияның солтүстік бөлігіндегі ең биік нүктесі 120 метрге жетеді. Оның ауданы 3200 гектарды құрайды, онда кемінде үш түрлі топырақ немесе жер-сипатты аймақтар бар. Солтүстік және солтүстік-шығыс бөліктерінде сазды топырақ үстінен атақты дөңгелек тастар немесе қиыршық тастар жатыр. Бұл тастар көптеген күн сәулесінен (жылына 2800 сағат) жылуды сіңіріп, түнде оны бөліп шығарады, бұл жүзімнің пісуін апелляцияның шығыс бөлігіндегі құмды топыраққа немесе оңтүстік бөлігіндегі құмдырақ топыраққа қарағанда жылдамдатады. Күшті мистраль жел ылғалды сыпырып алып, құрғақ климатты күшейтеді.

Терьер

Шатонеф-ду-Паптың ерекше егістігі "Галетс руле" ("домалақ тастар") деп аталатын тас қабатынан пайда болады. Бұл тастар әдетте кварциттен тұрады және Рона өзені бойында мыңдаған жылдар бойы тегістелген Альпі мұздықтарының қалдықтары. Тастар күндіз жылуды сіңіріп, түнде оны бөліп шығарады, бұл жүзімнің пісу процесін жеделдетуі мүмкін. Сонымен қатар, бұл тастар жаз айларындағы құрғақшылықта топырақтағы ылғалды сақтауға көмектесетін қорғаныш қабаты болып та табылады. Аймақтағы ең беделді жүзімзарлардың кейбіреулері, мысалы, Шато Раяс, галетс руле тастары жоқ, дәстүрлі көріністе сақталған. Мұндай жүзімзарлар көбінесе оңтүстікке қарай беткейлерге орналасқан, онда тастардың түнде бөліп шығаратын жылуы жүзімдіктерге зиян келтіріп, жүзімнің тым көп пісуіне себеп болуы мүмкін. Бұл жүзімзар галетс руле тастарына өте бай, ал Vignobles Jérôme Quiot иелігіндегі Domaine du Vieux Lazaret 100 гектардан астам жерді алып жатыр.

Шарап

Шатонеф-дю-Пап қызыл немесе ақ шарап болуы мүмкін, бірақ өндірілетін шараптардың көп бөлігі қызыл шараптан тұрады. Бұрынғы апелляция ережелері розе шарабын өндіруге рұқсат бермей келді. Шараптар дәстүрлі түрде папалық регалиялармен және таңбаларымен әшекейленген қара, ауыр бөтелкелерге құйылған. Дегенмен, соңғы кезде көптеген өндірушілер толық папалық мөрді қарапайымрақ белгіге алмастырды, бірақ әлі де сол ауыр шыны ыдыстарын қолдануда.

Жүзім сорттары

Châteauneuf du Pape дәстүрлі түрде он үш жүзім сортынан тұрды, бірақ 2009 жылғы AOC ережелері осы тізімді он сегізге дейін кеңейтті, себебі кейбір жүзімдердің ақ (blanc), қызғылт (rosé) және қара (noir) түрлері енді жеке сорттар ретінде тізімделген. Бұрынғы апелляция ережелерінде Grenache және Picpoul сорттарының қара (noir) және ақ (blanc) түрлеріне қатысты әртүрлі қырқу ережелері болды, бұл бұрын аталған сорттардың санын он үштен он бесеске жеткізді. Рұқсат етілген қызыл сорттар: Cinsault, Counoise, Grenache noir, Mourvèdre, Muscardin, Piquepoul noir, Syrah, Terret noir және Vaccarèse (Brun Argenté). Ақ және қызғылт сорттар: Bourboulenc, Clairette blanche, Clairette rose, Grenache blanc, Grenache gris, Picardan, Piquepoul blanc, Piquepoul gris және Roussanne. Кейбір шарап зауыттары Roussanne сортынан бір түрлі шарап жасап, оны емен бочкада пісіреді. Көптеген ақ шараптар жас кезінде ішуге арналған. Шағын емен бочкаларды қолдану әдісі Châteauneuf du Pape аймағында кеңінен таралмаған, себебі негізгі жүзім – Grenache, кеуекті ағаш бочкаларда тотығуға бейім. Оның орнына Grenache үлкен цементтік резервуарларда ашытылады, ал қалған жүзім сорттары кішірек емен бочкалар сияқты еменнің иісін бермейтін үлкен ескі бочкаларда – foudres-та жасалады.