Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Лабарна – хеттердің дәстүрлі бірінші патшасы, шамамен б.з.д. 17 ғасырының басында (қазіргі орташа мерзімдеме бойынша). Ол Хетт Ескі Патшалығының негізін қалаушы (шамамен б.з.д. 1680(?) – 1650 ж.). Оның әйелі Таваннана болған. Кейбір заманауи ғалымдар Лабарнаның бар екеніне күмән келтіреді. Лабарна – ерте хеттік билеушілердің, мысалы, Хаттусили I-нің де атағы болған. Лабарна туралы бір замандас жазбаларының салыстырмалы түрде аздығын ескеретін ғалымдар, алғашқы хеттитологтар Лабарнаның патша есімі деп жаңылысқан болуы мүмкін деп санайды. Осы теория бойынша, алғашқы Лабарна (атақ ретінде) – Хаттусили I, ол әдетте екінші Лабарна деп есептеледі. Лабарнаның нұсқасы Табарна, хеттік архивтеріндегі хатт, хетт, хурр және аккад мәтіндерінде жиі кездеседі.
Labarna was the traditional first king of the Hittites, c. early 17th century BC (middle chronology), the most accepted chronology nowadays. He was the traditional founder of the Hittite Old Kingdom (fl. c. 1680(?) 1650 BC). His wife was Tawannanna. The existence of Labarna is questioned by some modern scholars. Labarna was also a title of early Hittite rulers, such as Hattusili I. Given the relatively few contemporaneous references to Labarna personally, some scholars have suggested that pioneering Hittitologists may have erred in assuming that Labarna was the personal name of a king. According to this theory, the first Labarna (in the sense of a title) was Hattusili I, who is normally regarded as the second Labarna. Tabarna, a variant of Labarna, is mentioned often in Hattian, Hittite, Hurrian and Akkadian texts from the Hittite archives.
Өмірбаян
Лабарна таққа бірінші болып отырмады. П.У. Саррума өз ұлдарының оған қарсы көтерілісінен кейін Лабарнаны өзінің мұрагері етіп тағайындады. П.У. Саррума қайтыс болғаннан кейін Лабарна мен П.У. Сарруманың ұлдарының бірі Папахдилма тақ үшін күресті, Лабарна жеңіске жетті. Ол туралы белгілі мәліметтер көбінесе Телепину жарлығынан алынған, онда ол жауларын жеңіп, "оларды теңіздің шекарасына дейін ығыстырды" делінеді. Бұл мәлімдеме оңтүстіктегі Жерорта теңізі мен солтүстіктегі Қара теңізіне дейінгі жаулауларға сілтеме жасауы мүмкін. Лабарна өз ұлдарын бірнеше қалаларда губернаторлар етіп тағайындады, олардың ішінде Тувануа, Хуписна, Ланда және Лусна (осы қалалардың нақты орналасқан жері белгісіз, бірақ Тиана, Гераклея Кибистра, Ларанда және Листра болуы мүмкін). Оның жаулаулары Хет империясының құрылуына негіз салды.
Labarna was not the first in line to the throne. PU Sarruma designated Labarna as his successor after his own sons revolted against him. Upon PU Sarruma's death, Labarna and Papahdilmah, one of PU Sarruma's sons, contended for the throne, with Labarna emerging victorious. What little is known about him is culled mainly from the Telepinu Proclamation, which states that he overwhelmed his enemies and "made them borders of the sea", a statement which may refer to conquests as far as the Mediterranean coast in the south, and the Black Sea in the north. Labarna installed his sons as governors in several cities including Tuwanuwa, Hupisna, Landa, and Lusna (the identities of these cities are uncertain, but thought to perhaps be Tyana, Heraclea Cybistra, Laranda, and Lystra). Through his conquests, he was responsible for laying the groundwork for the Hittite empire that was to come.