Кіріспе

Оңтүстік Африка саясаткері (1929–2017 жж.)

Ахмед Мохамед Катрада ОМСГ (21 тамыз 1929 – 28 наурыз 2017), кейде "Кэти" лақап атымен танымал, Оңтүстік Африка саясаткері және апартеидке қарсы күрескер болған. Катраданың Африка Ұлттық Конгресінің (ANC) апартеидке қарсы қызметіне қатысуы оны Ривония сотынан кейін ұзақ мерзімге түрмеге жапқанға дейін жеткізді, ол Роббен аралы мен Поллсмур түрмесінде ұсталды. 1990 жылы босатылғаннан кейін ол парламент депутаты болып сайланды, ANC-ді ұсынып. Ол "Манделаға нан болмады" атты естелік кітаптың авторы, ол "Төңкерісші № 468/64" деп те аталады.

Ерте өмір

Ахмед Катрада 1929 жылғы 21 тамызда Батыс Трансваалдағы Швейцер Ренеке деген шағын қалада, Гуджарат штатының Сурат қаласынан Оңтүстік Африкаға көшіп келген Гуджарат бохра отбасындағы алты баланың төртіншісі болып дүниеге келді. Жоханнесбургке келгеннен кейін, доктор Юсуф Даду, И.С. Мир, Моулви және Юсуф Качалия, сондай-ақ Дж.Н. Сингх сияқты Трансваалдық Үндістан Конгресінің басшылары оған үлкен әсер етті.

Саяси белсенді

17 жасында ол мектепті тастап, Трансваалдық пассивті қарсылық кеңесінде толық уақыт жұмыс істеді. Ол Азиялық жер иелену және үнділіктерді өкілдік ету туралы заңға, көбінесе "Гетто заңы" деп аталатын, қарсы жұмыс істеді, ол үндістерге шектеулі саяси өкілдік беруді және үндістердің тұру, сауда жасау және жер меншік құқығын шектеуді көздеген. Ол Оңтүстік Африканың ірі көпұлтты делегациясының жетекшісі болып сайланды. 1950 жылдары Африка және Үндістан конгресстері арасындағы ынтымақтастық күшейгенінің нәтижесінде Катрада Африка Ұлттық Конгресінің Нельсон Мандела және Уолтер Сисулу сияқты лидерлерімен жақын байланысқа түсті. Ол 1956 жылдан 1960 жылға дейін төрт жылға созылған сот ісінде сотталған 156 адамның бірі болды. Ақырында, барлық айыпталушылар кінәсіз деп танылды. Сот 1964 жылғы маусымда аяқталды; Кахрада Нельсон Мандела, Уолтер Сисулу, Гован Мбеки, Эндрю Млангени, Билли Найр, Элиас Мотсуаледи, Реймонд Мблаба және Денис Голдбергпен бірге өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Кэти тұтқынға алынған кездегі ең жас тұтқын болды (34 жаста).

Түрмеге қамау

Келесі 18 жыл бойы Кахрада Кейптаун қаласының жанындағы Роббен аралындағы қатаң қауіпсіздік түрмесінде Ривония ісінің көптеген айыпталушыларымен бірге ұсталды. 1989 жылдың 15 қазанында Кахрада, Джефф Масемола, Раймонд Мблеба, Билли Найр, Уилтон Мквайи, Эндрю Млангени, Элиас Мотсуаледи, Оскар Мпета және Уолтер Сисулу Йоханнесбург түрмесінен босатылды.

Босатылғаннан кейінгі іс-шаралар

1990 жылы ақпанда АНК-тің тыйым салуы алынғаннан кейін Катрада АНК-нің және Оңтүстік Африка Коммунистік партиясының уақытша басшылық комитеттерінде қызмет етті. 1991 жылы шілдеде АНК Ұлттық атқару комитетіне сайланғанда ол соңғы лауазымынан бас тартты. Сол жылы ол ANC-нің қоғамдық байланыстар бөлімінің басшысы және Батыс Кап университетінің Mayibuye орталығының ғылыми қызметкері болып тағайындалды. 1994 жылы Оңтүстік Африкадағы алғашқы толыққанды демократиялық сайлауда Катрада АНК-тен парламент депутаты болып сайланды. Манделаның кабинетінде түзету мекемелері министрі лауазымын қабылдаудан бас тартты, себебі "Мен билік үшін емес, күреске қосылдым" деді.

Катрада Мемлекеттік кәсіпорындар министрі болған Барбара Хоганға үйленді. 2008 жылы ол өмір бойы атқарган еңбегін жалғастыру үшін Ахмет Катрада қорын құрды. 2017 жылы Катрада Ривония сотындағы сотталушылардың қалғандары – Эндрю Млангени және Денис Голдбергпен бірге, сондай-ақ адвокаттар Джоэл Джофф, Джордж Бизос және Денис Кунимен Сэр Николас Штадленнің "Өмір керемет" атты деректі фильміне түсті. Фильм сот процесінің тарихын баяндайды. Фильмнің атауы Голдберг соттың соңында анасына айтқан сөздерін көрсетеді – ол өзінің және жолдастарының өлім жазасынан құтылғанын естіген.

Өлім

Катрада 2017 жылдың 28 наурызында 87 жасында Йоханнесбургтегі медициналық орталықта ми эмболиясының салдарынан қайтыс болды. Ол келесі күні Йоханнесбургте исламдық дәстүрлерге сәйкес Вестпарк зиратында жерленді, сонда оның жаназасы да өтті. Катрада төрт құрметті докторлық атағына ие болды, оның ішінде Массачусетс Амхерст университеті (2000), Миссури университеті, Мичиган мемлекеттік университеті және Кентукки университеті. 2004 жылы «Оңтүстік Африканың 100 ең ұлы адамы» тізімінде 46-шы орынды иеленді. 2005 жылы ол Шетелдегі үндістер ісі министрлігінің «Праваси Бхаратия Самман» сыйлығымен марапатталды. 2011 жылдың 18 шілдесінде ол әйелімен бірге Үндістан мен Бутан үшін Біріккен Ұлттар Ұйымының Ақпарат орталығында Нельсон Манделаның халықаралық күніне арналған бас қонақтар болды, онда ол балалармен ой-пікірлерін бөлісті.