Андреа Палладионың «Төрт кітап архитектурасы»

Кіріспе

Андреа Палладионың 1570 жылғы сәулет туралы трактаты «I quattro libri dell'architettura» (Архитектураның төрт кітабы) – сәулетші Андреа Палладионың (1508–1580) сәулет туралы жазған трактаты, итальян тілінде жазылған. Ол алғаш рет 1570 жылы Венецияда төрт томдық болып басылып шықты және автордың өзі салған суреттерінен жасалған ксилографиялармен (ағашқа ойылған суреттермен) безендірілген. Бұл трактат көп рет қайта басылып, түрлі тілдерге аударылды, көбінесе бір томдық түрінде жарық көрді. Бірінші кітабы 1663 жылы Годфри Ричардс Лондонда ағылшын тілінде жариялаған алғашқы басылым болды. Ал толық ағылшын тіліндегі басылымы 1715–1720 жылдары итальяндық архитектор Джакомо Леони Лондонда жарық көрді.

Автор

Палладио өзінің атымен аталатын архитектуралық қозғалысты құрды, ол – палладиандық сәулет. «I quattro libri dell'architettura» кітабы классикалық сәулет өнерінің тазалығы мен қарапайымдылығын дәріптейтін Палладионың жеке жобаларын қамтиды. Осы идеялардың кейбіреуі тек қана суреттерде қалды, ал еңбектерінің ішінде вилла жоспарлары секілділері табысты түрде салынды. Кітаптың айқындығы көптеген демеушілер мен басқа да сәулетшілерге шабыт берді. Палладиандық сәулет өнері Еуропа бойынша кеңінен танымал болды және 18 ғасырдың соңына қарай Солтүстік Америкаға дейін жетті. АҚШ Президенті Томас Джефферсон Палладионың жанкүйері болды және бірде осы кітапты «Киелі кітап» деп атады. «Төрт кітап» Монтичелло және Вирджиния университетінің архитектурасын жоспарлауда, сондай-ақ 1774 жылғы Мэриленд штатының Аннаполис қаласындағы Хаммонд Харвуд үйін салған Уильям Баклэндтың жұмысында қолданылды. Палладио Римде сақталған ғимараттардан, римдік авторлардан (әсіресе архитектор Витрувийден) және итальяндық Ренессанс архитекторларынан шабыт алды. Дегенмен, «Сәулеттің төрт кітабы» шығармашылық және бірегей ғимараттар құру үшін жүйелі ережелер мен жоспарларды ұсынды. Палладионың вилла стилі кірпіштен тұрғызылған құрылымдық жүйеге қолданылатын бөлшектерге негізделген. Ол еңбектерінде екі түрлі жалпы ереже ұсынады: жобалау ережелері (көрініске негізделгендер) және құрылыс ережелері (вилла құрылысының логикасына негізделгендер). Мұнда осы екі түрдегі ережелер идентификаторлар мен ережелердің кіші топтарын құруға мүмкіндік беретін жиынтықтар түрінде ұсынылған. Тоғыз ереже жиынтығының әрқайсысы физикалық құрылыстың компоненттері мен процедураларының көптеген кіші сәйкестіктерін қамтиды. Мысалы, қабырғаларға қатысты бес қосалқы ережені анықтайтын ереже жиынтығына тек құрылыс ережелері ғана қажет, стильге негізделген ережелердің қажеті жоқ. Керісінше, «Frames» ережесі геометриялық стильдегі қисықтар мен пішін пропорцияларына негізделген. Нәтижесінде физикалық құрылыс пен визуалды стильге негізделген пішін грамматикасының құрамын анықтауға болатын нақты сәйкестіктер пайда болады.

Palladio founded an architectural movement which takes its name from him, Palladian architecture. I quattro libri dell'architettura contains Palladio's own designs celebrating the purity and simplicity of classical architecture. Some of these ideas had got no further than the drawing board while others, for example villa plans, had been successfully built. The book's clarity inspired numerous patrons and other architects. Palladian architecture grew in popularity across Europe and, by the end of the 18th century, had extended as far as North America. Thomas Jefferson, President of the United States, was a keen admirer of Palladio and once referred to the book as "the Bible". The Four Books was used to inform his own work as the architect of Monticello and the University of Virginia and also architect William Buckland's at the 1774 Hammond Harwood House in Annapolis, Maryland. Palladio drew inspiration from surviving Roman buildings, Roman authors (especially the architect Vitruvius) and Italian Renaissance architects. However, The Four Books of Architecture provided systematic rules and plans for buildings which were creative and unique. Palladio's villa style is based on details applied to a structural system built of bricks. He offers two types of general rules in the corpus: design rules (those based on appearance) and construction rules (those based on the logic of villa construction). Here rules of the two types are identified in sets from which subsets of identifiers and rules can be written. Each of the nine rule sets contains many sub identities of components and procedures for physical construction. A rule set such as “Walls”, that identifies five sub rules based on wall thickness, only needs construction rules; there is no need for rules based on style. In contrast, rules for “Frames” are based on a geometric style of curves and shape proportions. The results will yield clear identities for a shape grammar composition that can be based on physical construction and visual style.