Кіріспе
Қасиетті сүйіспеншілік – ежелгі дәстүрлі христиандық сәлемдесу, сондай-ақ бейбітшілік сүйіспеншілігі немесе қайырымдылық сүйіспеншілігі деп аталады, кейде «ағалар сүйісі» (ерлер арасында) немесе «апалар сүйісі» (әйелдер арасында) деп те айтылады. Мұндай сәлемдемелер қабыл алушыға тыныштық тілегін және құт-берекесін білдіреді. Олар спонтанды түрде қолданылатынмен қатар, христиан дінінде ұзақ уақыттан бері қалыптасқан белгілі бір рәсімдерде де қолданылады. Жаңа өсиетте, христиандық Киелі кітапта, сенушілер бір-бірін қасиетті сүйіспеншілікпен сәлемдеулеріне қатысты бес аятта нұсқау берілген. Ерте христиан жақтаушысы Тертуллиан былай деп жазған: «Үйден шығар алдында христиандар бір-біріне қасиетті сүйіспеншілікпен сәлемдесіп, «Осы үйге тыныштық болсын!» деуі керек». Консервативті анабаптистердің арасында, мысалы, консервативті меннониттер және Данкард бауырлары шіркеуі, қасиетті сүйіспеншілік шіркеудің ережесі ретінде қарастырылады. Сондықтан консервативті анабаптизмнің конфессиялары осы амалды сақтайды. Бұл дәстүр ежелгі Яһудеяда да болған және христиандар да осылай істеген. «Бір-біріңді қасиетті сүйіспеншілікпен сәлемдеңдер» (грекше: ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἁγίῳ). 1 Коринфтерге 16:20 — «Бір-біріңді қасиетті сүйіспеншілікпен сәлемдеңдер» (грекше: ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἁγίῳ). 2 Коринфтерге 13:12 — «Бір-біріңді қасиетті сүйіспеншілікпен сәлемдеңдер» (грекше: ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἁγίῳ). 1 Салоникалықтарға 5:26 — «Барлық бауырластарға қасиетті сүйіспеншілікпен сәлем беріңдер» (грекше: ἀσπάσασθε τοὺς ἀδελφοὺς πάντας ἐν φιλήματι ἁγίῳ). 1 Петірге 5:14 — «Бір-біріңе сүйіспеншілікпен сәлем беріңдер» (грекше: ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἀγάπης). Ерте христиан жақтаушысы Тертуллиан былай деп жазған: «Үйден шығар алдында христиандар бір-біріне қасиетті сүйіспеншілікпен сәлемдесіп, «Осы үйге тыныштық болсын!» деуі керек». Қасиетті сүйіспеншілік Евхаристияға қатысуға дайындықтың маңызды бөлігі ретінде қарастырылған.
The holy kiss is an ancient traditional Christian greeting, also called the kiss of peace or kiss of charity, and sometimes the "brother kiss" (among men), or the "sister kiss" (among women). Such greetings signify a wish and blessing that peace be with the recipient, and besides their spontaneous uses they have certain ritualized or formalized uses long established in Christian liturgy. In the New Testament of the Christian Bible, the injunction for believers to greet one another with a holy kiss is given in five verses. The early Christian apologist Tertullian wrote that before leaving a house, Christians are to give the holy kiss and say "peace to this house". Among Conservative Anabaptists, such as the Conservative Mennonite churches and the Dunkard Brethren Church, the holy kiss is counted as an ordinance of the Church. As such, denominations of Conservative Anabaptism observe the practice of the holy kiss. That was also the custom in ancient Judea and practiced also by Christians. However, the New Testament's references to a holy kiss (ἐν ἁγίω φιλήματι, en hagio philemati) and kiss of love (ἐν φιλήματι ἀγάπης) transformed the character of the act beyond a greeting; furthermore, in the early Church, "the verbal exchange of 'peace' with a kiss appears to be a Christian innovation, there being no clear example in pre Christian literature. "—"Greet one another with a holy kiss" (Greek: ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἁγίῳ). 1 Corinthians 16:20—"Greet one another with a holy kiss" (Greek: ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἁγίῳ). 2 Corinthians 13:12—"Greet one another with a holy kiss" (Greek: ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν ἁγίῳ φιλήματι). 1 Thessalonians 5:26—"Greet all the brothers with a holy kiss" (Greek: ἀσπάσασθε τοὺς ἀδελφοὺς πάντας ἐν φιλήματι ἁγίῳ). 1 Peter 5:14—"Greet one another with a kiss of love" (Greek: ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἀγάπης). The early Christian apologist Tertullian wrote that before leaving a house, Christians are to give the holy kiss and say "peace to this house". The holy kiss was seen as an essential part of preparing to partake in the Eucharist:
Augustine's Sermon 227 is just one of several early Christian primary sources, both textual and iconographic (i. e., in works of art) providing clear evidence that the "kiss of peace" as practiced in the Christian liturgy was customarily exchanged for the first several centuries, not mouth to cheek, but mouth to mouth (note that men were separated from women during the liturgy) for, as the primary sources also show, this is how early Christians believed Christ and his followers exchanged their own kiss. For example, in his Paschale carmen (c. 425–50), Latin priest poet Sedulius condemns Judas and his betrayal of Christ with a kiss thus, "And leading that sacrilegious mob with its menacing swords and spikes, you press your mouth against his, and infuse your poison into his honey?" The kiss of peace was known in Greek from an early date as eirḗnē (εἰρήνη, "peace", which became pax in Latin and peace in English). The source of the peace greeting is probably from the common Hebrew greeting shalom; and the greeting "Peace be with you" is similarly a translation of the Hebrew shalom aleichem. In the Gospels, both greetings were used by Jesus – e. g. Luke 24:36; John 20:21, John 20:26. The Latin term translated as "sign of peace" is simply pax ("peace"), not signum pacis ("sign of peace") nor osculum pacis ("kiss of peace"). So the invitation by the deacon, or in his absence by the priest, "Let us offer each other the sign of peace", is in Latin: Offerte vobis pacem ("Offer each other peace" or "Offer each other the peace"). From an early date, to guard against any abuse of this form of salutation, women and men were required to sit separately, and the kiss of peace was given only by women to women and by men to men, with closed mouths. As such, denominations of Conservative Anabaptism observe the practice of the holy kiss. and among Spiritual Christians, where it is often called the kiss of peace, sign of peace, Holy kiss or simply peace or pax.
Августиннің 227-ші уағызы, христиандық литургияда қолданылған «бейбітшілік сүйісі» туралы нақты дәлел беретін көптеген алғашқы христиандық негізгі деректердің (мәтіндік және иконографиялық, яғни өнер туындыларындағы) бірі ғана. Осы сүйіспеншілік алғашқы ғасырлар бойы ауыздан жаққа емес, ауыздан ауызға алмастырылған (литургия кезінде еркектер мен әйелдер бөлек отырғандықтан), өйткені деректер көрсеткендей, ерте христиандар Мәсіх пен оның ізбасарлары да осылай сүйіскенін сенген. Мысалы, латын шайыры Седулий өзінің «Пасхаль Карменінде» (шамамен 425-50 ж.) Яһуданың Мәсіхке жасаған сатқындығын былай айыптайды: «Ал сол құдайсыз толқындарды қауіпті қылыштармен және тікенектермен бастап, сен аузыңды оның аузына басып, оның балына уды құясың ба?» Бейбітшілік сүйісі грек тілінде ертеден eirḗnē (εἰρήνη, «бейбітшілік») деп аталған, латын тілінде pax, ал ағылшын тілінде peace деп аударылған. Тыныштық сәлемінің бастауы, әдетте, еврейше «шалом» сәлемінен шыққан; ал «Сендерге тыныштық болсын» сәлемі де еврейше «шалом алейхем» сөзінің аудармасы. Ізгі хабарларда Иса да осы екі сәлемдесуді қолданған, мысалы, Лұқа 24:36; Жохан 20:21, Жохан 20:26. Латын тілінен аударғанда «бейбітшілік белгісі» деген сөз тікелей «pax» («бейбітшілік») деп аударылады, «signum pacis» («бейбітшілік белгісі») немесе «osculum pacis» («бейбітшілік сүйіспеншілігі») емес. Сондықтан дияконның, немесе оның болмаған жағдайында діни қызметкердің шақыруы: «Бір-бірімізге тыныштық белгісін ұсынайық», латын тілінде: Offerte vobis pacem («Бір-бірімізге тыныштық ұсынамыз» немесе «Бір-бірімізге тыныштық сыйлаймыз»). Осы сәлемдесу түрінің кез келген теріс пайдаланылуына жол бермеу үшін ерте заманнан бері әйелдер мен еркектер бөлек отырулары талап етілген, ал бейбітшілік сүйісі тек әйелдер әйелдерге, еркектер еркектерге ауыздары жабық күйде берілген. Сондықтан консервативті анабаптизмнің конфессиялары осы амалды сақтайды, ал рухани христиандар арасында ол бейбітшілік сүйісі, тыныштық белгісі, қасиетті сүйіспеншілік немесе жай ғана тыныштық немесе пакс деп аталады.
The holy kiss is an ancient traditional Christian greeting, also called the kiss of peace or kiss of charity, and sometimes the "brother kiss" (among men), or the "sister kiss" (among women). Such greetings signify a wish and blessing that peace be with the recipient, and besides their spontaneous uses they have certain ritualized or formalized uses long established in Christian liturgy. In the New Testament of the Christian Bible, the injunction for believers to greet one another with a holy kiss is given in five verses. The early Christian apologist Tertullian wrote that before leaving a house, Christians are to give the holy kiss and say "peace to this house". Among Conservative Anabaptists, such as the Conservative Mennonite churches and the Dunkard Brethren Church, the holy kiss is counted as an ordinance of the Church. As such, denominations of Conservative Anabaptism observe the practice of the holy kiss. That was also the custom in ancient Judea and practiced also by Christians. However, the New Testament's references to a holy kiss (ἐν ἁγίω φιλήματι, en hagio philemati) and kiss of love (ἐν φιλήματι ἀγάπης) transformed the character of the act beyond a greeting; furthermore, in the early Church, "the verbal exchange of 'peace' with a kiss appears to be a Christian innovation, there being no clear example in pre Christian literature. "—"Greet one another with a holy kiss" (Greek: ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἁγίῳ). 1 Corinthians 16:20—"Greet one another with a holy kiss" (Greek: ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἁγίῳ). 2 Corinthians 13:12—"Greet one another with a holy kiss" (Greek: ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν ἁγίῳ φιλήματι). 1 Thessalonians 5:26—"Greet all the brothers with a holy kiss" (Greek: ἀσπάσασθε τοὺς ἀδελφοὺς πάντας ἐν φιλήματι ἁγίῳ). 1 Peter 5:14—"Greet one another with a kiss of love" (Greek: ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἀγάπης). The early Christian apologist Tertullian wrote that before leaving a house, Christians are to give the holy kiss and say "peace to this house". The holy kiss was seen as an essential part of preparing to partake in the Eucharist:
Augustine's Sermon 227 is just one of several early Christian primary sources, both textual and iconographic (i. e., in works of art) providing clear evidence that the "kiss of peace" as practiced in the Christian liturgy was customarily exchanged for the first several centuries, not mouth to cheek, but mouth to mouth (note that men were separated from women during the liturgy) for, as the primary sources also show, this is how early Christians believed Christ and his followers exchanged their own kiss. For example, in his Paschale carmen (c. 425–50), Latin priest poet Sedulius condemns Judas and his betrayal of Christ with a kiss thus, "And leading that sacrilegious mob with its menacing swords and spikes, you press your mouth against his, and infuse your poison into his honey?" The kiss of peace was known in Greek from an early date as eirḗnē (εἰρήνη, "peace", which became pax in Latin and peace in English). The source of the peace greeting is probably from the common Hebrew greeting shalom; and the greeting "Peace be with you" is similarly a translation of the Hebrew shalom aleichem. In the Gospels, both greetings were used by Jesus – e. g. Luke 24:36; John 20:21, John 20:26. The Latin term translated as "sign of peace" is simply pax ("peace"), not signum pacis ("sign of peace") nor osculum pacis ("kiss of peace"). So the invitation by the deacon, or in his absence by the priest, "Let us offer each other the sign of peace", is in Latin: Offerte vobis pacem ("Offer each other peace" or "Offer each other the peace"). From an early date, to guard against any abuse of this form of salutation, women and men were required to sit separately, and the kiss of peace was given only by women to women and by men to men, with closed mouths. As such, denominations of Conservative Anabaptism observe the practice of the holy kiss. and among Spiritual Christians, where it is often called the kiss of peace, sign of peace, Holy kiss or simply peace or pax.
Анабаптизм
Киелі сүйіс, көптеген анабаптист дінбағында ерекше маңызға ие, және ол шіркеудің қағидасы саналады.
Шығыс православие
Шығыс православие шіркеуінің Қасиетті Иоанн Златоусттың құдайлық литургиясында, татулық алмасу ғибадаттың ортасында болады, қасиетті жазбалар оқылғаннан кейін, ал Евхаристиялық дұғалар басталмас бұрын. Діни қызметкер: «Бір-бірімізді жақсы көрейік, осылайша біріккен күйде мойындайық –» деп жариялайды, ал ел: «Әке, Ұл және Киелі Рух, Үштік, мәні жағынан бір және бөлінбейтін» деп сөйлемді аяқтайды. Осы сәтте діни қызметкерлер алтарьда, ал кейбір шіркеулерде діндарлар арасында татулық құсымен алмасады (бұл әдет қайта енгізілуде, бірақ барлық жерде қолданылмайды). Татулықтан кейін бірден діякон: «Есіктер! Есіктер!» деп дауыс көтереді; ежелгі заманда катехумендер мен шіркеу мүшелері емес адамдар осы кезде шығып кететін, ал есік олардың артынан жабылатын. Содан кейін ғибадат етушілер Никейлік сенімін жаттайды. Шығыс православие литургиясында татулық құсы – «Бір-бірімізді жақсы көрейік, осылайша Үштікке мойындайық» дегенге дайындық. Ерте ғасырларда татулық құсы діни қызметкерлер арасында алмастырылды: діни қызметкерлер епископты, діндарлар бір-бірін, ал әйелдер бір-бірін сүйді, бұл Апостольдық Конституцияларға сәйкес. Бүгінде бірге қызмет ететін діни қызметкерлер арасында махаббат құсы алмастырылады. Бұл ғасырлар бойы солай болып келеді. Соңғы онжылдықтарда әлемдегі бірнеше православиелік епархияларда діндарлар арасында татулық құсын қайта орнатуға тырысты, көбінесе қолдасу, құшақтасу немесе беттен сүйісу арқылы. Татулық алмасудың тағы бір мысалы – діни қызметкердің құдайлық литургия кезінде елге «Баршаңа амандық болсын» деп айтуы, ал олардың жауабы: «Және сіздің Рухыңызбен». Осы тәжірибенің тағы да көп мысалдары Шығыс православиесінде кездеседі, бірақ бұл ең айқын мысалдар.
Реформаланған
Реформациялық дәстүр (континенталдық реформациялық, пресвитериандық, евангелистік англикандық және конгрегационалистік шіркеулерді қамтиды) қасиетті сүйіспеншілікті метафоралық түрде (мүшелер таза, жылы қарсы алуды қасиетті сүйіспеншілік деп атап көрсетеді) немесе нақты (мүшелер бір-бірін сүйеді) қабылдаған.