Кіріспе

Уиллард – 2003 жылы түсірілген американдық психологиялық қорқыныш фильмі. Сценарийін Глен Морган жазып, режиссерлік еткен. Фильм Стивен Гилберттің "Тышқан адамының күнделіктері" романы, сондай-ақ романның алғашқы бейімделуі – "Уиллард" (1971) және оның жалғасы "Бен" (1972) негізінде еркін түсірілген. Продюсерлер бұл фильмін қайта түсіру деп атаған жоқ, оның орнына оны түпнұсқаның тақырыптарын күшейтілген саспенспен қайта қарастыру ретінде ұсынды.

Сюжет

Әлеуметтік бейімсіздікке ұшыраған Уиллард Стайлз, ауру және әлсіз, бірақ тілмен қорлайтын анасы Генриеттаны ескі үйінде күтіп, жұмыстастарының алдында қатыгез және қатыгез басшысы Франк Мартиннің аяусыз мазақына ұшырайды. 1995 жылы Уиллардтың әкесі Альфред өзіне қол жұмсағаннан кейін, Франк Мартин Стайлз отбасының компаниясын басқарады. Үйдің жертөлесінде өсіп келе жатқан тышқандардың колониясын тауып, оларды жоюға тырысқаннан кейін, Уиллард ақ тышқанмен дос болып, оған тез құмарланады. Ол оны Сократ деп атайды және оны өзінің жалғыз нағыз досы деп санайды. Жұмыста Мартин Уиллардты лифтке қамап қояды, бірақ Уиллардтың мейірімді әріптесі Кэтрин оны босатады. Кешке, ол Сократтың газетті жыртып жатқанын көріп, оны кеңейіп келе жатқан тышқандар тобын, соның ішінде Бенді – өте үлкен тышқанды (фильмде Гамбия қапшықты тышқаны бейнеленген) баптауға итермелейді. Бен Уиллардтың Сократқа деген сүйіспеншілігіне қызғанады. Тышқандарды жеткілікті түрде баптағаннан кейін, Уиллард оларды Мартиннің үйіне алып барып, оның жаңа Mercedes Benz машинасының дөңгелектерін шайнауға бұйырады. Келесі күні жұмыста, уақтылы келген Уиллард Мартиннің кешігіп, шаршап келгенін көреді. Уиллард тышқандарға көшіп кету керектігін түсіндіргенде, Генриетта оның өзін құтылудан жоспарлап отыр деп ойлап, оны естіп алады. Үйден келген дыбыстардан қорқып, Уиллард оны келесі күні таңертең жертөледегі баспалдақтан құлап, өлген күйінде табады. Қоштасу рәсімінде Уиллард Генриеттаның үйдің қарызын төлеу үшін отбасылық үйді қайта қаржыландырғанын және үйдің төлемдері артта қалғанын, ал банк мүлікті алып қоюы мүмкін екенін біледі. Генриеттаның жатын бөлмесінде Уиллард Альфредтің денесінен табылған заттарды қамтитын, дәрігер-сарапшының кеңсесінен келген хатты табады, соның ішінде оның өзіне қол жұмсаған қанды қалта пышағын да табады. Көңілі ауырып, Уиллард пышақпен өзін-өзі өлтіруге тырысады, бірақ Сократ оны тоқтатады. Уиллардты жұбатуға тырысқан Кэтрин өз анасының өлімі туралы айтады және оған үй жануары ретінде мысық береді, оның анасы Кэтринге қайғыруға көмектескен. Уиллард оны Сократты қалтасына сақтап алып, мақұлсыздықпен қабылдайды. 1972 жылғы «Бен» фильмінің тақырып әнімен сүйемелденген сахнада тышқандар (бұл кезде бүкіл үйді басып алған) мысықты қуады және оны өлтіреді. Өте жалғыздыққа ұшыраған Уиллард Сократты өзімен бірге жұмысқа ала бастайды. Альфредтің отбасылық компанияда жұмыс істеуін талап ететін келісімшарға қарамастан, Уиллард өзінің үстелінде Мартиннен жұмыстан шығарылғанын мәлімдеген хабарлама табады. Уиллард Мартинге жұмысын сақтап қалуға рұқсат беруін өтінеді, бірақ Мартиннің хатшысы Барбара Лич Сократты кеңседе табады. Оның айқайы Мартинді ескертеді, ол Уиллард көмектеспей қарап тұрғанда Сократты өлтіреді. Барлық азаптан шаршаған Уиллард ақыры өзін ұстамай қалады және Бен арқылы Сократтың өлімі үшін кек алу жоспарын жасайды. Көптеген тышқандарды компанияның фургонына тиеп, ол Мартинге қарсы шығып, оған шабуыл жасап, оны өлтіруді бұйырады. Үйінде Уиллард бүкіл үйін тышқандардан қорғауға дейін қалған колонияны өлтіреді. Түнгі оқиғалардан шаршап-шалдыққан ол есіктің қағуынан оянады. Екі полицейдің көлеңкесінен қорқып, ол кешке дейін дәлізде тұрады. Кэтрин пайда болып, Уиллардқа Мартиннің денесі табылғанын және оны өлтірді немесе жануарлар жеді деген әңгімелер тарағанын айтады. Бенмен бетпе-бет келген Уиллард үйден кетуге тырысады, бірақ оның машинасының дөңгелектерін тышқандар шайнап қойғанын байқамайды. Екі полицейдің тоқтатуымен Уиллард үйге қашып кіреді және тышқандардың кірмеуіне тырысады. Ас үйде тұтқынға түсіп, Уиллард Бенмен кездеседі және оны тышқан тұзағымен өлтіруге тырысады. Уиллардтың ақылдан адасқанын және тышқандардың таралуына қатты таңғалған полиция Беллвью ауруханасы мен денсаулық сақтау бөлімін шақыру үшін кетеді. Кэтрин үйге кіруге тырысқанда, олар оған кірмеуге ескертеді, тірідей жегісі келетінін сұрайды. Ол қорқып, тышқандарды Мартиннің өлімімен байланыстырады және Уиллардтың кінәлі екенін түсінеді. Бен қатты жарақаттанғанмен, қашып құтылуға тырысқан Уиллардқа шабуыл жасайды. Полиция қызметкерлері мен Кэтрин жоғары қабаттағы терезеде бейнеленген Уиллард Бенді әкесінің пышағымен өлтіргенін көреді. Соңғы сахнада Уиллард психиатриялық ауруханада, жартылай кататониялық күйде және сөйлеуден бас тартады. Оның ұяшығында ақ тышқан пайда болады, Сократ сияқты Уиллардтың жеңіне кіреді. Досы қайта туған деп сенген Уиллард қуанышпен жартылай кататониялық күйінен шығып, тышқанға қашу жоспарларын айта бастайды.

Актерлік құрам

Криспин Гловер – Уиллард Стайлз рөлінде, жалғыз және зәбірленуші, өзінің бастығы Франк Мартиннің үнемі жасап тұратын зорлық-зомбылығына ұшырайды. Ол әкесі мен сүйікті анасы құрған өндіріс бизнесін Франк Мартин ұрлап алды деп санайды. Ол тышқандардың тобымен достық қарым-қатынас жасайды, әсіресе Сократ есімді ақ тышқанмен және Бен есімді ірі тышқанмен, бірақ соңғысы жақын арада қарсыласына айналады. Мартин Сократты өлтіргеннен кейін, ол кек алу үшін тышқандарын пайдаланады. Р. Ли Эрми – Фрэнк Мартин, Мартин Стайлз өндірісінің қатыгез және психопат бас директоры. Ол Уиллардты жұмысқа кешіккені үшін үнемі қорлайды және оны жұмыстан босатып, үйін тартып алмақшы болады, бірақ ақырында Уиллардтың тышқандары тірідей жейді. Лаура Елена Харринг – Кэтрин рөлінде, Уиллардтың әріптесі, оған жанашырлықпен қарап, анасының өлімінен кейін көңіл көтеріп, жұбатады. Ол жаман күйдегі Уиллардқа қолдау көрсету үшін жұмысынан кетеді, бірақ кейіннен оның Мартиннің өліміне қатысы бар екенін біледі. Джеки Берроуз – Генриетта Стайлз рөлінде, Уиллардтың ауру, бірақ тілімен жаралайтын анасы. Ол осал және ерекше, ұлын үйленбегені үшін айыптап, өмірінің босқа кеткенін санайды. Дегенмен, ол ұлы үшін алаңдайды, бұл бірнеше жыл бұрын әкесінің өзіне-өзі қол жұмсауымен байланысты болуы мүмкін. Кимберли Паттон – Барбара Лич рөлінде, Франк Мартиннің циниктік хатшысы, ол жиі Уиллард пен Кэтринге де ұрысып, жағымсыз және пассивті-агрессивті болады. Уильям С. Тейлор – Джозеф Гартер рөлінде, Стайлз мұрагерлігінің сенімді тұлғасы, ол Уиллардқа анасы қайтыс болғаннан кейін оның қиын қаржылық жағдайы туралы хабарлайды. Тай Олссон – офицер Салмон рөлінде, полиция қызметкері, ол Уиллардпен сөйлесуге тырысады, мүмкін Фрэнк Мартиннің өліміне қатысты. Ол Уиллардтың "ақылдан адасқан" екенін нақты айтады. Брюс Дэвисон, 1971 жылғы түпнұсқа фильмде Уиллард рөлін сомдаған актер, үйдің камині үстіндегі портретте Уиллардтың қайтыс болған әкесі Альфред Бенджамин Стайлз рөлінде эпизодтық түсірілімде қатысады.

Кассалық жинақ

Фильм АҚШ кассасында сегізінші орында дебют жасап, 4,010,593 АҚШ доллары тапты. Келесі аптада ол 13-орынға түсіп, отандық прокатта 6,886,089 доллар, ал шетелдік прокатта 1,660,577 доллар жинады.

Сыни қабылдау

Rotten Tomatoes сайтында фильмге 129 сыншының пікірі негізінде 64% мақұлдау рейтингісі берілген. Сынақтардың қорытындысы: "Ер адам мен оның кеміргіштері туралы керемет оқиғада Гловер осы ерекше кейіпкерді ойнауға туғандай көрінеді". Metacritic сайтында 31 сыншының пікіріне сүйене отырып, 61% балл жиналды, бұл "көбінесе жағымды пікірлерді" көрсетеді. CinemaScore сауалнамасы бойынша көрермендер фильмге A+ мен F шкаласы бойынша орташа баға ретінде "D−" берді.

Марапаттар

Криспин Гловер 2004 жылғы Сатурн сыйлығының «Үздік актер» номинациясына ұсынылды. Роберт МакЛачлан «Театрлық фильмдегі үздік операторлық жұмысы» үшін Канада кинематографистері қоғамының сыйлығында CSC сыйлығын жеңіп алды. DVD нұсқасы 2004 жылғы Сателлит сыйлығының «Үздік DVD қосымшалары» номинациясына «Алтын спутник» сыйлығы үшін ұсынылды.