Кіріспе

Садделл (Сағадал) – Шотландияның Аргилл мен Бьют аймағындағы Кинтайр түбегінің шығыс жағында орналасқан шағын ауыл. Ол Килбраннан шығалағы мен Арран аралына қарап тұрады және Каррадейлге баратын B842 тас жолымен Кэмпбелтауннан 8 миль (13 км) қашықтықта жатыр. Садделл атауы норвеж тіліндегі "құмды аңғар" деген сөзден шыққан.

Садделл абатшылығы

Садделлде цистерциандық аббаттың қираған орындары бар. Ол шамамен 1160 жылы Сомерледпен құрылып, оның ұлы аяқтаған, ал оның ұрпақтары Макдональд кланына және аралдардың Лордтарына айналды. Садделлде тасқа ою жасау өте дамыған, қазір зиратқа айналған аббат аумағында ортағасырлық оюлы қабір тастарының көрнекті мысалдары сақталған. Тастардағы бедерлі оюлар қару-жарақ киген жауынгерлерді, дін қызметкерлерін, кемелерді, бұғы аулайтын аңшыларды, үлкен қылыштарды және кельттік түйіндік оюларды бейнелейді. Олардың көпшілігі Садделл аббаттығында жасалған, бірақ кейбіреулері Иона тасқа ою мектебінің еңбектеріне ұқсайды.

Саддел қамалы

Садделл қамалы – оңтүстік-шығысқа қарай, жағалауға жақын орналасқан мұнаралы үй. Ол 16 ғасырдың басында Аргилл епископы үшін салынған. 17 ғасырдың соңында Кемпбеллдер оны иеленген кезде, аббаттықтан алынған тас қамалға шаруашылық ғимараттарын қосуға қолданылды. 1774 жыл шамасында отбасы жақын жердегі жаңа үйге көшті, ал қамал Landmark Trust сатып алғанға дейін жылдар бойы құлдырап, тозығы жетті. 1976 жылы Landmark Trust Роберт Р. Моклайн мырзамен келісімшарт жасап, қамалдың бұрынғы даңқына қайта келтіру жұмысын тапсырды. Жұмыс аяқталғаннан кейін көп ұзамай қамал Пол Маккартнидің "Mull of Kintyre" музыкалық бейнебаянында пайда болды. Бейнебаянға Моклайн мырзаның қыздары – Джоанна мен Хейзел де түсті. Қазіргі таңда Trust Садделл қамалы мен жаңа Садделл үйіне ие, сондай-ақ Садделл шығанағындағы жағажайға жаяу өтуге рұқсат береді.

Кильдонан дуны

Садделл шығанағының соңында Плюк Вуд орналасқан, сондай-ақ Кильдонан Дунының қалдықтары бар – б.з.д. 200 жылдан бұрынғы темір дәуірінің соңғы кезеңінде салынған төбелік бекініс. Көбінесе дөңгелек пішіндес дундардан өзгеше, оның Галлоуэйдегі Барсалох бекінісі мен Касл-Хейвен сияқты D әрпіндей жер жоспары бар. Дунның сыртқы екі қабырғасының арасындағы өлшемі, бір метр биіктігі және екі метр қалыңдығы бар. Оңтүстік-батыс жағында есік құрылысы анық көрінетін әсерлі кіреберіс орналасқан. Батыс жақтағы қабырға ішіндегі қос баспалдақ пен солтүстік-шығыстағы дөңгелек қабырға нишасы сақталған. Пішіні мен дизайнында сол кезеңдегі Брохтарда болғандай, жаңашылдықтар байқалады. 1936-1938 жылдар аралығында Кильдонан Дунының қазба жұмыстары нәтижесінде нақты мерзімдеме анықталды. 1 және 2 ғасырлардағы заттар дунның құрылыс уақытын көрсетеді, ал 6, 9-12 ғасырларға және одан кейінгі кезеңдерге жататын заттар орталық алаңның маңызды орталық болып қала бергенін көрсетеді. Табылған заттар Кемпбелтаун мұражайында сақталады.