Поляк-литовская аристократка Констанция Чарторыйска және оның саяси рөлі

Кіріспе

Польша-Литвалық ақсүйек әйел, Konstancja Czartoryska есімді басқа адамдар

Принцесса Konstancja Czartoryska (шамамен 1696 жыл немесе 29 қаңтар 1700 – 27 қазан 1759) – Польша-Литвалық ақсүйек әйел және король Станислав Август Пониатовскийдің анасы. Ол Familia (саяси партия) ішіндегі жетекші күш ретінде саяси рөл атқарды.

Өмір

Ол магнат князь Казимеж Чарторыски мен оның әйелі Изабелла Эльжбета Морстынның қызы болды. Ол француздық әсермен сәнді білім алды. 1720 жылдың 14 қыркүйегінде Станислав Пониатовскийге тұрмысқа шықты. Неке Якуб Генрик Флемингтің көмегімен Пониатовский және Чарторыски отбасы арасындағы одақ ретінде жасалды. Тұрмысқа шыққаннан кейін ол патша сарайына жиі қатысты. Констанция Чарторыска отбасының ішінде зор ықпалға ие болды және күйеуі мен бауырларының саяси мансабының қозғаушы күші ретінде танылды. Патша сарайындағы байланыстары арқылы ол бауырларының мансабына көмектесті. Ол Август Чарторыскиді императорлық қызметтен кетуге көндірді. 1733 жылы король II Август қайтыс болғаннан кейінгі тақ мұрагерлігі мен патша сайлауы кезінде Констанция Чарторыска, анасы және Мария Зофия Чарторыска Familia партиясының ең ықпалды тұлғалары ретінде сипатталды. Француз елшісі Станислав Пониатовский мен Йозеф Потоцкийге байланысты Станислав Лещинскийді сайлау мәселесі бойынша келіссөздер жүргізді. 1733 жылдың қыркүйегінде ол отбасымен бірге Варшавадан кетіп, Польша мұрагерлігі соғысын Гданьскіде өткізді. Ол білім мен саясатқа қызығушылық танытқан, анасына адал және балаларының жақсы білім алуын қамтамасыз еткен, сол кездегі Польшадағыдан өзгеше жағдай. 1736 жылдың қаңтарында ол Козалинге сапар шегіп, Михаль Чарторыскиді III Августы патша ретінде қолдауға көндірді. 1739 жылы Варшаваға қайта оралды. Констанция Чарторыска көп уақытын саясатқа арнады, негізінен өзінің және күйеуінің отбасының біріккен саяси партия ретінде одақ құруына жәрдемдесті, және Станислав Августтың күнделігінде ол әрқашан отбасылық жиналыстарға қатысып, партияның саяси бағытында қозғаушы күш болды; көбінесе Михаль Чарторыскиді қолдады, бірақ оның эмоционалдық көңіл күйін жұмсарта отырып, Аугуст Чарторыскимен мәселелерді конструктивті түрде талқылады. 1743 жылы оның ұлы Казимеж Адам Тарламен жекпе-жекке шықты, себебі ол Тарланың әйелімен билеген. Ұлы алғашқы жекпе-жектен зардапсыз шыққаннан кейін, ол ұлына ұяттан гөрі өлгенін көргенді жақсы көретінін айтқан деседі. Бұл екінші жекпе-жекке әкелді, онда Тарла әйгілі Маримонт жекпе-жегінде қаза тапты. 1745 жылы ол Ежи Игнаци Любомирский мен Черняк Станислав және Антоний Любомирский арасындағы жанжалды шешті. 1752 жылы француз елшісінің әйелі, графня де Бролье, оны Л. А. Дюперрон де Кастерді улауға қатысқан деп айыптады және оны кез келген нәрсеге қабілетті тұлға ретінде сипаттады. 1753 жылы ол ұлын Франциядан қайтарды және Ч. Х. Уильямспен бірлесіп оны Ресейге жіберуді қолдады. 1755 жылы ол Польшаның Жеті жылдық соғысқа қатысуына қарсы болғаны және бауырларымен келіспеушіліктерінен, олар оның пікірін құрметтемегендіктен, отбасылық саяси партиядағы саяси ықпалын жоғалтты. Анасының өлімі оны депрессияға түсірді және дінге деген қызығушылығын арттырды.

She was the daughter of magnate Prince Kazimierz Czartoryski and his wife, Izabela Elżbieta Morsztyn. She was given a fashionable French influenced education. She married Stanisław Poniatowski on 14 September 1720. The marriage was arranged by the assistance of Jakub Henryk Flemming as an alliance between the Poniatowski and Czartoryski family. After marriage, she frequently attended the royal court. Konstancja Czartoryska came to acquire a great influence within the family and be described as a driving force behind the political career of her spouse and her brothers. Through the connections she made at court, she could benefit the career of her brothers. She reportedly persuaded August Czartoryski to leave Imperial employ. At the interregnum and royal election after the death of king August II in 1733, Konstancja Czartoryska, alongside her mother and Maria Zofia Czartoryska, are described as the most influential people in the Familia Party. The French ambassador initiated negotiations with her regarding the election of Stanisław Leszczyński in connection to Stanisław Poniatowski and Józef Potocki. In September 1733, she left Warsaw with her family and spent the War of the Polish Succession in Gdańsk. She is described as a serious person with an interest in education and politics and strongly devoted to her mother, and reportedly made sure that her children be given a good education, in contrast to what was often the case in contemporary Poland. In January 1736, she visited Koszalin and successfully persuaded Michał Czartoryski to support August III as king. She returned permanently to Warsaw in 1739. Konstancja Czartoryska devoted a lot of her time to politics, mainly to secure the alliance between her and her husband's family as a united political party, and she is depicted in the diary of Stanisław August as always attending the family meetings, where she was a driving force in the party's political policy; often supporting Michał Czartoryski, but rephrasing his emotional outbursts and discussing the issues in a more constructive tone with August Czartoryski. In 1743, she was involved in the scandal when her son was Kazimierz challenged to a duel by Adam Tarła after having danced with Tarla's wife. After her son escaped the first duel unharmed, she allegedly told her son that she would rather see him dead than covered in shame. This led to the second duel, in which Tarla was killed in the famed Marymont duel. In 1745, she resolved the conflict between Jerzy Ignacy Lubomirski and Czerniak Stanisławs and Antoni Lubomirski. In 1752, the wife of the French ambassador, countess de Broglie, accused her of being behind the poisoning of L. A Duperron de Castér and described her as a person capable of anything. In 1753, she called her son back from France and supported him being sent to Russia in cooperation with Ch. H. Williams. In 1755, she lost her political influence within the family political party because of her opposition to a Polish participation in the Seven Years' War and discord with her brothers, who no longer respected her opinions. The death of her mother caused her to fall in to depression and a greater interest in religion.

Мәдениетте

Ол Мария Дерналовичтің "Portret Familia" романында суреттелген (1974 ж.).