Рихард Вагнердің «Махаббатқа тыйым» операсы

Кіріспе

Ричард Вагнердің операсы «Das Liebesverbot» (Махаббатқа тыйым салу, WWV 38) – Ричард Вагнердің екі актілі ерте комедиялық операсы, либреттосы композитордың Шекспирдің «Масса үшін өлшем» пьесасы бойынша жазылған. «Große komische Oper» деп сипатталатын бұл опера 1836 жылдың басында жазылған. «Das Liebesverbot» операсында сексualдық шектеулер мен эротизм маңызды рөл атқарады; бұл тақырыптар Вагнердің көптеген шығармаларында, әсіресе «Таннхойзер», «Валькирия» және «Тристан мен Изольда» операларында қайталанады. Әр операда махаббатқа толық берілу ғашықтарды айналағы әлеуметтік тәртіппен қақтығысқа жетелейді. «Das Liebesverbot» комедия болғандықтан, оның соңы қуанышты: халықтың карнавалы занана құлғаннан кейін де жалғасады, нәтижесінде сексualдық шектеулер жеңіске жетеді. «Das Liebesverbot» Вагнердің екінші операсы және сахнада тұңғыш рет қойылған операсы. Бұл операның ерте туынды екенін көрсететін көптеген белгілері бар, стилі заманауи француз және итальяндық комедиялық операларға ұқсас. Вагнердің «Die Meistersinger von Nürnberg» операсымен бірге екі комедиялық туындысының бірі болғандықтан, оны «ұмытылған комедия» деп те атайды.

Өнер тарихы

Вагнер 1836 жылы Магдебург қаласындағы Штадт-театрде премьераны өткізді. Көрермен аз болды, ал бас әнші сөздерді ұмытып, импровизациялауға мәжбүр болғандықтан, қойылым сәтсіз аяқталды. Екінші көрсетілімге пермадоннаның күйеуі мен бас тенор арасындағы төбелес сахна артында, көтерілгенге дейін басталып кеткен соң, тоқтау салынды; залдан бар болғаны үш адам ғана қарады. Вагнердің өмірінде бұл опера екінші рет қойылған жоқ. Келесі жүз жылда опера сирек орындалды. Ұлыбританияда алғашқы қойылым 1965 жылдың 16 ақпанында Лондон университетінде, UCLU Music Society қоғамының ескі гимназиясында жартылай кәсіби деңгейде өтті. 1994 жылы «Либесвербот» операсы Ирландиядағы Вексфорд опера фестивалінде көрсетілді. 1983 жылы Солтүстік Америкада Вольфганг Савалиш жетекшілік еткен сәтті қайта жаңғыру болды. 1990 жылы Сан-Францискода Pocket Opera, азайтылған оркестрмен, Дональд Пиппиннің ағылшын тіліне аудармасымен сахналық қойылым қойды. Толық сахналанған қойылымның премьерасы 2008 жылдың 19 шілдесінде Нью-Йорк штатының Куперстаун қаласындағы Glimmerglass фестивалінде Николас Мунидің қойылымымен Glimmerglass Opera компаниясында өтті. Орындаушылар құрамында Фридрих рөлінде Марк Шнайбл, Изабелла рөлінде Клаудия Уэйт болды, ал Коррадо Роварис дирижерлік етті. 2009 жылы Kammeroper Schloss Rheinsberg-те Жас әншілердің халықаралық фестивалінде концерттік қойылым, ал қазан айында Staatstheater Braunschweig-те сахналық қойылым ұйымдастырылды. 2013 жылы, композитордың туғанына 200 жыл толуына орай, бұл опера алғаш рет Байройтте орындалды. Лейпциг операсының қойылымы Оберфранкенхалледе көрсетілді, себебі Вагнер өзінің ерте операларын Фестшпильхауста қоюға тыйым салған еді. Оны Арон Стиль оперетта мен ревю элементтерімен сахналады, ал Константин Тринкс Гевандхаус оркестріне дирижерлік етті. 2011 жылдан бері бұл опера Мәскеудегі «Геликон» операсының репертуарына енді. Румынияда ол Клуж-Напокадағы Венгр операсында қойылды (премьерасы 24 қыркүйек 2015 жылы). 2016 жылы Мадридтегі Театро Реал операсында сахналанды.

Wagner conducted the premiere in 1836 at the Stadttheater Magdeburg. Poorly attended and with a lead singer who forgot the words and had to improvise, it was a resounding flop and its second performance had to be cancelled after a fist fight between the prima donna's husband and the lead tenor broke out backstage before the curtain had even risen; only three people were in the audience. It was never performed again in Wagner's lifetime. The opera was rarely performed in the following hundred years. In the United Kingdom, the first performance was given on 16 February 1965 at University College, London, in a semi professional production staged by the UCLU Music Society in the old Gymnasium. In 1994 Das Liebesverbot was performed at the Wexford Opera Festival, in Ireland. In North America a successful revival was given in 1983, conducted by Wolfgang Sawallisch. In 1990, a staged production (with reduced orchestra) was mounted in San Francisco by Pocket Opera, led by, and with an English performing translation by, Donald Pippin. A fully staged production was premiered on 19 July 2008, by Glimmerglass Opera, in a production by Nicholas Muni, at the Glimmerglass Festival in Cooperstown, New York, USA. The cast was led by Mark Schnaible as Friedrich and Claudia Waite as Isabella; Corrado Rovaris conducted. In 2009, a concert production was presented at the International Festival of Young Singers at the Kammeroper Schloss Rheinsberg plus a staged production at the Staatstheater Braunschweig in October. In 2013, 200 years after the composer's birth, it was performed in Bayreuth for the first time. A production of the Oper Leipzig was shown in the Oberfrankenhalle, a hall for sports, because Wagner had banned his early operas from the Festspielhaus. It was staged by Aron Stiehl with elements of operetta and revue; Constantin Trinks conducted the Gewandhausorchester. Since 2011 a production of this work has formed part of the repertoire of Helikon Opera Moscow. In Romania it was staged at the Cluj Napoca Hungarian Opera (premiere 24 September 2015). In 2016 it was staged by the Teatro Real, Madrid.