Кіріспе

Брейди облигациялары – 1980 жылдардың аяғында Латын Америкасы елдері көбінесе шығарған, доллармен төленетін облигациялар. Бұл облигациялар АҚШ-тың қазынашылық министрі Николас Брейдидің атымен аталды, ол дамып келе жатқан елдер үшін жаңа қарызды төмендету туралы келісімді ұсынған.

Тарих

Брейди облигациялары 1989 жылғы наурыз айында Латын Америкасының көптеген елдері 1980 жылдары қарыздарын төлей алмағаннан кейін банк қарыздарын жаңа облигациялардың әртүрлі нұсқаларына, яғни «менюіне» айналдыру мақсатымен құрылды. Ол кезде дамушы нарықтардың мемлекеттік қарызының нарығы кішкентай және өтімділігі төмен болды, ал дамушы нарықтардың қарызын стандарттау тәуекелді бөлуге және сауда-саттық жасауға мүмкіндік берді. Елдер коммерциялық банктерден алған несиелеріне алмастыру ретінде негізгі сомаға және кейбір жағдайларда төленбеген сыйақыға жаңа облигациялар шығарды. Бұл облигациялар саудаға шығарылатын және кепілдікпен қамтамасыз етілгендіктен, кредиторлар үшін бастапқы облигациялардан кейде құндырақ болды. Брейди облигацияларын енгізудегі маңызды жаңалық – коммерциялық банктерге дамушы елдерге қатысты талаптарын саудаға жарамды құралдарға айырбастауға мүмкіндік беру болды, бұл оларға өз баланстарындағы қарызды алып тастауға мүмкіндік берді. Бұл банктердің шоғырлану тәуекелін азайтты. Екінші кезеңде кредиторлар бірінші кезеңде келісілген нұсқалардың «менюінен» өзіне қолайлысын таңдады. Келісім шарттарын бұзу үшін санкциялар нақты айқындалмады. Дегенмен, Брейди жоспары аясында талаптардың орындалмауы маңызды мәселе болған жоқ. Шетелдік несие беру қызметін тоқтатуды көздеген банктер келісім аясында шығу мүмкіндігін таңдады. «Меню» ұсыну арқылы Брейди жоспары несиелерді қайта құруды кредиторлардың әртүрлі қалауларына бейімдеуге мүмкіндік берді. Келісімдер бойынша қол жеткізілген шарттар борышкерлердің қарызды азайту құнын төмендету үшін «меню» әдісін пайдаланғанын көрсетеді. Бұдан бөлек, бұл кейбір иеленушілердің жақсы шарттарға қол жеткізу үмітімен қайта құрылымдауға қатыспауға бейімділігін азайтты. Негізгі сома көбінесе қарыз алған елдің Халықаралық валюта қоры, Дүниежүзілік банк және өз валюлық резервтерін пайдаланып сатып алған, арнайы шығарылған АҚШ қазыналық 30 жылдық купонсыз облигацияларымен кепілдендірілді. Брейди облигациялары бойынша сыйақы төлемдері кейбір жағдайларда Нью-Йорк Федералдық резервтік банкінде сақталатын, кемінде екі «А» деңгейіндегі кредиттік сапаға ие бағалы қағаздармен кепілдендірілді. Брейди облигацияларын шығарудың бастапқы кезеңіне Аргентина, Бразилия, Болгария, Коста-Рика, Доминикан Республикасы, Эквадор, Мексика, Марокко, Нигерия, Филиппин, Польша, Уругвай және Венесуэла қатысты. Брейди облигацияларына қатысу үшін елдер экономикаларын либералдауға міндетті болды. Брейди облигациялары Латын Америкасының қарыз дағдарысын шешуге көмектескенімен, болашақ қарыз дағдарыстарын болдырмады.