Жаңа Зеландия Демократ партиясы: Тарихы мен құрылу себептері

Кіріспе

Жаңа Зеландия Демократиялық партиясы – 1934 жылы үкіметтің социалистік заңнамасына қарсылық көрсету мақсатымен құрылған Жаңа Зеландиядағы саяси партия.

Құрылу

Демократиялық партияны сол кездегі көрнекті саяси ұйымдастырушы Альберт Дэви құрып, дамытты. Ол бұрын реформашыл партияда, содан кейін Біріккен партияда, ал соңында тағы да реформашыл партияда жұмыс істеді. Дэви сайлау кампанияларын ұйымдастыруда және қаржы жинауда өте тиімді болды, бірақ ол жұмыс істеген адамдармен жиі қақтығысқа түсті. Саяси тұрғыдан алғанда, Дэви үкіметтің өкімдерін қысқарту және бизнес саласына үкіметтің араласуын барынша азайтуды жақтады. "Үкіметте көбірек бизнес, бизнесте аз үкімет" деген ұранды бір кезде Реформа партиясы қолданған, оны Дэви ойлап тапқан. Біріккен партия мен Реформа партиясы коалиция құрғанда, Дэви бастапқыда оны қолдады, бірақ кейіннен Ұлы депрессияға қарсы күреске бағытталған заңдарға наразылық білдіріп, отставкаға кетті. Дэви коалицияны "идеологиясы, іс-қимылы және нақтылығы бойынша социалистік" деп сынады. 1934 жылы Дэвиге Окленд қаласының бай кәсіпкері және өнеркәсіпшісі Уильям Гудфеллоу жүгінді. Гудфеллоу Біріккен реформалық коалицияның экономикалық саясатына қарсы болды және Еңбек партиясының күшеуіне алаңдады. Гудфеллоу парламенттегі күштер тепе-теңдігін сақтап, үкіметті бизнеске бейім саясатқа итермелейтін шағын, бірақ берілген партия болады деп үміттенді. Гудфеллоу мен оның жақтастары Дэвидің қабілеті тиімді ұйым құруға көмектеседі деп сенді. Осылайша, Жаңа Зеландия Демократиялық партия құрылды. Оның негізгі қолдаушылары бизнес-қоғамдастық болды, әсіресе Оклендте. Бірақ көп ұзамай Дэви мен Гудфеллоу арасында келіспеушіліктер туды. Даудың ең маңызды себебі – Дэвидің жоспарларының масштабы болды. Гудфеллоу партияның бірнеше мандатты жеңіп алуына бағытталғанын қаласа, Дэви демократтардың ірі партия болғандай үміткерлерді тартты. Гудфеллоу 1935 жылдың шілдесінде Дэвиді партия төрағасы қызметінен шеттетуге тырысты және кейіннен Дэвиге төленген жалақының бір бөлігін қайтару үшін сотқа жүгінді. Алайда Дэви лауазымында қалды және Демократиялық партия өз қызметін жалғастырды. Веллингтон қаласының қазіргі мэрі Томас Хислоп партияның саяси жетекшісі болып тағайындалды, ал Дэви партияның бас ұйымдастырушысы және стратегиясы болып қалды.

The Democrat Party was founded and developed by Albert Davy, a prominent political organiser of the time. He had worked first for the Reform Party, then for the United Party, and finally for the Reform Party again. Davy was highly effective in both campaign management and fundraising but often came into conflict with those for whom he worked. Politically, Davy was an advocate of reducing the size of government and of minimising government intervention in the business world. The slogan "More Business in Government, Less Government in Business", which was once used by the Reform Party, was thought up by Davy. When the United Party and the Reform Party formed a coalition, Davy initially supported it but later resigned in protest at the legislation the coalition enacted to counter the Great Depression. Davy denounced the coalition as "socialistic by inclination, action and fact". In 1934, Davy was approached by William Goodfellow, a wealthy Auckland businessman and industrialist. Goodfellow strongly opposed the economic policies of the United Reform Coalition, and was also concerned by the rise of the Labour Party. Goodfellow hoped that a small but committed party could hold the balance of power in Parliament and force the government to adopt more business friendly policies. It was hoped by Goodfellow and his allies that Davy's talents could create an effective organisation. Therefore, the New Zealand Democrat Party was founded. Its primary base of support was the business community, particularly in Auckland. Before long, however, Davy and Goodfellow came into conflict. The most notable cause for dispute was the scale of Davy's plans. Goodfellow had wanted a small party focused on winning a select few seats, but Davy was recruiting candidates as though the Democrats were a major party. Foodfellow tried to remove Davy from the chairmanship of the Democrats in July 1935 and later initiated court proceedings to recover part of the salary Davy had been paid. Davy remained in office, however, and the Democrat Party continued on. The sitting Mayor of Wellington, Thomas Hislop, was recruited as the party's political leader, and Davy remained its chief organiser and strategist.

1935 жылғы сайлау

1935 жылғы сайлауда Дэвидің сайлау кампаниясы бұрынғыларындай тиімді болмады. Демократтар 51 үміткерді тікелей ұсынды, олардың арасында 7 бұрынғы Біріккен партияның үміткерлері мен Парламент мүшелері болды, оның ішінде Билл Вейч және Артур Столворти да бар еді. Дэви өзі Халық қозғалысын және Жаңа Зеландия кооперативтік партиясын құрды, бірақ соңында саясаттан шығып, бизнеске қайта оралды. Партияның қалдықтары 1936 жылы Ұлттық партияға қосылды.