Көне корей жазу жүйесі – иду. Қытай таңбаларын (hanja) қолданып корей тілін жазуға арналған. Бұл жүйе буддалық монахтармен жасалған, сөздерді мағынасы арқылы жазды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Архаикалық корей тілінің жазу жүйесі – Кореяның ежелгі жазу жүйесі.
Archaic Korean language writing system
an archaic writing system of Korea
Иду (хангул=이두, "әкімнің оқуы") – корей тілін қытай іріп-жазуларымен ("ханжа") бейнелейтін ежелгі жазу жүйесі. Бұл жазу жүйесін буддалық монахтар жасаған, ол корей сөздерін қытай тіліндегі мағынасы немесе дыбысталуы арқылы жазуға мүмкіндік берді. Иду термині үш патшалық дәуірінен Жосон дәуіріне дейін қолданылған, корей тілінің дыбысталуын ханжа арқылы бейнелеудің әртүрлі жүйелеріне қатысты болуы мүмкін. Осы мағынада, ол хянчалды – халық поэзиясын жазу үшін қолданылған жергілікті жазу жүйесін, сондай-ақ 918-1392 жылдардағы Корё дәуірінде дамыған жүйені қамтиды және алғаш рет "Жэванг унги" еңбегінде аталған.
Idu (hangul=이두 "official's reading") is an archaic writing system that represents the Korean language using Chinese characters ("hanja"). The script, which was developed by Buddhist monks, made it possible to record Korean words through their equivalent meaning or sound in Chinese. The term idu may refer to various systems of representing Korean phonology through hanja, which were used from the early Three Kingdoms to Joseon periods. In this sense, it includes hyangchal, the local writing system used to write vernacular poetry or the system developed in the Goryeo (918–1392), and first referred to by name in the Jewang ungi.
Өмірбаян
Иду жазуы корей тіліндегі сөздерді жазу үшін қытай графикасын пайдаланып, олардың қытай мағынасын негізге алды, бірақ оны корей тіліндегі сәйкес дыбыстармен немесе қытай графикасы арқылы қытайша дыбыстармен оқыды. Бұл ханча деп те аталады және корей тіліндегі түпкі морфемаларды, етістік жалғауларын және қытай тілінен өзгеше грамматикалық белгілерді көрсету үшін арнайы символдармен бірге қолданылды. Бұл мағынаны да, айтылуын да түсінуді қиындатты және жүйенің 15 ғасырда ойлап табылғаннан кейін хангулмен бірте-бірте алмастырылуының себебі болды. Осы тұрғыдан алғанда, ол жапон тілін кандзимен бейнелеуге жасалған алғашқы тыраштарға тап болған қиындықтарға ұқсас мәселелерге кезікті, себебі бұл тілдер мен қытай тілінің грамматикалық айырмашылықтары бар еді. Жапонияда жапон грамматикасы үшін қытай таңбаларын бастапқыда маньёганада қолданды, бірақ оны канамен, яғни жапондық буындық жазумен алмастырды. Иду үшін таңбалар корейше дыбысына, бейімделген корейше дыбысына немесе мағынасына қарай таңдалды, ал кейбіреулеріне мүлдем жаңа дыбыс пен мағына берілді. Сонымен қатар, 150 жаңа корей таңбасы ойлап табылды, негізінен адамдар мен жерлердің аттары үшін. Иду жүйесін негізінен Джунгин класының өкілдері қолданды. Жазудың басты мақсаты – қытай тілінде жазылған қытай үкіметінің құжаттарын корей оқырмандарына түсінікті ету болды. Иду корейлерге қытай тілін оқыту үшін де қолданылды. Осы жазу 1414 жылы Тайжун патшаның бұйрығымен "Егіншілік және жібек шаруашылығының негіздері" (Нонгсан джияо) кітабын аудару үшін де пайдаланылды.
The idu script was developed to record Korean expressions using Chinese graphs borrowed in their Chinese meaning but it was read as the corresponding Korean sounds or by means of Chinese graphs borrowed in their Chinese sounds. This is also known as Hanja and was used along with special symbols to indicate indigenous Korean morphemes, verb endings and other grammatical markers that were different in Korean from Chinese. This made both the meaning and pronunciation difficult to parse, and was one reason the system was gradually abandoned, to be replaced with hangul, after its invention in the 15th century. In this respect, it faced problems analogous to those that confronted early efforts to represent the Japanese language with kanji, due to grammatical differences between these languages and Chinese. In Japan, the early use of Chinese characters for Japanese grammar was in man'yōgana, which was replaced by kana, the Japanese syllabic script. Characters were selected for idu based on their Korean sound, their adapted Korean sound, or their meaning, and some were given a completely new sound and meaning. At the same time, 150 new Korean characters were invented, mainly for names of people and places. Idu system was used mainly by members of the Jungin class. One of the primary purposes of the script was the clarification of Chinese government documents that were written in Chinese so that they can be understood by the Korean readers. Idu was also used to teach Koreans the Chinese language. The same script was also used to translate the Essentials of agriculture and sericulture (Nongsan jiyao) after it was ordered by the King Taejong in 1414.