Кіріспе

Психотикалық бұзылу, галлюцинациялармен сипатталатын. Онейрофения (грекше "ὄνειρος" (oneiros, "түс") және "φρήν" (phrēn, "ақыл") сөздерінен) – ұзаққа созылған ұйқысыздық, сезімталдықтан оқшаулану немесе есірткі заттар (мысалы, ибогаин) сияқты бірнеше жағдайлардың нәтижесінде туындайтын, түс сияқты галлюцинаторлық күй. Онейрофения көбінесе галлюцинациялардың пайда болуына байланысты шизофренияның жедел түрімен шатастырылады. Бұл жағдайдың ауырлығы дереализациядан бастап, толыққанды галлюцинациялар мен қате пікірлерге дейін жетеді. Онейрофения алғаш рет 1950 жылдары сипатталған, бірақ 1960 жылдары жан-жақты зерттелген. Психиатрияның диагностикалық нұсқаулықтарында, мысалы DSM IV және Халықаралық аурулар жіктемесінде (ICD) әлі де кездеседі, бірақ қазіргі таңда жекеленген жағдай ретінде бұл термин қолданылмайды.

Симптомдары

Онейрофения көбінесе галлюцинациялар мен шатасуға алып келетін, түс сияқты күй ретінде сипатталады. Сезімдер мен эмоциялар жиі бұзылады, бірақ сезімдер арқылы алынған ақпарат бұзылмайды, бұл оны нағыз шизофрениядан ерекшелейді.

Себептер

Онеирофения ұзақ уақыт бойы ұйқының жетіспеуінен немесе ең жоғары дәрежеде сезімталдықтан айырылудан туындауы мүмкін. Онеирофениядағы галлюцинациялар сезімдік стимулдардың азаюымен күшейеді немесе пайда болады. Психоаналитиктер, мысалы, Клаудио Наранхо, 1960-шы жылдары емделіп жатқан пациенттерде еркін қиял мен арман тәрізді ассоциацияларды тудыру және манипуляциялау үшін ибогаинмен шақырылған онеирофенияның құндылығын сипаттады.

Дифференциалдық диагностика

Онейрофения мен шизофрения жиі шатастырылады, бірақ олардың арасында нақты айырмашылықтар бар. Онейрофенияда шизофренияға тән кейбір белгілер кездеседі, мысалы, сананың шатасуы және тұманды болуы, бірақ бұл ауруға тән диссоциативтік симптомдар байқалмайды. Онейрофения көбінесе заттарға назар қою мүмкіндігінің жоғалғандығынан басталады, ал шизофрения көбінесе қақтығысқа толы оқиғадан басталады. Онейрофениямен ауыратын адамдарда арман күйіндегі реалдықтан алысу сезімі пайда болады, ол өте ауыр жағдайда, қате пікірлерге және галлюцинацияларға дейін жетеді. Сондықтан, бұл шизофренияға ұқсас жедел психоздың түрі болып саналады, ол екі жыл ішінде жағдайлардың 60% - да жақсарады. Шизофрениямен ауыратын пациенттердің 50% немесе одан да көп бөлігі кем дегенде бір рет онейрофенияны бастан өткереді деп есептеледі.

Емдеу әдістері

Онеирофрениямен ауыратын пациенттер инсулинге төзімді келеді, және оларға глюкоза инъекциясы жасалғанда, қандағы қанттың қалыпқа оралуы 30-50% көбірек уақыт алады. Бұл құбылыстың себебі әлі белгісіз, бірақ психоз кезінде қанда инсулинге қарсы әрекет ететін зат болуы мүмкін деген гипотеза бар. Дегенмен, қазіргі таңда онеирофренияны емдеуге арналған белгілі бір емдеу жолы табылған жоқ.