Кіріспе

декоративтік өнер стилі

Жануар стилі – ерте темір дәуірінде Ордос мәдениетінен бастап Солтүстік Еуропаға дейінгі және халықтардың қоныс аудару кезеңінің варварлық өнерінде кездесетін, жануар мотивтеріне ерекше назар аударатын әшекейлеу тәсілі. Зооморфтық стильдегі әшекейлеуді мал өсіру және мал бағу арқылы күнкөріс қамтамасыз ететін, сондай-ақ сауда және тонау есебінен табыс көздерін кеңейткен жауынгер малшылар кішкентай заттарды безендіру үшін қолданған. Жануарлар өнері – жануарларды бейнелейтін барлық өнер түрлерін білдіретін жалпы атау.

Германдық жануарлар стилі

Германдық зооморфтық безендіруді зерттеуді Бернхард Салин 1904 жылы жарияланған еңбегінде бастады. Салин шамамен 400–900 жылдар аралығындағы жануарлар өнерін үш кезеңге жіктеді. Бұл әртүрлі кезеңдердің пайда болуы әлі де даулы; кейінгі Римнің танымал провинциялық өнеріндегі даму тенденциялары, сондай-ақ көшпелі Азия далалық халықтарының ерте дәстүрлері де маңызды рөл атқарды. I және II стильдер Көшпенділер дәуіріндегі "варварлардың" өнерінде Еуропаның көп бөлігінде кеңінен таралған. I стиль. Алғаш рет Солтүстік-Батыс Еуропада пайда болды, 5-ші ғасырда қола мен күміске қолданылатын ойып кесу техникасының енгізілуімен ерекшеленеді. Ол денелері бөліктерге бөлінген жануарлармен сипатталады және көбінесе абстрактілі өрнектерге басымдық берілген дизайнның шетінде кездеседі. II стиль. Шамамен 560–570 жылдардан кейін I стиль ысырап болып, жаңа стильмен ығыстырыла бастады. II стильдегі жануарлар – бүтін жандар, олардың денелері "таспаларға" созылып, табиғилыққа ұмтылмаған симметриялық пішіндерге өріледі – көбінесе аяқтары жоқ, жыландар ретінде сипатталады, бірақ бас жануарлардың басқа түрлеріне тән қасиеттерге ие. Жануарлар әдетте әшекейлі өрнектерге, көбінесе тоқуға еніп кетеді. II стильдің мысалын Саттон-Худегі (шамамен 625 ж.) алтын қалта қақпағынан (суретте) табуға болады. Соңында, 700 жылға таяу жергілікті стильдер дамиды, және жалпы германдық стиль туралы айтудың мәні қалмайды. Салиннің III стилі негізінен Скандинавияда кездеседі және оны викинг өнері деп те атайды. Тоқу, егер кездессе, бұрынғыдан кем реттелген және күрделі болады, ал үш өлшемді жануарлар болмаса, әдетте профильде бейнеленеді, бірақ бұрмаланған, асыра көрсетілген, сюрреалистік, дене бөліктері фрагменттелген, барлық бос кеңістікті толтырады, күшті, егжей-тегжейлі және динамикалық әсер тудырады. Жануарлардың денелерін тәжірибесіз көрермендер оңай түсіне алмайды, және "құшақтап тұрған аң" мотиві жиі кездеседі, онда жануардың аузы композицияның басқа элементін ұстап тұрып, екі бөлігін байланыстырады. Жануарлар стилі кельт өнерімен және кейінгі классикалық элементтермен бірге Британ аралдарындағы аралдық және англосаксон өнерінің стилінің қалыптасуына үлкен үлес қосты, және осы және басқа да арналар арқылы Континентте кейінгі ортағасырлық өнерде елеулі із қалдырды. Кейде басқа атаулар да қолданылады: англосаксон өнерінде Кендрик I және II стильдер үшін "Қалқан" және "Таспа" терминдерін ұсынды.