Кіріспе

Күн сәулесін шағылыстыратын планетаның бөлігі

Планеталық фаза – белгілі бір тұру орнынан қарағанда планетаның бетінен күн сәулесі шағылысып көрінетін бөлігі, сонымен қатар бұл фазаның болатын уақыт кезеңі. Фаза планета, Күн және Жер арасындағы бұрыш – фазалық бұрыш арқылы анықталады.

Төменгі планеталар

Жер орбитасынан кіші орбиталары бар екі планета – Меркурий және Венера – телескоп арқылы көрінген Ай сияқты, фазалардың толық диапазонын көрсетеді. Олардың фазалары Жерден қарағанда Күннің қарамағында, жоғары тұстасқанда (superior conjunction) "толық" болады. Олардың орбиталары Жер орбитасының жазықтығында болмағандықтан, оларды осы кезде көруге болады, әдетте олар аспанда Күннің жоғары немесе төмен тұсында көрінеді. Жер бетінен оларды көру қиын, себебі Жер атмосферасында шашыраған күн сәулесі кедергі келтіреді, бірақ ғарыштан бақылаушылар тікелей күн сәулесі көздеріне жетпесе, оларды оңай көре алады. Планеталардың фазалары төменгі тұстасқанда (inferior conjunction) "жаңа" болады, ол кезде олар Күн мен Жердің арасынан өтеді. Кейде олар Күн дискісі арқылы өтіп бара жатқандай көрінеді, бұл планетаның транзиті деп аталады. Олардың орбиталарындағы аралық нүктелерде бұл планеталар жарты ай және дөңгелек фазалардың толық диапазонын көрсетеді.

Жоғары планеталар

Жер орбитасының сыртында айналатын жоғары планеталар толық фазалар спектрін көрсетпейді, себебі олардың максималды фазалық бұрыштары 90°-тан кіші. Марс көбінесе айқын дөңгелек пішінде көрінеді, оның максималды фазалық бұрышы 45°. Юпитердің максималды фазалық бұрышы 11,1°, ал Сатурнның 6°. Сондықтан олардың фазалары көбінесе толық болады.