Ескі скандинав поэзиясы: Хельги Хундингсбана жырлары
Helgakviða Hundingsbana II
Ескі норвеж ақыны "Хельганың екінші жыры" – "Völsungakviða in forna" поэмасы, "Поэзиялық Эда" жинағында. Герой Хельги туралы, тегі мен батырлығы жайлы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Völsungakviða in forna" немесе "Helgakviða Hundingsbana II" ("Хелги Хундингсбайнның екінші жырлары") – Поэтикалық Эддада кездесетін көне норвег поэмасы. Ол Хелги жырларының бір бөлігі болып табылады, сондай-ақ "Helgakviða Hundingsbana I" және "Helgakviða Hjörvarðssonar" жырларын да қамтиды. Генри Адамс Беллоус өзінің түсіндірмелерінде, бұл әртүрлі өлеңдерден құралған, өте үйлесімсіз жиынтық деп санайды, бірақ 28-37 және 39-50 строфалары көне скандинавия поэзиясының ең көрнекті туындылары саналады.
"Völsungakviða in forna" or "Helgakviða Hundingsbana II" ("The Second Lay of Helgi Hundingsbane") is an Old Norse poem found in the Poetic Edda. It constitutes one of the Helgi lays together with Helgakviða Hundingsbana I and Helgakviða Hjörvarðssonar. Henry Adams Bellows maintains in his commentaries that it is a patchwork of various poems that do not fit well together, but stanzas 28 37 and 39 50 are held to be among the finest in Old Norse poetry.
Хундинг пен оның ұлдарымен араздық
Бірінші бөлім (1-ден 4-ке дейінгі шумақтарды қамтиды) Хельгиді Сигмундтың, Йльфинг және Вёльсунг руынан шыққан Боргильдтің ұлы ретінде таныстырады. Олар Бралундта тұрып, ұлына Хельги Хьорвардссонның есімін қойды. Олардың руы Хундинг пен оның көптеген ұлдарымен қанды соғыста болды. Хельги өзін жасырып, Хундингтің үйіне барды, онда Хундингтің ұлы Хемингр ғана болды (басқа ешбір деректе белгілі емес). Хундинг Хельгиді іздеу үшін оның асырап алған әкесі Хагалға адамдар жіберді, бірақ Хельги диірменде жұмыс істейтін қыздың киімін киіп жасырынып алды. Хельги соғыс кемесіне қашып, Хундингті өлтіріп, Хундингсбайн атағын алды.
The first section (containing stanzas 1 to 4) introduces Helgi as the son of Sigmund, of the Ylfing and the Völsung clan, and Borghild. They resided at Brálund and they named their son after Helgi Hjörvarðsson. Their clan was in a bloody feud with Hunding and his many sons. Helgi disguised himself and visited the home of Hunding's family where the only man present was Hunding's son Hæmingr (unknown in any other source). Hunding sent men to Helgi's foster father Hagal to search for Helgi but Helgi hid by dressing as a female servant working with the mill. Helgi managed to escape to a warship after which he killed Hunding and earned his name Hundingsbane.
Хельги мен Сигрун
Екінші бөлімде (5-тен 12-ге дейінгі шумақтарда) Хельги әскерлерімен бірге Брунарвагарда жатқан еді, жағажайда ұрланған малдың бір бөлігін сойып, шикі ет жеп отырды. Сосын, қайта туған Свафа болған Сигрун пайда болып, өзін патша Хёгннің қызы екенін айтты.
In the second section (containing stanzas 5 to 12), Helgi lay with his war party at Brunarvagar and had slaughtered some rustled cattle on the beach and were eating the meat raw. Then Sigrún, who was Sváfa reborn appeared, and introduced herself as the daughter of king Högne.
Хельги Хотбродты қарсы алуға мәжбүр .
Үшінші бөлімде (13-20 шумаларды қамтитын), "Ескі Вёльсунг жырлары" деп аталатын бөлімде, Сигрунның әкесі оны Гранмар патшасының ұлы Хотбродқа уәделеген. Сигрун бұл некеге қарсылық білдіріп, Хундингтің ұлдары Эйжолфр, Альфр, Хьёрвардр және Хавардрды өлтірген шайқастан шаршаған Хельгиді іздеді. Валькирия оны құшақтап, сүйді, ал Хельги оған Гранмар мен оның ұлдарына қарсы күресуге уәде берді. Хельги әскер жинап, ағасы Синфьётлимен бірге Гранмар патшалығына жорық жасады. Олар шайқаста жеңіске жетіп, Хельги Сигрунды әйел ретінде алып, одан ұлдары болды.
In the third section (containing stanzas 13 to 20), which is called the Old Völsung Lay, Sigrún's father had promised her to Hothbrodd, the son of king Granmarr. Sigrún opposed the marriage and sought out Helgi, who was exhausted from a battle in which he had killed Hunding's sons Eyjólfr, Álfr, Hjörvarðr and Hávarðr. The Valkyrie embraced him and kissed him, and Helgi promised her to fight against Granmarr and his sons. Helgi assembled an army and invaded Granmar's kingdom together with his brother Sinfjötli. They won the battle and Helgi could take Sigrún as his wife with whom he had sons.
Синфьёттли мен Гутмундтың ұшып бара жатқан жері
Бесінші бөлім (22-27 шумақтар) Хельгидің жартылай бауыры Синфьётли мен Гутмундр арасындағы айтыстың бұрыс орналасқан нұсқасын құрайды, бұл нұсқа Хундингсбана I-де кездесетін нұсқадан бұрынғысы болуы мүмкін.
A fifth section (stanzas 22 to 27) consists of a misplaced version of the flyting between Sinfjötli (Helgi's half brother) and Guthmundr, which probably is older than the one found in Helgakviða Hundingsbana I.
Хелгидің соңғы сапары
Сегізінші бөлімде (39-50 шумақтан тұрады) Вальгалладан келген Хельгидің қысқа сапары және оның Сигрунмен оның обасындағы кездесуі баяндалады. Бір күні кешке бір қыз Сигрунға Хельгидің үлкен қосымшасымен бірге өзінің обасына кіргенін көргенін айтты. Оның шашы мұздан қапталған, денесі қанға малған, ал қолы ылғал болған. Ол бұл себепті оның төккен әр жасы оған сулы да суық түскенін түсіндірді. Осыған қарамастан, ол обада төсек дайындады және олар бір түн бірге өткізді. Таң атпастан бұрын Хельги Вальгаллаға қайта оралуға мәжбүр болды. Сигрун үйіне қайтып, қалған өмірін Хельгидің тағы бір рет обасына оралуын күтіп өткізді, бірақ ол күтісіз болды. Ол қайғыдан ерте қайтыс болды, алайда ол келесі өмірде оны кездестіреді, ол Валькирия Кара болғанда, ал ол Хельги Хаддингжаскати болғанда.
An eighth section (containing stanzas 39 50) deals with a short visit by Helgi from Valhalla and his meeting with Sigrún in his barrow. One evening, a maiden told Sigrún that she has seen Helgi ride with a large retinue into his own barrow, and so Sigrún went to the barrow in order to see Helgi. His hair were covered with frost, his body is sullied with blood and his hands were wet. He explained that it was because every tear she had shed had fallen wet and cold on him. In spite of this, she prepared the bed in his mound and they spent a night together. Before day broke, Helgi had to return to Valhalla. Sigrún returned home and spent the rest of her life waiting in vain for Helgi to return to his barrow one more time. She died early from the sorrow, but she would meet him in the next life when she was the Valkyrie Kára and he was Helgi Haddingjaskati.