Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өзен арқылы өту жұмбағы
River crossing puzzle
Қасқыр, ешкі және көкбас мәселесі – өзен арқылы өту жұмбағы. Бұл жұмбақ кем дегенде 9 ғасырға дейін барады және бірнеше мәдениеттің халық ауыз әдебиетіне енген.
The wolf, goat and cabbage problem is a river crossing puzzle. It dates back to at least the 9th century, and has entered the folklore of several cultures.
Өлең
Бір шаруа қасқыр, ешкі және бақташадан көкөніспен бірге өзенді қайықпен кешіп өтуі керек. Қайыққа шаруа мен бір ғана нәрсе сыяды. Егер оларды қадағалаусыз қалдырса, қасқыр ешкіні жеп қояды, не ешкі көкөністі жеп қояды. Ешқандай нәрсе жемей, олар өзеннен қалай өтуге болады?
A farmer with a wolf, a goat, and a cabbage must cross a river by boat. The boat can carry only the farmer and a single item. If left unattended together, the wolf would eat the goat, or the goat would eat the cabbage. How can they cross the river without anything being eaten?
Өткені және өзгерісі
Бұл жұмбақ – өзеннен өту жұмбақтарының бірі, онда мақсат – әртүрлі шектеулерге сәйкес бірнеше затты өзен арқылы жеткізу. Бұл мәселенің ең ерте кездескен нұсқасы – орта ғасырлық қолжазба Propositiones ad Acuendos Juvenes, онда үш нысан – қасқыр, ешкі және көкөніс кездеседі, бірақ жұмбақтың басқа да әртүрлі нұсқалары бар, мысалы: қасқыр, қой және көкөніс; түлкі, қаз және жүгері; пантера, шошқа және ботқа. Жұмбақтың логикасы, онда А, В және С үш нысаны бар, олардың ешқайсысы А мен В немесе В мен С бірге қалмайтындай болуы керек, өзгеріссіз қалады. Қытай аңызына негізделген жұмбақтың тағы бір нұсқасы Британ мұражайының коллекциясындағы жапон суретшісі Маруяма Окё салған 18 ғасырға жататын суретте бейнеленген. Аңыз бойынша, жолбарыстың үш баласы болса, олардың біреуі жолбарыс емес, барс болады және ол қалғандарынан да қатігез болады. Осы аңызға сәйкес, жолбарыс және оның балаларының суреті Шығыс Азиядағы сурет салуда дәстүрлі тақырыпқа айналды. Окёның суреті жолбарыстар отбасының өзеннен өтіп бара жатқанын көрсетеді, анасы әр жолы бір баланы арқасында алып өтеді. Бұл қасқыр, ешкі және көкөніс жұмбағына баламалы нұсқа, онда анасы басқа жолбарыстармен жалғыз қалдырмай, осы қиындықтан қалай шыға алады деген сұрақ туындайды. Осы жұмбақтың ұқсас нұсқасы Киотодағы Дзен храмы Рёан-дзидегі коан ретінде де жазылған. Бұл жұмбақ афроамерикандықтар, Камерун, Кабо-Верде аралдары, Дания, Эфиопия, Гана, Италия, Румыния, Ресей, Шотландия, Судан, Уганда, Замбия және Зимбабве халықтарының фольклорында кездеседі. Ол Стиф Томпсонның халық әдебиеті мотивтерінің индексінде H506.3 нөмірімен, ал Aarne–Thompson жіктеу жүйесінде ATU 1579 ретінде тіркелген. Бұл жұмбақ Льюис Кэрроллға өте ұнаған және әртүрлі ойын-сауық математикасы жинақтарында жарияланған. Африканың кейбір аймақтарында жұмбақтың нұсқалары табылды, онда қайық бір емес, екі затты тасымалдай алады. Егер жұмбақ осылай жеңілдетілсе, қосымша шектеулер енгізуге болады, мысалы, А және С қоса алғанда, екі затты бірге қалдыруға болмайды. 27-бетте. Star Trek: Prodigy сериалының "Time Amok" эпизодында Кэтрин Джейнвейдің голограммалық нұсқасы осы әңгімені (бұл жерде тауық, түлкі және астық жұмбағы ретінде айтылады) USS Protostar экипажына бірлесіп жұмыс істеуге үйрету үшін пайдаланады.
The puzzle is one of a number of river crossing puzzles, where the object is to move a set of items across a river subject to various restrictions. In the earliest known occurrence of this problem, in the medieval manuscript Propositiones ad Acuendos Juvenes, the three objects are a wolf, a goat, and a cabbage, but other cosmetic variations of the puzzle also exist, such as: wolf, sheep, and cabbage; fox, goose and corn; and panther, pig, and porridge. The logic of the puzzle, in which there are three objects, A, B, and C, such that neither A and B nor B and C can be left together, remains the same. Another version of the puzzle stemming from a Chinese legend is recorded in an 18th century painted panel by Japanese artist Maruyama Ōkyo, in the collection of the British museum. According to the legend, when a tiger has three cubs, one of them will be a leopard rather than a tiger, and more fierce than the others. Following this legend, the subject of a tiger with her cubs became a traditional subject for art in east Asia. The depiction by Ōkyo shows the tiger family crossing a river, with the mother carrying one cub across the river at a time. This depicts a puzzle equivalent to the puzzle of the wolf, goat, and cabbage, asking how the mother can do this without leaving the leopard cub alone with any of the other tiger cubs. The same variation of the puzzle has also been recorded as a koan of Ryōan ji, a Zen temple in Kyoto. The puzzle has been found in the folklore of African Americans, Cameroon, the Cape Verde Islands, Denmark, Ethiopia, Ghana, Italy, Romania, Russia, Scotland, the Sudan, Uganda, Zambia, and Zimbabwe. It has been given the index number H506.3 in Stith Thompson's motif index of folk literature, and is ATU 1579 in the Aarne–Thompson classification system. The puzzle was a favorite of Lewis Carroll, and has been reprinted in various collections of recreational mathematics. In some parts of Africa, variations on the puzzle have been found in which the boat can carry two objects instead of only one. When the puzzle is weakened in this way it is possible to introduce the extra constraint that no two items, including A and C, can be left together., p. 27. In the Star Trek: Prodigy episode "Time Amok", a holographic version of Kathryn Janeway employs the tale (here told as the chicken, fox and grain problem) to teach the crew of the USS Protostar how to work together.