Кіріспе
Трагопогон тұқымдасы, сондай-ақ ешкіқұйрық немесе тұздық деп те аталады, бұл астра тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер тұқымдасы. Оған тұздық көкөнісі, сондай-ақ көптеген кең таралған жабайы гүлдер кіреді. Сальсификаттар – екі жылдық немесе көп жылдық өсімдіктер ретінде өсетін шөптесін өсімдіктер. Олардың тамыры күшті, сүтті шырыны бар. Әдетте, олардың бұтақтары аз, ал бар бұтақтары тік өседі. Жапырақтары біршама шөп тәрізді. Гүлдің түсі тұқымдасқа байланысты әр түрлі болады, кейбір түрлері сары, ал кейбіреулері қола немесе күлгін түсті. Тұқымдары – ахеналар, олар аққудың шарына ұқсас, бірақ одан ірірек және желмен таралады. Сальсификаттар негізінен Еуропа мен Азияда өседі, бірақ бірнеше түрі Солтүстік Америка мен Австралияға әкелінді және онда кеңінен тарады. Солтүстік Америкада өсетін деп саналатын бір түр бар – Tragopogon mirus, бірақ ол шындығында екі жергілікті емес түрдің буданы. Трагопогонның кейбір көп таралған түрлері өсетін аймақтарда ешкінің сақалы, ешкіқұйрық, тұздық немесе жалпы тұздық деп аталады, олардың мағынасы нақты емес. Сондықтан, бұл атаулардың тұқымға қатысты екі мағынасы бар, оларды қолданудан аулақ болу керек немесе тұқымды атау үшін ғана сақтау керек. Төмендегі түрлер тізіміндегі бірінші жалпы атау сол түр үшін ең көп қолданылатын және басқа түрлер үшін маңызды қолданысы жоқ атау болып табылады. Салсифий деп аталатын көкөніс әдетте күлгін тұздықтың (Tragopogon porrifolius) тамыры болып табылады; тамырының дәмі устрицаға ұқсас деп сипатталады (сондықтан осы тұқымдастың кейбір түрлері үшін «устрица өсімдігі» деген қосымша атау бар), бірақ одан аздап тәтті және дәмсіз. Қызғылт тұздықтың жас өскіндері мен жас жапырақтары да жеуге жарамды. Басқа түрлер де осылай қолданылады, соның ішінде қара немесе испан тұздығы (Scorzonera hispanica), ол жақын туыс, бірақ Tragopogon тұқымдасына жатпайды.
Tragopogon, also known as goatsbeard or salsify, is a genus of flowering plants in the family Asteraceae. It includes the vegetable known as salsify, as well as a number of common wild flowers. Salsifies are forbs growing as biennial or perennial plants. They have a strong taproot and milky sap. They generally have few branches, and those there are tend to be upright. Their leaves are somewhat grass like. Flower colour varies within the genus, with some yellow species, and some bronze or purple. Seeds are achenes and are borne in a globe like that of a dandelion but larger, and are dispersed by the wind. The salsifies are mostly natives of Europe and Asia, but several species have been introduced into North America and Australia and have spread widely there. There is one species sometimes considered native to North America, Tragopogon mirus, but it is in fact a hybrid of two non native species. Some of the more common species of Tragopogon are known, in the regions where they are most common, by the common names goat's beard, goatsbeard, salsify, or common salsify, without further qualification. These names are therefore inherently ambiguous, and best avoided, or reserved for the genus collectively. In the species list below, the first common name given is the one that seems to be most widely used for that species and is not in significant use for any other species. The vegetable called salsify is usually the root of the purple salsify, Tragopogon porrifolius; the root is described as having the taste of oysters (hence the alternative common name "oyster plant" for some species in this genus), but more insipid with a touch of sweetness. The young shoots of purple salsify can also be eaten, as well as young leaves Other species are also used in the same way, including the black or Spanish salsify, Scorzonera hispanica, which is closely related though not a member of the genus Tragopogon.
Этимология
Трагопогон атауы мынадан шыққан.
Гибридтік түрлену
Сальсификация – гибридтік түр пайда болуының бір мысалы. 1900 жылдардың басында адамдар Солтүстік Америкаға үш түрлі ешкі шағасын (Tragopogon) әкелді. Бұл түрлер – батыс сальсифиі (T. dubius), шалғын сальсифиі (T. pratensis) және устрица (T. porrifolius) қазір қалалық аймақтарда кең таралған. 1950 жылдары ботаниктер Айдахо және Вашингтон штаттарында бұрыннан белгілі үш түрдің таралу аймағында екі жаңа түр тапты. Бір жаңа түр – Tragopogon miscellus – T. dubius және T. pratensis түрлерінің тетраплоидты гибриді. Екінші түр, Tragopogon mirus, де аллополиплоид, бірақ оның ата-тегі T. dubius және T. porrifolius. Бұл жаңа түрлерді әдетте, оларды алғаш сипаттаған ботаник Оунбидің есімімен «Оунби гибридтері» деп атайды. T. mirus популяциясы негізінен өз мүшелерінің көбеюі арқылы өседі, бірақ гибридтік түр пайда болудың қосымша эпизодтары T. mirus популяциясын толықтыруын жалғастыруда.