Кіріспе

Трагопогон тұқымдасы, сондай-ақ ешкіқұйрық немесе тұздық деп те аталады, бұл астра тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер тұқымдасы. Оған тұздық көкөнісі, сондай-ақ көптеген кең таралған жабайы гүлдер кіреді. Сальсификаттар – екі жылдық немесе көп жылдық өсімдіктер ретінде өсетін шөптесін өсімдіктер. Олардың тамыры күшті, сүтті шырыны бар. Әдетте, олардың бұтақтары аз, ал бар бұтақтары тік өседі. Жапырақтары біршама шөп тәрізді. Гүлдің түсі тұқымдасқа байланысты әр түрлі болады, кейбір түрлері сары, ал кейбіреулері қола немесе күлгін түсті. Тұқымдары – ахеналар, олар аққудың шарына ұқсас, бірақ одан ірірек және желмен таралады. Сальсификаттар негізінен Еуропа мен Азияда өседі, бірақ бірнеше түрі Солтүстік Америка мен Австралияға әкелінді және онда кеңінен тарады. Солтүстік Америкада өсетін деп саналатын бір түр бар – Tragopogon mirus, бірақ ол шындығында екі жергілікті емес түрдің буданы. Трагопогонның кейбір көп таралған түрлері өсетін аймақтарда ешкінің сақалы, ешкіқұйрық, тұздық немесе жалпы тұздық деп аталады, олардың мағынасы нақты емес. Сондықтан, бұл атаулардың тұқымға қатысты екі мағынасы бар, оларды қолданудан аулақ болу керек немесе тұқымды атау үшін ғана сақтау керек. Төмендегі түрлер тізіміндегі бірінші жалпы атау сол түр үшін ең көп қолданылатын және басқа түрлер үшін маңызды қолданысы жоқ атау болып табылады. Салсифий деп аталатын көкөніс әдетте күлгін тұздықтың (Tragopogon porrifolius) тамыры болып табылады; тамырының дәмі устрицаға ұқсас деп сипатталады (сондықтан осы тұқымдастың кейбір түрлері үшін «устрица өсімдігі» деген қосымша атау бар), бірақ одан аздап тәтті және дәмсіз. Қызғылт тұздықтың жас өскіндері мен жас жапырақтары да жеуге жарамды. Басқа түрлер де осылай қолданылады, соның ішінде қара немесе испан тұздығы (Scorzonera hispanica), ол жақын туыс, бірақ Tragopogon тұқымдасына жатпайды.

Этимология

Трагопогон атауы мынадан шыққан.

Гибридтік түрлену

Сальсификация – гибридтік түр пайда болуының бір мысалы. 1900 жылдардың басында адамдар Солтүстік Америкаға үш түрлі ешкі шағасын (Tragopogon) әкелді. Бұл түрлер – батыс сальсифиі (T. dubius), шалғын сальсифиі (T. pratensis) және устрица (T. porrifolius) қазір қалалық аймақтарда кең таралған. 1950 жылдары ботаниктер Айдахо және Вашингтон штаттарында бұрыннан белгілі үш түрдің таралу аймағында екі жаңа түр тапты. Бір жаңа түр – Tragopogon miscellus – T. dubius және T. pratensis түрлерінің тетраплоидты гибриді. Екінші түр, Tragopogon mirus, де аллополиплоид, бірақ оның ата-тегі T. dubius және T. porrifolius. Бұл жаңа түрлерді әдетте, оларды алғаш сипаттаған ботаник Оунбидің есімімен «Оунби гибридтері» деп атайды. T. mirus популяциясы негізінен өз мүшелерінің көбеюі арқылы өседі, бірақ гибридтік түр пайда болудың қосымша эпизодтары T. mirus популяциясын толықтыруын жалғастыруда.