Кіріспе

Провинциялық хатшы Британдық Солтүстік Американың отаршылдық үкіметтерінің атқарушы кеңестеріндегі жоғары лауазым болды және 1867 жылы Канада Конфедерациясы жарияланғаннан кейін кем дегенде бір ғасыр бойы Канаданың провинциялық үкіметтері сақтап келді. Соңғы онжылдықтарда бұл лауазым дерлік барлық провинцияларда жойылды (Квебек 1970 жылы, Онтарио 1985 жылы, ең соңғысы 2000 жылы Британдық Колумбияда); Саскачеван мен Жаңа Шотландия провинцияларында бұл лауазым әлі де бар, бірақ ол енді жекелеген жоғары лауазым емес (Жаңа Шотландияда ол 1993 жылдан бері Әділет министрі және Жаңа Шотландияның Бас прокурорының міндетін атқарады, бірақ 1980 жылдан 1993 жылға дейін Үкіметтік қызметтер және Тұтынушылар істері министрлігімен бірге; 1848 жылдан 1878 жылға дейін Премьер-министр, ал 1878 жылдан 1946 жылға дейін Провинциялық қазынашы лауазымын атқарды).

Тарих

Конфедерацияға дейін Канада провинциясында (сондай-ақ Үстіңгі Канада мен Төменгі Канаданың бұрынғы провинцияларында) және британдық биліктегі Атлантикалық Канаданың әртүрлі үкіметтерінде осы лауазым болған, бірақ Ньюфаундленд пен Принс-Эдвард аралында бұл «колониялық хатшы» деген атаумен белгілі болды. Британдық Колумбия да 1871 жылы Канада провинциясы болғанға дейін колониялық хатшыға ие болды. Жауапты үкімет орнатылуынан және премьер-министр лауазымының пайда болуынан бұрын провинциялық хатшы Британдық Солтүстік Американың әртүрлі губернаторлары мен вице-губернаторлары тағайындаған атқарушы кеңестердегі басты лауазым еді. Көптеген жағдайларда, осы кезеңдегі провинциялық хатшылар өздерінің аймақтарындағы ең ықпалды сайланған өкілдер болды. Провинциялық хатшы лауазымы Канаданың бұрынғы Кабинетіндегі Канада мемлекеттік хатшысы лауазымымен теңестірілді. Федералдық деңгейдегі әріптесі сияқты, ол басқа министрлерге бекітілмеген, бірақ кейін өзділігімен дамыған, алуан түрлі міндеттерді қамтыды. Жаңа Шотландияда, 1720 жылы пайда болған бұл лауазым 1946 жылға дейін провинцияның қазынашысы да болды. Провинциялық хатшы провинциялық үкімет пен Лондондағы колониялық кеңсе арасындағы ресми хабарласуларға, сондай-ақ басқа провинциялық және колониялық үкіметтермен (және 1867 жылдан кейін федералды үкіметпен) байланысқа жауапты болды. Бұған қоса, лауазымға салтанатты шаралар, сапармен келген қонақтарды қарсы алу, рәсімдер, үкімет пен вице-губернатор кеңсесі арасындағы қарым-қатынастар және, әсіресе, монархияға қатысты еске алу шараларына қатысты түрлі міндеттер кірді. Жалпы алғанда, провинциялық хатшы провинцияның бас тіркеушісі болып табылды және лицензиялар, туу және қайтыс туралы куәліктер, жер тізімдері мен зерттеулер, бизнес тіркемелері және сот шешімдері сияқты ресми құжаттар мен жазбаларға жауапты болды. Сонымен қатар, бұл лауазым мемлекеттік қызметті және сайлауды басқаруға жауапты болды. Провинциялық хатшылар әдетте премьер-министрден кейін провинциялық кабинеттегі ең жоғары дәрежелі мүше болып саналды, және премьер-министр провинциядан кеткен, ауырған немесе басқа себептермен қол жетімсіз болған жағдайда, лауазым иесі премьер-министр міндетін атқарушы болып тағайындалатын. Провинциялық хатшы лауазымы 1870 жылдан 1874 жылға дейін Манитоба үшін ерекше маңызды болды, өйткені сол провинцияның институттары құрылып жатқан еді. Осы кезеңде провинцияның премьер-министрі болған жоқ, ал вице-губернаторлар үкіметтің іс жүзіндегі басшылары ретінде әрекет етті. Алғашқы провинциялық хатшылар (Альфред Бойд және Генри Джозеф Кларк сияқты) провинцияның ең танымал сайланған лауазымды тұлғалары болды және қазіргі заманғы көптеген дереккөздерде ретроспективті түрде премьер-министрлер деп есептеледі. Провинциялық хатшы ХХ ғасырға дейін де үкіметтің әртүрлі іс-шараларын қадағалап отырды (Нова-Скотияның мемлекеттік қызмет туралы заңы лауазымға басқа министрлерге тікелей бекітілмеген барлық мәселелерге жауапкершілік жүктеді). Көптеген жағдайларда, ХХ ғасырдың провинциялық хатшылары басқа кабинеттік портфельдерді де бір уақытта иеленді.

Үкіметтік емес

Канаданың көптеген ұйымдарында провинциялық хатшы – провинциялық деңгейдегі жоғары лауазымды қызметкердің атауы болып табылады. Мысалы, Канаданың Монархистік лигасының елдің әртүрлі аймақтарында провинциялық хатшылары бар, олар лиганың нақты бір провинциядағы қызметін ұйымдастыруға жауапты. Жаңа демократиялық партияның провинциялық бөлімшелерінде провинциялық хатшы – партияның парламенттік емес бөлімінің бас әкімшісі және атағы немесе міндеттері бойынша бас атқарушы директор болуы мүмкін. Ол провинциялық құрылтайларды, провинциялық кеңестерді және басқа да жиналыстарды, жаңа мүшелерді қабылдау шараларын, қаржы жинау және басқа да күнделікті жұмыстарды ұйымдастыруға жауапты. Бұған қоса, провинциялық хатшы партияның сайлау кампаниясын жүргізуде маңызды рөл атқарады.