Кіріспе

Сұраныс бойынша төлемдерге арналған шоттардағы қаражат

Сұраныс бойынша төлемдер немесе чектер арқылы қолданылатын ақша – коммерциялық банктердегі сұраныс шоттарында сақталатын қаражат. Бұл шоттардағы қалдықтар көбінесе ақша ретінде қарастырылады және елдің тар мағынадағы ақша ұсынысының көп бөлігін құрайды. Басқаша айтқанда, бұл банктегі депозиттер, оларды ешқандай алдын ала хабарламасыз, кез келген уақытта алуға болады.

Тарих

АҚШ-та талап бойынша депозиттер 1865 жылғы мемлекеттік банкноттарды шығарудан 10% салық алынғаннан кейін пайда болды; АҚШ-тағы банк ісінің тарихын қараңыз. АҚШ-та талап бойынша депозиттер тек чекті шоттарда (немесе чек қолдануға арналған шоттарда) ұсталатын қаражаттарды, NOW шоттарынан басқа білдіреді; алайда, 1970-ші және 1980-ші жылдары АҚШ-та 1933 жылы "Q" ережесін қабылдауға жауап ретінде талап бойынша депозиттер кейбір жағдайларда басқа шот түрлерінен (мысалы, жинақ шоттары және ақша нарығы шоттары) қаражаттарға оңай қол жеткізуге мүмкіндік берді. АҚШ-та талап бойынша депозиттер мен NOW шоттары арасындағы айырмашылықтың тарихи негізін қараңыз, Келісілген төлем тәртібі шоттары туралы мәліметтерді қараңыз.

Ақша ұсынысы

Талап бойынша депозиттер әдетте тар мағынадағы ақша ұсынысының құрамына кіреді, себебі оларды чектер мен төлем тапсырыстары арқылы тауарлар мен қызметтерге төлеу құралы ретінде және қарыздарды өтеу үшін қолдануға болады. Елдің ақша ұсынысы, әдетте, қолма-қол ақша және талап бойынша депозиттерден тұрады деп анықталады. Көптеген елдерде талап бойынша депозиттер ақша ұсынысының көп бөлігін құрайды. Қаржылық дағдарыс кезінде банк клиенттері ақшаларын қолма-қол ақшаға ауыстырып алады, бұл талап бойынша депозиттердің азаюына және ақша ұсынысының қысқаруына алып келеді. Экономистер бұл әсердің Ұлы депрессияның күшті болуына себеп болғанын болжайды. Дегенмен, 2008 жылы басталған қаржылық дағдарыста мұндай жағдай болған жоқ. Керісінше, АҚШ-та талап бойынша депозиттер күрт өсті, 2008 жылдың тамызында шамамен 310 миллиард доллардан 2008 жылдың желтоқсанында шамамен 460 миллиард долларға дейін жетті.