Кіріспе
Civita di Bagnoregio) – Италияның орталық бөлігіндегі Витербо провинциясындағы Багнорежио коммунасының шеткі ауылы. Ол Багнорежио қаласынан шығысқа қарай және Римнен солтүстікке қарай орналасқан. Жақын жердегі қаладан жаяу көпір арқылы ғана кіруге болады, ал 2013 жылы жол төлемі енгізілді. Жол төлемі енгізілгендіктен, Чивита мен жақын маңдағы Багнорежиода коммуналдық салықтар алынып тасталды. Бұл «Италияның ең әдемі ауылдары» (I Borghi più belli d'Italia) тізіміне енген елді мекендердің бірі.
Civita di Bagnoregio is an outlying village of the comune of Bagnoregio in the Province of Viterbo in central Italy. It lies east of the town of Bagnoregio and about north of Rome. The only access is a footbridge from the nearby town, with a toll introduced in 2013. Because of the toll, communal taxes were abolished in Civita and nearby Bagnoregio. It is one of I Borghi più belli d'Italia ("The most beautiful villages of Italy").
Аумағы
Civita Багнорежио муниципалитетіне қарасты Болсена көлінің шығысында және Тибр аңғарының батысында орналасқан, құнарсыз жерлер аңғарында (Валле деи Каланчи) орналасқан. Ол екі негізгі аңғардан тұрады: Фоссато-дель-Рио-Торбидо және Фоссато-дель-Рио-Кьяро. Бастапқыда бұл жерлерге жету оңай болған болуы мүмкін және олар Тибр аңғары мен Болсена көлін байланыстыратын ежелгі жолмен кесілген. Бұл аймақтың географиялық құрылымы эрозия мен көшкіндердің нәтижесінде қалыптасқан. Аумақ хронологиясы мен құрамы жағынан әртүрлі екі түрлі тау жыныстарынан тұрады. Ең көне формация - саз; ол теңізден келген және эрозияға аса сезімтал негізгі қабатты құрайды. Жоғарғы қабаттар туф және лава материалдарынан тұрады. Эрозияның жылдамдауына өзендер, атмосфералық құбылыстар, сондай-ақ орманның жойылуы себеп. Civita-да бар болғаны 16 адам тұрады, ол шалқары орналасқан және 1995 жылы салынған темір бетоннан жасалған жаяу жүргіншілер көпірі арқылы ғана қол жетімді. Көпір көбінесе жаяу жүргіншілерге арналған, бірақ тұрғындар мен жұмысшылардың қажеттіліктерін ескере отырып, Багнорежио муниципалитеті белгілі бір уақытта велосипед немесе мотоциклмен көпірден өтуге рұқсат беретін мәлімдеме жасады. Оның оқшаулану себебі – төбе және жақын жердегі аңғардың эрозияға ұшырауы, бұл процесс әлі де жалғасуда және ауылдың жоғалу қаупі бар. Сондықтан Civita “Өліп бара жатқан қала” деп те аталады.
Тарих
Сивита ди Багнореджио қаласы 2500 жылдан астам бұрын этрусктіктермен негізделген. Бұрын Цивитаның ежелгі қаласына кіру үшін бес қақпа болған, бірақ қазіргі уақытта Порта Санта-Мария (Порта-Кава деп те аталады) қаланың басты қақпасы болып табылады. Сонымен қатар, Сивита қаласына құла түзінен тасқа қазылған туннель арқылы да кіруге болады. Бүкіл қаланың жоспары этрусктік және римдік дәстүрдегі cardo және decumanus жүйесіне негізделген, ал архитектуралық безендемесі орта ғасырлар мен Ренессанс дәуірінен бастау алады. Цивитада этрусктік цивилизацияның көптеген іздері сақталған, әсіресе Сан-Франческо Веккио ауданында: Белведер ди Сан-Франческо Веккионың төменгі жағындағы жартаста шағын этрусктік некрополь табылған. Сент Бонавентура үңгірі (әулие Франциск кішкентай Джованни Фиданзаны емдеген, кейін Сент Бонавентура атанған орын) – этрусктік камералық қабір. Этрусктіктер Сивитаны (бастапқы атауы белгісіз) стратегиялық орналасуының арқасында, сауда үшін қолайлылығы мен сол кездегі маңызды байланыс жолдарына жақындығының нәтижесінде гүлденген қалаға айналдырды. Этрусктік кезеңнің көптеген іздері әлі де қызығушылық тудырады: мысалы, Букайоне деп аталатын терең туннель қаланың ең төменгі бөлігінен өтеді және құла түзіне тікелей қол жеткізеді. Бұрын көптеген қабірлер көрінетін, олар Цивитаның жартасының және жақын жердегі туф тастағы қабырғалардың түбінде қазылған, бірақ ғасырлар бойы тас құлаулардың салдарынан қираған. Шындығында, этрусктіктердің өзі 280 жылғы жер сілкінісі сияқты сейсмикалық белсенділік пен тұрақсыздық мәселелеріне тап болған. 265 жылы римдіктер келгенде, этрусктіктер бастаған жаңбыр суын ағызу және ағын суларды бақылау жұмыстарын жалғастырды. Сивита (немесе Қала) 1274 жылы қайтыс болған Сент Бонавентураның туған жері болды. Оның балалық шағындағы үйінің орны қазірдің өзінде жартастан құлап кеткен. 16 ғасырда Сивита ди Багнореджио құлдырауға бастады, бұрынғы маңындағы Багнореджионың көлеңкесінде қалды. 17 ғасырдың соңында епископ пен қалалық әкімшілік ескі қаланың құлдырауын жеделдеткен үлкен жер сілкінісі салдарынан Багнореджиоға көшуге мәжбүр болды. Сол кезде бұл аймақ Папалық мемлекеттердің құрамына кірген. 19 ғасырда Сивита ди Багнореджио аралға айнала бастады, ал тастың астындағы саз қабатына жеткенде эрозия қарқыны күшейді. Багнореджио шағын, бірақ өркендеп дамыған қала болып қала берді, ал ескі орны итальян тілінде La città che muore ("Өлі қала") деп аталды. Сивита ди Багнореджио туризмнің жаңаруын жақында ғана бастан өткерді. 2020 жылдың қаңтарында CNN "шамадан тыс туризмді" қала әкімінің кіруге шағын төлем енгізуімен байланыстырды, бұл жарнаманы күшейте түсті және келушілер санын арттырды. CNN сонымен қатар қалада 12 адамнан гөрі мысықтардың көп екенін атап өтті. Қалаға жақын жердегі қаладан жаяу көпір арқылы ғана кіруге болады, 2013 жылы енгізілген жол төлемі 1,50 евроны құрады, ал 2017 жылдың тамызында жұмыс күндері 3 евроға, демалыс және мереке күндері 5 евроға дейін өсті. Епископ сарайы, 16 ғасырлық диірмен; Сент Бонавентура туған үйдің қалдықтары және Санта-Мария есігі, екі арыстанның арасында адам басын ұстап тұрған, Цивита тұрғындарының Мональдескинің Орвието отбасына қарсы халықтық көтерілісін еске түсіреді. 2005 жылы Цивитаның шағырлары қоғамдық мүддеге жататын орынға айналуы туралы ұсыныс жасалды.
Экономика және туризм
Өзінің әсерлі географиялық орны мен ортағасырлық құрылыстарының арқасында бұл қала көптеген туристерді қызықтырады, сонымен қатар бірнеше рет фильмдер түсірілу үшін пайдаланылған. 2021 жылдың қаңтар айында Багнорегио қаласының әкімі ЮНЕСКО-ға Цивитаны Әлемдік мұра ретінде тану туралы ұсыныс енгізді.