Кіріспе
Неміс экспрессионист суретшісі (1880–1938)
Эрнст Людвиг Кирхнер (6 мамыр 1880 – 15 маусым 1938) – неміс экспрессионист суретшісі және гравюрашы, сондай-ақ «Die Brücke» («Көпір») суретшілер тобының негізін қалаушылардың бірі. Бұл топ 20 ғасырдағы өнерде экспрессионизмнің қалыптасуына ықпал еткен маңызды бірлестік болды. Ол Бірінші дүниежүзілік соғысқа ерікті түрде қатысты, бірақ көп ұзамай денсаулығы нашарлап, әскерден босатылды. 1933 жылы нацистер оның туындыларын «дегенеративті» деп жариялады, ал 1937 жылы 600-дан астам жұмысы сатылып немесе жойылды.
Ерте өмір және білім
Эрнст Людвиг Кирхнер Баварияның Ашафенбург қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы прус текті, ал анасы гугеноттардың ұрпағы болған, бұл факт Кирхнер жиі айтатын. Кирхнердің әкесі жұмыс іздегендіктен, отбасы жиі көшіп-қонып, Кирхнер Франкфурт пен Перлендегі мектептерге оқуға түсті. Оқу бітіру кезеңінде ол Фриц Блейльмен жақын дос болып, бірге өнер туралы әңгімелесіп, табиғатты зерттеді. Кирхнер 1903-1904 жылдары Мюнхенде оқуын жалғастырды, 1905 жылы Дрезденге қайтып, бітіру дәрежесін аяқтады. Топ алғаш рет Кирхнердің алғашқы студиясында кездесті, ол бұрын етхана болған. Блейл оны "нағыз богемалық, суреттерге, эскиздерге, кітаптарға және суретшінің құралдарына толы" деп сипаттады. 1906 жылы Кирхнер жазған топтық манифестте: "Тікелей және өзінің құштарлығын сезінетін нәрсені жалғансыз бейнелейтін әркім біздің қатарымызға жатады" делінген. 1906 жылдың қыркүйек және қазан айларында Дрездендегі К. Ф. М. Сейферт және компанияның көрме залында әйелдердің жалаңаш суреттерінен тұратын топтық көрме өтті. Осы кезде ол Эссендегі Фолькванг мұражайында өткен жеке көрмесімен жеке өнер есімін қалыптастырды. 1917 жылдың наурыз айында Грисбах оны аралап, Хелен Шпенглерге Кирхнердің жағдайы туралы былай деп жазды: "Мен Кирхнермен екі таңды өткіздім, оны ешқашан ұмытпаймын. Оны сары түске боялған, еңіс шатыры бар, ыстық пештің жанында, өте төмен орындықта отырғанын көрдім. Ол тек таяқтың көмегімен ғана бөлмеде қиындықпен жүре алды. Түсті перде үлкен суреттер жинағын жасырып тұрды. Біз оларға қарап тұрғанда, ол тірілді. Менмен бірге ол өзінің барлық тәжірибелерін суреттерге түсіргенін көрді, кішкентай, ұялшақ әйел біз көргендерді бір жағына қойып, шарап әкелді. Ол шаршаған дауыспен қысқа түсіндірмелер берді. Әр суретте өзіндік ерекше түс болды, олардың барлығында үлкен қайғы сезілді; бұрын мен түсінбеген және аяқталмаған деп ойлаған нәрсе енді оның тұлғасы сияқты нәзік және сезімтал әсер қалдырды. Барлық жерде стильді, фигураларын психологиялық тұрғыдан түсінуді іздестіру. Ең әсерлісі – оң қолы кесілген, киім киген автопортреті. Содан кейін ол маған Швейцарияға баруға рұқсатнамасын көрсетті. Ол Давостың сауықтырушы орталығына қайта оралуды қалап, әкесінен медициналық анықтама сұрауды өтінді. Оның қасында отырған әйел айтқандай, көп адам оған көмектескісі келсе де, енді ешкім көмектесе алмайды. Кетіп бара жатқанда Ван Гогтың тағдыры есіме келді, ерте ме, кеш пе, оның да сондай болатынын ойладым. Кейін ғана адамдар оның сурет салуға қаншалықты үлес қосқанын түсінеді". Өмірлік серігі Эрна Шиллинг оны Фрауэнкирхте мерзімді түрде аралап тұрды, сонымен қатар Берлинде Кирхнердің істеріне қарайтын. Үш күннен кейін Кирхнер Вальдфридхоф зиратына жерленді. 1921 жылы АҚШ мұражайлары оның туындыларын сатып ала бастады, содан кейін де олардың саны арта берді. 1992 жылы Вашингтондағы Ұлттық өнер галереясы өзінің қорындағы туындыларын пайдалана отырып, монографиялық көрме ұйымдастырды; 2003 жылы ірі халықаралық көрме өтті. 3 тамыздан 10 қарашаға дейін 2008 жылы Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайында "оның туындыларының ең жақсысын қамтитын" ірі көрме өтті. Кирхнердің көптеген коллекционерлері еврейлер болған және осы себепті нацистер оларды қуғынға түсірген. Олар нацистерден қашу үшін жинақтарын сатқан немесе жинақтарын тартып алған. Кирхнердің "Берлин көшесі" және "Париж соты" картиналары еврей өнер коллекционері Альфред Гесске тиесілі болған, оның жесірі қашудан бұрын олардан бас тартуға мәжбүр болған. Кирхнердің 1915 жылғы "Артиллеристер" картинасы қазіргі заманғы өнердің маңызды сатушысы, неміс еврейі Альфред Флехтхаймға тиесілі болған, оның өнер галереясы 1933 жылы Германиядан қашып кетуден бұрын арийленді (нацистер басып алды). Кирхнердің Энгадиндегі құм төбелері картинасы, оның иесі Макс Фишер Германиядан АҚШ-қа қашып кеткеннен кейін 1935 жылы нацистер басып алған, ол MoMA коллекциясына кірді, бірақ 2015 жылы Фишердің мұрагерлеріне қайтарылды. Оның нацистер талқандаған "Баньшілер" (1916) атты монументалды картинасы Давостағы Кирхнер мұражайында қайта жаңғыртылды.
Kirchner continued studies in Munich from 1903 to 1904, returning to Dresden in 1905 to complete his degree. The group met initially in Kirchner's first studio, which had previously been a butcher's shop. Bleyl described it as "that of a real bohemian, full of paintings lying all over the place, drawings, books and artist's materials — much more like an artist's romantic lodgings than the home of a well organised architecture student". A group manifesto written by Kirchner in 1906 stated that "Everyone who reproduces, directly and without illusion, whatever he senses the urge to create, belongs to us". In September and October 1906, the first group exhibition was held, focused on the female nude, in the showroom of K. F. M. Seifert and Co. in Dresden. At this time, he established an individual identity with his first solo exhibition, which took place at the Essen Folkwang Museum. Grisebach visited him in March 1917, writing to Helene Spengler of Kirchner's condition: "I spent two mornings with Kirchner which I shall never forget. I found him sitting on a very low chair next to a small, hot stove in a yellow painted, sloping roofed attic. Only with the help of a stick was he able to walk, staggering around the room. A colourfully painted curtain concealed a large collection of paintings. When we began to look at them, he came alive. Together with me, he saw all his experiences drift by on canvas, the small, timid looking woman set aside what we had seen and brought a bottle of wine. He made short explanatory remarks in a weary voice. Each picture had its own particular colourful character, a great sadness was present in all of them; what I had previously found to be incomprehensible and unfinished now created the same delicate and sensitive impression as his personality. Everywhere a search for style, for psychological understanding of his figures. The most moving was a self portrait in uniform with his right hand cut off. Then he showed me his travel permit for Switzerland. He wanted to go back to Davos and implored me to ask father for a medical certificate. As the woman with him rightly said, though many people want to help him, nobody is able to do so any longer. When I was leaving, I thought of Van Gogh's fate and thought that it would be his as well, sooner or later. Only later will people understand and see how much he has contributed to painting". Erna Schilling, his life partner, visited him periodically in Frauenkirch, while also maintaining a residence in Berlin to take care of Kirchner's business there. Three days later, Kirchner was laid to rest in the Waldfriedhof cemetery. In 1921, U. S. museums began to acquire his work and did so increasingly thereafter. In 1992, the National Gallery of Art, Washington, held a monographic show, using its existing collection; a major international loan exhibition took place in 2003. From 3 August to 10 November 2008, the Museum of Modern Art in New York held a major exhibition that "probably comprises the very best of his oeuvre." Many of Kirchner's collectors were Jewish and persecuted by the Nazis for that reason. They either sold off their collections in order to flee the Nazis or had their collections seized. The Kirchner paintings "Berlin Street Scene" and "Judgement of Paris" were owned by the Jewish art collector Alfred Hess whose widow was forced to relinquish them before fleeing. Kirchner's 1915 painting Artillerymen was owned by the important art dealer of modern art, the German Jewish Alfred Flechtheim whose art gallery was Aryanized (seized by Nazis) in 1933 before he fled Germany. Kirchner's painting Sand Hills in Engadine, which had been seized by the Nazis in 1935 after its owner, Max Fischer, fled Germany for the United States, found its way into the collection of the MoMA, but was returned to Fischer's heirs in 2015. His monumental Bathers (1916), destroyed by the Nazis, has been re created at the Kirchner Museum in Davos.