Кіріспе
Қытайдағы Хангу асуы немесе Хангуань – жоғарғы Сары өзен мен Вэй аңғарларын, Қытай өркениетінің ошағы және ұзақ жылдар бойы астанасы болған Сианьды, құнарлы Солтүстік Қытай жазығынан бөліп тұратын асу. Ол Сары өзеннің оң жағалауында, Шэньси провинциясындағы Тонг асуындағы Ордос айналымынан шығысқа қарай орналасқан. Соғысқан мемлекеттер мен ерте императорлық кезеңдерде осы асуда көптеген шайқастар болған, ол Цинь, Гуанчжун немесе Луоянды сыртқы шабуылдан қорғайтын маңызды бекініс болған. "Хангу асуы" термині екі орналасқан жерді білдіреді: Хэнань провинциясы, Санменсия қаласы, Линбао ауданы, Хангуань кентіндегі Цинь әулетінің Хангу асуы және екіншісі – Хэнань провинциясы, Луоян қаласы, Синьань ауданындағы Хан әулетінің Хангу асуы. 2014 жылы ЮНЕСКО бұл археологиялық ескерткішті "Жібек жолдары: Чанъань – Тяньшань дәлізінің жол желісі" аталатын Әлемдік мұралар тізіміне енгізді.
Hangu Pass or Hanguguan is a pass separating the upper Yellow River and Wei valleys—the cradle of Chinese civilization and seat of its longtime capital Xi'an—from the fertile North China Plain. It lies on the south bank of the Yellow River just east of its eastward bend out of the Ordos Loop at Tong Pass in Shaanxi. It was the site of many battles during the Warring States and early imperial eras, when it was the chokepoint shielding Qin, Guanzhong, or Luoyang from outside attack. The term Hangu Pass refers to two locations: the Qin dynasty Hangu Pass in Hanguguan Town, Lingbao county, Sanmenxia city, Henan and secondly, the Han dynasty Hangu Pass in Xin’an county, Luoyang city, Henan. In 2014, the archeological site was recognized by UNESCO as part of the “Silk Roads: the Routes Network of Chang'an Tianshan Corridor” World Heritage Site.
Тарих
Қытай аңызына сәйкес, Лао-цзы өзінің «Тао-де-цзин» кітабын батысқа қарай сапар шегу алдында Хангу асуының күзетшісі және астролог болған Инсидің талабымен жазған. Цинь мемлекеті б.з.д. 361 жылы отанына кіруді басқа соғысқан мемлекеттердің әскерлерінен қорғау үшін, Чжоу әулетінен кейін билік үшін бәсекелес болғандықтан, осы асуды шығыс шекарасы ретінде бекіткен. Ол Цинь және Батыс Хан империяларының Гуанчжун аймағын қорғауды жалғастырды. Ван Манның «Син әулетінен» кейін келген Шығыс Хан тұсында, оның бекіністері батыс және солтүстік-батыстан келген шабуылдарды тойтарып, астанасы Лоян қаласын қорғады. Хан империясы құлағаннан және Үш патшалықтың пайда болуынан кейін Хангу асуы маңыздылығын жоғалтты, себебі негізгі бекіністер аздап батысқа қарай, Тоң асуына көшті.
Хан әулеті Хангу асуын табу
2012 және 2013 жылдар аралығында Луоянг мәдени ескерткіштері мен археология институтының командасы Синьань, Луоянг қаласында 3000 шаршы метрден асатын аумақта археологиялық қазба жүргізді. Бұл қазбалар бірнеше жол, платформа және қабырғаларды ашты. Қазіргі таңда Синьаньдағы Хангу қақпасының археологиялық ескерткіші музей-саябақ болып табылады.
Хикаядағы Хангу асуы
Kingdom манга және анимеде бұл өткел Ли Му мен оның 5 одақтас Коалициялық армиясы Циньді жеңу үшін еңсеруге тиіс болған соңғы бекініс болды. Олардың шабуылдары ауыр қатысулармен қайтарылды, бұл Ли Муды Цуй арқылы Сянъянға шабуыл жасауға мәжбүр етті.