Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мифтік кейіпкер
Mythical character
Грекия мифологиясында Пелопс (Πέλοψ (Pélops)) – Пелопоннес аймағындағы Писа қаласының патшасы (Πελοπόννησος, сөздік мағынасы "Пелопс аралдары"). Ол Танталдың ұлы және Атрейдің әкесі болды. Пелопс Олимпиадада қадірленген, оның культы Олимпиада ойындарының мифін қалыптастырды – бұл Пелопоннес халқы ғана емес, барлық гректер үшін бірліктің ең маңызды белгісі болды. Олимпиададағы қасиетті орында, әр жолы "қара бетті" Пелопсқа құрбандық шұңқырына (bothros) түнде құрбандық суы ұсынылып, содан кейін келесі күні күннің нұрында аспан құдайы Зевске сыйланатын болған (Буркерт 1983:96).
In Greek mythology, Pelops ('/p//iː//l//ɒ//p//s//, /'/p//ɛ//l//ɒ//p//s/; Πέλοψ (Pélops)) was king of Pisa in the Peloponnesus region (Πελοπόννησος, lit. "Pelops' Island"). He was the son of Tantalus and the father of Atreus. He was venerated at Olympia, where his cult developed into the founding myth of the Olympic Games, the most important expression of unity, not only for the people of Peloponnesus, but for all Hellenes. At the sanctuary at Olympia, chthonic night time libations were offered each time to "dark faced" Pelops in his sacrificial pit (bothros) before they were offered in the following daylight to the sky god Zeus (Burkert 1983:96).
Олимпиада ойындары
Жеңісінен кейін Пелопс құдайларға алғыс айту үшін және король Оеномаус құрметіне аза тұру ойындарын өткізу үшін, сондай-ақ оның өлімінен тазару мақсатында күйме жарыстарын ұйымдастырды. Ежелгі Олимпиада ойындарының бастауы осы Олимпиадада өткен аза тұру жарысынан нәр алды. Пелопс ұлы патша, жергілікті батыр атанды және Пелопоннеске өзінің есімін берді. Уолтер Беркерт Гипподамияның қашқындалу туралы әңгіме Гесиодтың «Әйелдер каталогында» және Олимпиадада сақталған Кипселдің (б.з.д. 570 ж.) төс қаптамасында бейнеленгенін, ал күйме жарысына дайындық Олимпиададағы Зевс ғибадатханасының шығыс жағында көрсетілгенін атап өтеді. Бірақ күйме жарысы мифы Олимпиадада жиырма бесінші Олимпиадада (б.з.д. 680 ж.) күйме жарысының енгізілуімен ғана маңызды болды. Г. Деверо Гипподамияның қашқындалуын Элис аймағының мал өсіруге қатысты тыйымдарымен және VII ғасырда Олимпиададағы Элис аймағының күшейген ықпалымен байланыстырды.
After his victory, Pelops organized chariot races as thanksgiving to the gods and as funeral games in honor of King Oenomaus, in order to be purified of his death. It was from this funeral race held at Olympia that the beginnings of the ancient Olympic Games were inspired. Pelops became a great king, a local hero, and gave his name to the Peloponnese. Walter Burkert notes that though the story of Hippodamia's abduction figures in the Hesiodic Catalogue of Women and on the chest of Cypselus (c. 570 BCE) that was conserved at Olympia, and though preparations for the chariot race figured in the east pediment of the great temple of Zeus at Olympia, the myth of the chariot race only became important at Olympia with the introduction of chariot racing in the twenty fifth Olympiad (680 BCE). G. Devereux connected the abduction of Hippodamia with animal husbandry taboos of Elis, and the influence of Elis at Olympia that grew in the seventh century.
Пелопидайлар қарғысы
Мыртил қайтыс болған кезде Пелопты ең үлкен сатқындығы үшін қарғады. Бұл оның отбасын жойған қарғыстың бір көзі болды: оның екі ұлы Атрей мен Тиест, өзінің сүйікті ұлы және патшалықты мұрагерлік етуге тиіс болған жарты ағасы Хрисиппті өлтірді; Атрей мен Тиестті аналары Ипподамиямен бірге қуды, содан кейін ол өзін-өзі асып қойды; ұрпақтың әрбір кезекті буыны қорқынышты қылмыстардан қатты зардап шекті және қарғысты одан да көп қылмыстар жасау арқылы күшейтті, өйткені қарғыс Пелоптың балаларына, немерелеріне және шөберелеріне тиді, соның ішінде Атрей, Тиест, Агаммнон, Эгист, Менелай және ақырында Афина мен Аполлон құдайлары шақырған сот арқылы ақталған Орест. Көбінесе "Атреидтердің қарғысы" деп аталса да, қасіретті оқиғалар шеңбері Атрейден екі ұрпақ бұрын басталып, одан кейін екі ұрпақ бойы жалғасты, содан кейін Фуриялар сотта ресми түрде ақтады. Пелоптың өлімінен бірнеше онжылдықтар өткен соң, оның немересі Менелай ұзаққа созылған Троя соғысынан аман қалды және Мысырда қалды. Ол өзінің көптеген қиындықтарын айтып, Атрей, соның салдарынан Агаммнон және Менелайдың өзі ешқашан дүниеге келмеуі үшін, Пелоптың Танталдың кешкі ас дастарқанында жойылуын тіледі.
As Myrtilus died, he cursed Pelops for his ultimate betrayal. This was one of the sources of the curse that destroyed his family: two of his sons, Atreus and Thyestes, killed their half brother, Chrysippus, who was his favorite son and was meant to inherit the kingdom; Atreus and Thyestes were banished by him together with Hippodamia, their mother, who then hanged herself; each successive generation of descendants suffered greatly by atrocious crimes and compounded the curse by committing more crimes, as the curse weighed upon Pelops' children, grandchildren, and great grandchildren including Atreus, Thyestes, Agamemnon, Aegisthus, Menelaus, and finally Orestes, who was acquitted by a court of law convened by the gods Athena and Apollo. Although commonly referred to as "the curse of the Atreides", the circle of atrocious events began two generations before Atreus and continued for two generations after him, before being formally absolved by the Furies in court. Many decades after Pelops's death, his grandson Menelaus, having survived the long lasting Trojan War and stranded in Egypt, would recount his numerous plights and wish Pelops had perished for good at Tantalus' dinner, so that Atreus, and therefore Agamemnon and Menelaus himself, would never have been born.
Шығу тегі
Пелопстың Анатолияда туғандығына сенімді. Ол бастапқыда Фригияда не Лидияда, немесе екеуінде де құдай ретінде табынылған болуы мүмкін. Басқа көне мифографтар оны Пафлагониямен байланыстырады. Ол Пафлагониядағы Энет қаласынан келген болуы ықтимал. Фукидид Пелопты "Азиядан" деп айтады. Ал кейбір деректер оны Грекияның тумасы, Ахаядағы Олен немесе Аркадиядан келген деп көрсетеді.
Pelops is believed to have Anatolian origins. He may have been originally worshipped in Phrygia or Lydia or both. Other ancient mythographers connect him with Paphlagonia. He may have come from the Paphlagonian town of Enete. Thucydides says simply that Pelops was "from Asia". Others represent him as a native of Greece, who came from Olenos in Achaia, or perhaps from Arcadia.
Қасиетті орындар
Паусания айтқандай, Олимпиядағы Пелопстың ғибадатханасы, Пелопион, "даңқты қанға малшыланған" деп сипатталған, Зевс ғибадатханасынан бөлек тұрды, Пелопстың қабірінің жанында, өзендегі бродының қасында. Ол тас шеңбермен қоршалған. Пелопс жер асты құдайы ретінде қара қошқарды түнде құрбандыққа шалып, құдайына жаратылды. Оның қалдықтары Артемида Кордакс ғибадатханасының жанындағы сандықта сақталған (Паузания 6.22.1), бірақ бұрын алып иық сүйегі көрсетілген; Троя соғысы кезінде Джон Цетцес айтқандай, гректер Пелоптың иық сүйегін Трояға әкелген, себебі Троя болжаушысы Хеленус Пелопидтер осылай істесе жеңе алады деп мәлімдеген. Паузанияға толық оқиға айтылды: Пелоптың иық сүйегі Элистің қарсыласы Пизадан Трояға әкелінді; қайтып келгенде сүйек кеме апатында жоғалып кетті, бірақ кейін балықшы оны керемет түрде торына түсіріп алды. Грекияда алып өлшемдегі сүйектер жиі табылады, олар – ғасырлар бұрынғы алып жануарлардың қалдықтары. Ежелгі заманда динозаврлар мен мамонттар туралы білім болмаған, сондықтан мұндай табылар аңыз батырларының немесе жартылай құдайлардың нақты қалдықтары деп есептелген, және ұзақ өткен Батырлар дәуіріндегі адамдардың керемет бойына байланыстырылған. Сүйектердің тегі содан кейін жергілікті жерлеу туралы аңыздарға сәйкес анықталды, саяси мақсаттар да маңызды рөл атқарды, оған қолайлы түстер, көріністер немесе дін қызметкерлерінің болжамдары көмектесті.
The shrine of Pelops at Olympia, the Pelopion, "drenched in glorious blood", described by Pausanias stood apart from the temple of Zeus, next to Pelops' gravesite by the ford in the river. It was enclosed with a circle of stones. Pelops was propitiated as a chthonic deity, at night with the offering of a black ram. His remains were contained in a chest near the sanctuary of Artemis Kordax (Pausanias 6.22.1), though in earlier times a gigantic shoulder blade was shown; during the Trojan War, John Tzetzes said, Pelops' shoulder blade was brought to Troy by the Greeks because the Trojan prophet Helenus claimed the Pelopids would be able to win by doing so. Pausanias was told the full story: the shoulder blade of Pelops was brought to Troy from Pisa, the rival of Elis; on the return, the bone was lost in a shipwreck, but afterwards recovered by a fisherman, miraculously caught in his net. Giant sized bones were and are often found in Greece, the remains of gigantic prehistoric animals. In ancient times there was obviously no knowledge of dinosaurs or mammoths, and such findings were believed to be actual remains of legendary heroes or demigods, and to reflect the supposedly supernatural stature of humans of the long bygone Heroic Age. The bones' provenance was then determined according to local legends about ancient burials, with political expedience also playing a major role, helped along by convenient dreams, visions or priestly auguries.
Қазіргі заманғы дереккөздер
Смит, Уильям; Грек және римдік өмірбаян мен мифология сөздігі, Лондон (1873). "Пелопс"
Smith, William; Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, London (1873). "Pelops"