Кіріспе

Девон – Англияның оңтүстік-батысындағы графство, батысында Корнуоллмен, ал шығысында Дорсет және Сомерсетпен шектеседі. Тас дәуірінен бастап осы аймақта адамдар қоныстанғандығының куәліктері бар. Оның жазба тарихы рим дәуірінде басталады, сол кезде ол civitas болған. Содан кейін ол бірнеше ғасыр бойы тәуелсіз патшалық ретінде болды, бірақ кейін ерте Англия құрамына енді. Одан бері ол негізінен ауыл шаруашылығымен айналысатын аймақ болып қала береді, алайда қазір туризм де өте маңызды.

Тарихқа дейінгі дәуір

Девон Ұлыбританияның соңғы мұз дәуірі аяқталғаннан кейін қоныстанған алғашқы аймақтарының бірі болды. Торбейдегі Кентс үңгірі – Англияда қазіргі заманғы адамның мекен еткені белгілі ең ерте тұрақтарының бірі. Дартмурды шамамен б.з.д. 6000 жылдан бастап мезолиттік аңшы-жинаушы халықтар қоныстанған деп саналады, олар кейіннен емен орманының көп бөлігін тазартып, оның орнына шұңқырлы дала пайда болды. Неолит дәуірінде, шамамен б.з.д. 3500 жылдан бастап, далада егіншілікпен айналысқандарының, сондай-ақ, үлкен гранит тастарды пайдаланып құрылыстар салып, ескерткіштер орнатқандарының куәліктері бар; Дартмур Англиядағы ең көне ғимараттардың қалдықтарын сақтайды. Далада 500-ден астам белгілі неолиттік орындары бар, олардың арасында жерлеу үйінділері, тас қатарлары, тас шеңберлері және Гримспунд сияқты ежелгі елді мекендер кездеседі. Тас қатарлары ерекше көзге түсетін ерекшеліктерімен бөлінеді, олардың ұзындығы бірнеше метрден 3 км-ге дейін жетеді. Олардың соңғы нүктелері көбінесе оба, тас шеңбер немесе тік таспен (менгир қараңыз) белгіленеді. Дартмурдың көп бөлігі тарихи кезеңде жыртылмағандықтан, археологиялық жазбаларды іздеу салыстырмалы түрде оңай. "Девон" атауы 43 жылы римдіктердің шапқан кезінде Ұлыбританияның оңтүстік-батыс түбегінде тұрған кельт тайпасы – дүмнонийлерден шыққан, бұл атау "Терең аңғарда тұратындар" (корн тілінде: Dewnans, валли тілінде: Dyfnaint, бретон тілінде: Devnent) немесе "Дүмнонос құдайына табынушылар" деген мағынаны білдіруі мүмкін. Бұл тайпалық атау римдік және римдік кезеңнен кейінгі дәуірлерде де қолданылып келді. Дүмнонийлер көршілері – дуротригтерден айырмашылығы, монета соғумен айналыспаған, бірақ осы аймақта добунни монеталары табылды. Ертедегі сауда портының Баттен тауында (Плимут) және Бантамда болғандығы мәлім, онда 1991-92 жылдары ежелгі қалайы құймалары табылды, бұл Жерорта теңізімен қалайы саудасы туралы классикалық мәліметтермен сәйкес келеді (Aillen Fox, 1996).

Археология

2022 жылдың ақпан айында «Орион мұрасы» басқарушы директоры Роб Борн басқаратын археологтар Шерфорд атты жаңа қала салынысы кезінде үңгірлер жүйесінде жүнді мамонт, бұғы, қарақұйрық, бизон, қасқыр және гиенаның қалдықтарын тапқандарын жариялады. 200-ден астам сүйек жиынтығы Британиядағы мұз дәуіріндегі өмірді зерттеу үшін археологтармен алынып шығарылды. Жүнді мамонттың сүйігі, тіс, басқа да сүйектері, сондай-ақ жүнді носорогтың жартылай бас сүйегі мен төменгі жақ сүйегі соңғы мұз дәуірінің ортасына, яғни шамамен 60 000 мен 30 000 жыл бұрын жатсады.

Рим дәуірі

Девон Сомерсет және Дорсет сияқты толыққанды римдік емес, оның көп бөлігі Эксетер аймағында сақталған, онда римдік бекіністерді әлі де көруге болады. Эксетерде римдіктер келгенге дейін қоныс болған болуы мүмкін, ал осы аймақты мекендеген жергілікті бритон тайпасы – Думнония тәуелсіздік дәстүрін сақтаған. Дүмнония тайпасы бастапқыда Римнің қарастырылған мемлекеті болған көрінеді, бірақ шамамен 55 жылдан бастап римдіктер аймақтың кем дегенде бір бөлігін әскери оккупацияға алды, Топшемде теңіз портын және Эксетерде 2-ші Август легионының гарнизонын орналастырды, оны олар "Иска" деп атады. Бұл қамалдың ішінде негізінен казармалар мен шеберханалар, сондай-ақ әсем монша үйі болды және шамамен жиырма жыл бойы қолданылды. Содан кейін легион Керлеонға көшті, ал оны қоршаған елді мекеннің тұрғындары басқаруды өз қолына алды. Жергілікті биліктің қажетті құрылымдары, мысалы, форум және базилика, соңынан тас қала қабырғасы бой көтерді. Рим әкімшілігі мұнда үш ғасырдан астам уақыт бойы орналасты. Каунтіде бірнеше кішкентай бекіністер және Нимет ауылдарының атымен сақталған бірнеше пұтқа табыну орындары болды, бірақ Экс өзенінің батысындағы жерлер көбінесе римдік ықпалына түспеді. Ондағы жоғары мәртебелі жергілікті тұрғындар көбінесе "Rounds" деп аталатын қоршалған үйлерде тұрды, ал Шығыс Девонда Холкомбте табылған сияқты сәнді виллалар мен күрделі тас жолдар болды.

Римдік тәуелсіздік

410 жылы шамамен Британиядағы римдік билік аяқталғаннан кейін, Девон, Корнуолл және Сомерсет аймақтарын қамтитын Дюмония патшалығы пайда болды, ол бұрынғы римдік аймақтар негізінде құрылып, римдіктерге дейінгі Дүмнониялықтардың есімімен аталды. Гилдас патша Константинге айқын сын айтты, ол алтыншы ғасырдың басында Дюмонияның екінші буын билеушісі болған болуы мүмкін. Римдік епископтық құрылымы сақталды, ал 705 жылға дейін Малмсбери аббаты Альдхелм Дюмония королі Герайнтке және оның епископтарына хат жазды. «Caer Uisc» деп белгілі Эксетер патшалықтың орталығы болған болуы мүмкін, бірақ кейбір тарихшылар мен зерттеушілер Дюмония патшаларының тұрақты астанасы болмаған және олардың сарайын бір жерден екінші жерге көшірген болуы мүмкін деп болжайды. Уэльс триадалары Корнуоллдағы Селливигті патшалық сарайының болуы мүмкін жері ретінде атайды, тағы бірі – Сидмутқа жақын орналасқан Хай Пик. Бұрынғы римдік Эксетер қаласы шіркеу орталығы болған болуы мүмкін, бұл туралы собордың жанындағы римдік кезеңге дейінгі зираттан табылған мәліметтер куәландырады. Эксетердегі бритондық зират 7-ші ғасырдың соңында жас Вильфред Сент-Бонифаций (Кредитондық деп есептеледі) қатысқан монастырға тиесілі болған болуы мүмкін. Алайда, оның аббатының аты таза саксондық болған, бұл оның англосаксондық құрылым екенін көрсетеді.

Думнонияны англосаксондықтар жаулап алды

Англосаксондықтардың Девонға қоныстанған уақыты белгісіз. 660 жылы Уэссекс өкілдігінен батысқа қарай шабуылдар басталған. 658 жылы Пенселвудта болған шайқастан кейін Батыс саксондары Паррет өзеніне жетті, ал 682 жылы Квантоктарға жетіп, жағалау жазығына қарай жылжуын жалғастырды. Уэссекс патшасы Циневульф Мерцияның үстемдігінен шығып, 710 жылы Девондағы соңғы тәуелсіз патшаны жеңген король Ине орнатқан Таунтоннан батысқа қарай қайтадан жылжуды бастады. Иненің кодификацияланған заңдары Велхтар – Уэльстің «шетелдіктері» үшін ережелер жасады, олардың кейбіреулері жауапты лауазымдарда қалды. Соғыс аяқталуы ұзаққа созылған және қиын болған сияқты. 813 және 822 жылдар аралығында Уэссекс патшасы Экгберттің Девондағы жорықтары Батыс Уэльстерді Корнуоллдан жеңгенімен, оларды толығымен жоюға жеткізбеді. Вильгельм Малмсбери Уэссекс королі Альфред пен Корнуолл королі Дунгарт арасында 876 жылы Девондағы Эксмур маңында өткен келіссөздер туралы хабарлайды; Альфред Данияны жеңуді жоспарлап, батыс шекарасында сенімділік іздеген болуы мүмкін. Девонды Уэссекс жаулап алудың соңғы кезеңдері ағылшын королі Этельстанның басшылығымен жүзеге асқан сияқты. Вильгельм Малмсбери «британдықтар мен саксондықтар Эксетерде тең құқықпен» өмір сүргенін айтты. Алайда Этельстан 927 жылы «бұл лас руды» Эксетерден қуғынға түсірді. Кейбір дереккөздер, әсіресе Корнуолл зерттеушісі Уильям Борлазе, британдықтарды Эксетерден қуу Этельстан басқарған Батыс Уэльске қарсы әскери науқанның бастапқы әрекеті болғанын мәлімдейді. Уильям Борлазе 936 жылы Тейнмут маңындағы Халдон шайқасында Батыс Уэльс патшасы Ховелге қарсы шайқас болғанын айтады, онда Батыс Уэльстер қатты жеңілді. Содан кейін олар Тамар өзенінен батысқа қарай және Корнуолл арқылы қуылды, Лэндс-Эндге жақын жерде қайтадан жеңілді. Бұл «соңғы күш сынауы» болуы мүмкін, ол, мүмкін, қырғынмен аяқталды. Британдықтар (Батыс Уэльстер, Корнуолликтер) осы күннен кейін Девонда аман қалды, өйткені олар кейінірек Эксетерге қайта кірді және 18-ғасырға дейін қаланың оңтүстік-батыс бөлігінде «Бриттайн» деп аталатын аймақ болды. Рисдон мен Карудың айтуынша, кельт тілі Девонның кейбір бөліктерінде, әсіресе Оңтүстік Хэмсте орта ғасырға дейін сақталған. Девонға англосаксондық генетикалық әсердің дәлелі Уэлком Траст, Оксфорд университеті және Лондон Университет Колледжінің Ұлыбританиядағы генетикалық зерттеулерінде табылды. Олар Девонның Корнуолдан едәуір ерекшеленетінін және Девон Оңтүстік Англияның қалған бөлігінен ерекшеленсе де, солтүстік шекарада және Эксетерде шағын үйлесімдер бар екенін анықтады. Оксфорд университетінің зерттеушісі сэр Уолтер Бодмер бұл ағылшын-саксондықтардың батысқа көшіп кетуімен түсіндірілуі мүмкін деді. Бұл генетикалық топтар Корнуолл мен Девон арасындағы, сондай-ақ Девон мен оның шығыс көршілері арасындағы дәстүрлі округ шекараларына сәйкес келеді. Сонымен қатар, Ұлыбританияның кельт аймақтары (Шотландия, Солтүстік Ирландия, Уэльс және Корнуолл) бір-бірінен генетикалық жағынан ерекшеленетін аймақтар болып табылады. Мысалы, корнуолликтер мен девондықтар генетикалық жағынан уэльстіктер мен шотландтарға қарағанда ағылшын топтарына көбірек ұқсас. Бұл англосаксондықтардың, әсіресе Уэссекстің түпнұсқалық бритондық тегін де көрсетеді, бұл шекаралық аймақтарда англосаксондықтар мен келттіктерді ажыратуды қиын жасайды. Дегенмен, Девон халқы қазіргі Солтүстік Франциямен, әсіресе Бретаньмен ұқсастықтар көрсетті. Бұл англосаксондықтардың Девонға көшіп келуінің көпшілік қозғалысы емес, шектеулі болғанын көрсетеді. Одан кейін бөліну англосаксондықтарға дейінгі ерте бөлінуді көрсетеді және англосаксондықтардың генетикалық үлесі Солтүстік-Шығыс және Эксетерде шоғырланған және топталған дегенді білдіреді. Сондай-ақ, ағындардың көп бөлігі кейінірек пайда болуы мүмкін, себебі индустрияландыру мен урбанизация Ұлыбританияда қалалық орталықтар арқылы қозғалыс жасауға ынталандырады. Сондықтан, генетикалық кластерлердің эксетер сияқты үлкен қалаларда шоғырлануы аз.

Англосаксондық дәуірдегі Девон

9 ғасырда Девондағы бейбітшілікке ең үлкен қауіп викинг шабуылдарынан келді. Оларды күңкірету үшін Ұлы Альфред Эксетерді қорғаныс бурх ретінде қайта нығайтты, одан кейін Лидфорд, Хэлвелл және Пилтон қалаларында да жаңа бекіністер салынды. Алайда, бұл бекіністер шығысқа қарайғы бурхтармен салыстырғанда салыстырмалы түрде кішкентай болды, бұл олардың тек элитаның қауіпсіздігін қамтамасыз етуге арналғанын көрсетеді. Эдуард Ескі Барнстапл мен Тотнес қалаларында да осы сияқты құрылыстар салған. 832 жылы Каллингтон шайқасында ағылшындар корнуоллдықтар мен даниялықтардың біріккен әскерін жеңді. Бірақ Нормандық жаулап алуға дейін, оның ішінде девондықтардың 1001 жылы Пинхо шайқасындағы апатты жеңілісіне дейін викингтердің шабуылдары тоқталмай келді. Соның салдарынан, Ланди аралы сияқты бірнеше скандинавиялық жер-атаулары сақталған. Ассердің айтуынша, девондықтар 878 жылы Синвит шайқасында даниялықтармен шайқасқан, бұл шайқас Кенвитт қамалы немесе Контисбериде болған болуы мүмкін, алайда Сомерсеттегі Каннингтон да шайқас орны деп есептеледі. 894 жылы даниялықтар Эксетерді қоршауға тырысты, бірақ король Альфред оларды кері шегіндірді, бірақ 1001 жылы қала тоналанды. Девон бастапқыда Винчестер епископтығының бір бөлігі болды, бірақ шамамен 705 жылы епархия бөлініп, Девон, Дорсет және Сомерсет аймақтарын қамтитын Шерборн епископтығы құрылды, ал Алдхелм оның алғашқы епископы болды. 910 жылы епископтық тағы да бөлінді, әр округ өз епископтығын алды, ал Эдвульф Кредитонның бірінші епископы атанды. 1050 жылы король Эдуард Исповедник Девон мен Корнуоллды біріктірді және Леофрик Эксетер епископы болып тағайындалды.

Норман және ортағасырлық кезең

Нормандық жаулап алудан кейін бірден Жеңімпаз Вильгельм Батыс аймағының адалдығын сақтаудың маңыздылығын және осылайша Эксетерді бағындыру қажеттілігін мойындады. Қала он сегіз күндік қоршауға төтеп берді және жаңа патша тек құрметті шарттармен ғана қалаға кіруге рұқсат алды. Кейін Вильгельмнің Девондағы барондарының иелігінде болған көптеген ірі меншіктер «құрметтер» деп аталды. Олардың ішінде Плимптон, Океэмптон, Барнстапл, Тотнес және Харбертон ең маңыздылары болды. 12 ғасырда Плимптон құрметі, Девон графтығымен бірге, Редверс әулетіне берілді. Келесі ғасырда ол Океэмптонды иеленген Куртеньилерге өтті, ал 1335 жылы графтық атаққа да қол жеткізді. Сондай-ақ 14 ғасырда Эксетер герцогтығы Голланд әулетіне сыйланды, бірақ олар IV Эдуард тұсында жойылды. Шығыс Бадлиде дүниеге келген сэр Уолтер Ролидің ата-бабалары да осы кезеңнен бастап округте маңызды меншіктерге ие болды. Девонға тәуелсіз шериф тағайындалды. Алғашқыда мұрагерлік лауазым болған, кейін ол бір жылға ғана берілді. 1320 жылы жергілікті тұрғындар Девонның барлық жүздіктері ұлы феодалдардың бақылауында екенін, олар өздерінің тиісті басқаруы үшін жеткілікті сот өкілдерін тағайындамайтынын айтып шағымданды. Король Стефеннің азамат соғысы кезінде 1140 жылы Болдуин де Редверс Плимптон және Эксетер қамалдарын корольге қарсы ұстады. 14 және 15 ғасырларда француздық шабуылдар Девон жағалауына жиі қайталанып, Розалар соғысы кезінде Ланкастердің Девон графы мен Йорк лорды Бонвилл арасында ұрыстар болды. 1470 жылы IV Эдуард Уорвик пен Кларенсті Лоускот даласы шайқасынан кейін Эксетерге дейін қуып жетті. Уорвик Дартмут арқылы Францияға қашып кетті. Кейін III Ричард оған қарсы Батысты қоздырғандарды жазалау үшін Эксетерге келді. Бірнеше жүз адам заңнан тыс деп жарияланды, олардың ішінде епископ пен декан да болды. Дартмур және Эксмур (көбінесе Сомерсетте) корольдік орман, яғни аң аулауға арналған қорықтар еді. 1242 жылы Девон халқы осы орманды кесу үшін 5000 марка төледі. 11-14 ғасырлар экономикалық және демографиялық өсім кезеңі болды, бірақ 1348 және одан кейінгі жылдардағы Қара өлім осы көрсеткіштердің төмендеуіне және әлеуметтік өзгерістерге әкелді. 12 ғасырғы Хунд Тор сияқты көптеген ауылдар мен шағын елді мекендер тасталып кеткен, ал кейіннен жаңа қоныстар жалға алуға берілген шаруалардың өркендеген класына берілді, мысалы, сақталған 14 ғасырғы Дартмурдың Үстіңгі Уппакотттағы ұзын үйі. Нәтижесінде шаруалар көптеген қой мен мал өсіру арқылы гүлденді. Тотнес сияқты қалалар осы кезеңде жүн және қалайы саудасы арқасында континентпен байлығымен ерекше көзге түсті.

Тюдор және Стюарт дәуірі

Генрих VII билігінің басында патшалық талапкер Перкин Уорбек 1497 жылы Эксетерді қоршап алды. Патша тұтқындарды соттап, азаматтарға адалдықпен қарсылық көрсеткені үшін алғыс айтты. Эдуард VI-ның "Ортақ дұғалар кітабы" жарияланғаннан кейін бүкіл графтықта үлкен алабалықтар орын алды. 1549 жылы Ақшұбыра жексенбісінен кейінгі күні Сэмпфорд Куртенэйдегі дін қызметкері ескі миссаны оқуға көндірілді. Бұл басбұйлық тез арада үлкен көтеріліске ұласты. Корнуоллдықтар Девон ерлеріне қосылып, "Дұғалар кітабы көтерілісіне" қатысты, ал Эксетер Лорд Рассел босатып алғанға дейін ауыр қоршауға ұшырады. Девон, әсіресе, Элизабет дәуіріндегі теңізшілерімен танымал, мысалы Плимут қаласының мэрі сэр Фрэнсис Дрейк, Гилберт, сэр Ричард Гренвилл және сэр Уолтер Рэли. Плимут-Хой Испан армадасы көрілгенін естігеннен кейін Дрейктің ойын ойнаған жері ретінде мәшһүр. Плимут 1620 жылы "Мейфлауердің" соңғы атқамінерлік орны болды, бірақ отарлаушылардың көп бөлігі Ноттингемшир және Линкольнширден келді. Азамат соғысы кезінде Девон қалалары көбінесе парламенттік мақсатты қолдады, ал ауылдық аймақтар роялистерді жақтады. Бірақ аймақта бейбітшілікке зор қалау болды, сондықтан 1643 жылы Девон мен Корнуоллдегі жаулықтарды тоқтату туралы келісімге қол қойылды. 1646 жылы сэр Томас Фэрфакс Дартмут пен Эксетерді басып алғанға дейін тек ұсақ шайқастар жалғасты. Одан кейін ол Тивертонды басып алып, Торрингтондағы шайқаста Лорд Хоптонның әскерін жеңді. Патша үшін соңғы бекініс Салкомбтегі Чарльз форты болды. 1685 жылы Монмут көтерілісінен кейін судья Джеффрис Эксетерде "қанды сот отырыстарының" бірін өткізді. 1688 жылы Оранж принці Англияға алғаш рет Брикшемге (оның ескерткіші қала портында тұр) қонды, Ұлы революцияны бастады және Англия тағына Уильям III ретінде ие болу үшін Лондонға сапар шекті. Ол Фордеде де, Эксетерде де бірнеше күн бойы той-думандарға қатысты.

Қазіргі заман

Қазіргі заманда, 1650 жылдан кейін, Плимут қаласы зор өсімге ұшырады, Девонның ең ірі қаласына айналды, бұл негізінен оның батысында орналасқан Девонпорттағы теңіз базасының арқасында болды. Плимут Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда маңызды теңіз порты рөлін атқарды. Оңтүстік Девон Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «D күні» десанттарына дайындық және жиналыс алаңы болды, ал Слэптон Сэндс жағалауында жаттығу кезінде қаза тапқан көптеген сарбаздарға арналған ескерткіш орнатылған. Плимут және Эксетер екеуі де соғыс кезінде бомбалаудан ауыр зардап шекті, Эксетердің орталық бөлігі мен Плимуттың кең аумағы 1960-шы жылдары жаңадан салынуға мәжбүр болды. 17 ғасырда суық қыстар жиі болды, әсіресе 1676 жылғы қыс аса қатал болды. 1640-шы, 1710-шы және 1760-шы жылдары шешек эпидемиялары таралып, көптеген өлімге әкелді. 1690 жылдың қазан айында Барнстаплде жер сілкінісі болды. Дэниел Дефо 1724 және 1727 жылдары Девон арқылы жасаған саяхаты туралы еңбек жариялады. Оңтүстік Девон оған ұнады, бірақ солтүстік Девонды жабайы, шөлейтті және кедей деп санады. Наполеон соғыстары кезінде Дартмурдың Принстаун аймағында француз және американдық соғыс тұтқындары үшін түрме салынды. Бұл түрме бүгінге дейін қолданыста. 1842 жылы халықтың басым бөлігі ауыл шаруашылығымен айналысқан. 19 ғасырда халық саны өсті, бірақ Англия мен Уэльстің жалпы халқының өсу қарқынынан жартысына жуық кем болды. 19 және 20 ғасырларда Девон үлкен өзгерістерге ұшырады, соның ішінде «Ағылшын Ривьерасы» деп аталатын аймақта туризмнің дамуы, егіншілік пен балық аулаудың төмендеуі, қалалану және, мысалы, Салкомб сияқты жерлерде демалыс үйлерінің көбеюі болды. Девон өзінің қаймағы мен сидрмен әйгілі болды. Дартмур және Эксмур ұлттық паркілерге айналды. Девон көптеген қатты дауылдарға ұшырады, соның ішінде 1917 жылы Холлсандстың көп бөлігін жойған дауыл да болды. Саяси тұрғыдан Девон консервативтік және либералдық/либералды демократтық партияларға көбірек бейімділік танытады.

Тау-кен өндірісінің тарихы

Девон аймағында ежелден қалайы, мыс және басқа да металдар өндірілген. 1300 жылға дейін ол Корнуоллдан көбірек өнім берді, бірақ терең Корнуолл кен орындарының ашылуымен өндіріс азайды. Қалайы негізінен Дартмурдың гранитті биіктіктерінде, ал мыс оның төңірегіндегі аймақтарда табылған. Бұл металл ежелгі заманнан бастап Маунт Баттеннен экспортталды. Дартмур қалайы өндіру өнеркәсібі жүздеген жылдар бойы гүлдеп, римдік кезеңге дейінгі уақыттан бастап 20 ғасырдың бірінші жартысына дейін жалғасты. 18 ғасырда Девонның Ұлы Консольс кеніші (Тависток маңында) әлемдегі ең ірі мыс кеніші деп есептелді. Девонның қалайы кеншілері 12 ғасырдан бастау алатын Девонның қалайы парламенті арқылы айтарлықтай тәуелсіздікке ие болды. Қалайы билігі ағылшын заңнамасынан жоғары тұрды, және бұл билік толық жұмыспен қамтылған және жартылай жұмыспен қамтылған кеншілерге (мысалы, қалайы тасымалдаушылар) да қатысты болғандықтан, қалайы парламенті маңызды өкілеттікке ие болды. 18 ғасырдың басына дейін қалайы парламенті Дартмурдағы Крокерн Торда ашық ауада жиналатын, ал әрбір төрт қалайы қаласынан қалайы өкілдері тағайындалатын. Парламент Лидфордта өз түрмесін ұстады және қатыгез және "қанды" беделге ие болды (іс жүзінде Лидфорд заңы әділетсіздіктің символына айналды), тіпті Генрих VIII тұсында бір ағылшын парламент депутатын түрмеге қамаған. Қалайы мен вольфрам соңғы кезде Хемердон Болл (Плимут маңында) кеніштерінде өндірілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кен орны екі металдың ішкі қажеттілігін қамтамасыз ету үшін жұмыс істеді және содан бері мерзімімен қайта ашылып, қазіргі уақытта Драклендс кеніші деп аталады.