Ракошпалота: Тарихы мен қалыптасуы

Кіріспе

Ракоспалота (әдеби мағынасы: Ракос [өзені] үстіндегі [сарай], Палота) – Венгрияның Будапешт қаласындағы аудан. Пеш уйхели және Уй палотамен бірге XV округті құрайды.

Тарих

Орта ғасырдың басында Ракос жазығының солтүстік бөлігінде шамамен алты ауыл болған. 1200 жыл шамасында Силас бұлағының жанындағы кішкентай төбеде шіркеу салынды – қазіргі католик капелласының алғашқы атасы. Ауылдың алғашқы аты Ньир (Бейір) болған, бірақ кейін ол жер иесінің қамалынан кейін Палота (Сарай) деп атала бастады. Бұл кішкентай қауым 16-17 ғасырларда Буда түрік шапқыншылығында болған кезде қиын жағдайларды бастан өткерді, бірақ тұрғындарының мызғымас кальвинист дінінің арқасында сақталды. 1696 жылы Буда Габсбургтер тарапынан босатылғаннан кейін Ракоспалота аймақтағы ең гүлденген ауылдардың біріне айналды. Бақша шаруашылығы мен егіншілік дамыды, екі барокко стиліндегі шіркеу салынды: біреуі кальвинист қауымы үшін (ол 20 ғасырдың басында бұзылды) және 1735 жылы ежелгі ауыл шіркеуінің негізінде шағын католик капелласы. 1846 жылы Венгрияның алғашқы темір жол желісі (Пешт-Вац) Ракоспалотаға жетті, ал Палота орман мейрамханалар мен ойын-сауық орындарымен әйгілі, көркем орынға айналды. Станцияның жанында Пешттің бай азаматтары үшін әдемі виллалары бар жаңа шағын қала пайда болды. 19 ғасырдың екінші жартысында Палота сәннен шығып, кейін орман кесілді, бірақ бұл маңайда әлі де қираған, сұлу ескі үйлер бар. 1890 жылдардан бастап Будапешттің кеңеюі ауылға жетті, ал кеңес жаңа шағын қалалар үшін егістік жерлерін сатты. Újfalu (Жаңа ауыл), Benkő telep, Kovácsi telep және Kertváros (Бақша қаласы) тұрғындары Будапешттен келген орта тап пен жұмысшылар болды. Бұл жаңа елді мекендер жүйелі торлы жоспармен салынды және бақтары бар жағымды үйлерге ие болды. Ескі шаруа ауылы Өрегфалу (Ескі ауыл) деп аталды. Сәнді готикалық стильдегі собор, лютеран шіркеуі, мавр синагогасы, жаңа үлкен кальвинист шіркеуі және қала әкімдігі қаланың байлығын көрсетеді, бірақ жаңа және ескі тұрғындар арасында күшті әлеуметтік шиеленіс болды. 1919 жылдың тамыз және қараша айлары аралығында, 1918-1919 жылдардағы соғыста румын патшалық армиясы венгр большевик әскерін жеңгеннен кейін, мұнда румын гарнизоны орналасты. Өрегфалу шаруалары 1950 жылға дейін өздерінің бай халықтық дәстүрлерін, дінін және ерекшелігін сақтап келді. Ракоспалота 1923 жылы қалаға, ал 1950 жылы Ұлы Будапешт құрамына енді.

In the early Middle Ages there were about six villages in the northern part of the Rákos plain. About 1200 A. D. a church was built on the little hill next to the Szilas brook the ancestor of the present Catholic chapel. The first name of the village was Nyír (Birch) but later it became known as Palota (Palace) after the castle of the landowner. The little community had very hard times in the 16th 17th centuries when Buda was under Turkish occupation, but it survived thanks to the residents' strong Calvinist religion. After the liberation of Buda in 1696, by the Habsburgs, Rákospalota became one of the most prosperous villages in the region. Market gardening and agriculture flourished, and two baroque churches were built: one for the Calvinist community (it was demolished at the beginning of the 20th century) and a little Catholic chapel in 1735 on the foundation of the ancient village church. In 1846 the first railway line of Hungary (Pest Vác) reached Rákospalota, and the Forest of Palota became a popular beauty spot with restaurants and places of entertainment. Next to the station a new suburb grew with nice villas for the rich citizens of Pest. In the second part of the 19th century Palota was already out of fashion and later the forest was cut down, but in this neighbourhood there are still some derelict, beautiful old homes. From the 1890s the spread of Budapest reached the village and the council sold out the ploughland for new suburbs. The residents of Újfalu (New Village), Benkő telep, Kovácsi telep and Kertváros (Garden Town) were lower middle class people and workers from Budapest. These new settlements have a regular grid layout and pleasant houses with gardens. The old peasant village became known as Öregfalu (Old Village). A sumptuous Gothic Revival cathedral, Lutheran Church, Moorish Synagoge, a new big Calvinist church and a Town Hall marked the wealth of the town but there were serious social tensions between the new and the old residents. Between August and November 1919, a Romanian garrison stationed here, after the Hungarian Bolshevik army was crushed by the Romanian Royal army in the War of 1918 1919. The peasant farmers of Öregfalu kept their rich folk traditions, religion and sense of identity until the 1950s. Rákospalota became a town in 1923 and part of Great Budapest in 1950.

Көршіліктер

Ауданның ең қызықты және ерекше бөліктерінің бірі – MÁV телеп. Бұл шағын қалашық 1900 жылдардың басында Венгрия мемлекеттік темір жолдары (MÁV) теміржол қызметкерлері үшін салынған. Үлкен арт-деко стиліндегі тұрғын үйлер біркелкі стильде жоспарланған. Екі шіркеу және базар залы жақын, біріккен қауымдастықтың рухани және материалдық қажеттіліктерін қанағаттандырды. Өкінішке орай, 1980-ші жылдары жаңа М3 тас жолы "телепті" (қонысты) екіге бөлді, бірақ жасыл бақтар, тар көшелер мен әдемі ғимараттар ерекше атмосфера сыйлайды.