Кіріспе

2003 жылы Том Клэнсидің триллер романы

«Барыс тістері» – Том Клэнси жазған және 2003 жылдың 11 тамызында жарық көрген триллер романы. 9/11 оқиғасынан кейінгі әлемде өтетін бұл кітапта алғаш рет президент Джек Райанның өкіметтен кеткенге дейін құрған құпия барлау агенттігі – «Кампус» суреттеледі. Ол кітапта тікелей қатыспаса да, оның ұлы Джек Райан кіші, сондай-ақ оның жүректері Доминик пен Брайан Карузо «Кампус» оперативтері ретінде бейнеленеді. Кітап Нью-Йорк Таймс бестселлерлер тізімінде бірінші орынға шықты және Клэнсидің көркем әдебиеттен жеті жылға үзіліс алғанға дейінгі соңғы жеке жазылған романы болды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Римде Моссадтың жетекшісі қаныпешене өлтіріледі. Бұл құбылыс бұрынғы АҚШ президенті Джек Райанның президенттік мерзімі аяқталар алдында құрған құпия барлау агенттігі – «Кампус» ұйымының қызығушылығын тудырады. Ұйым ЦРУ мен ҰҚҚ штаб-пәтерлеріне тікелей көрініс ашылатын биік кеңсе ғимаратында орналасқан. Ол «террористік қауіп-қатерлерді анықтау, із кесу және жою» мақсатымен құрылған, қазіргі әкімшіліктің ЦРУ мен ҰҚҚ-ға немқұрайлы қарауына байланысты. Hendley Associates жеке сауда және арбитраж компаниясы, ұйымның операцияларын қаржыландыру арқылы «Кампус» үшін заңды жамылғы ретінде қызмет етеді. Бұл қаржыландыру тұтқындалған барлау деректерінің ықпалымен жүзеге асырылатын қор нарығындағы саудалар арқылы жасалады, бұл федералды бақылауды жойып, операцияларға толық еркіндік береді. Джек Райанның ұлы, бұрынғы президенттің ұлы, жақсылық пен жамандықтың арасындағы шекараны сезіне бастайды. 9/11 оқиғасынан кейінгі әлемде еліне қызмет етуді қалайтын ол агенттікке сарапшы ретінде жұмысқа қабылданады. Ал оның туысы Брайан Карузо Ауғанстаннан соғыстағы ерліктері үшін марапат алу үшін АҚШ теңіз жаяу әскерінің құрамында отанына оралады. Оның егіз інісі Доминик ФБР агенті, ол кішкентай қызды ұрлау ісін тергеп жатқанда, оның зорланғанын және өлтірілгенін анықтайды. Карузо күдіктіні әдейі көзге түсіп, өзін қорғау үшін қару қолданып өлтіреді, күдікті оққа ұшырағанда пышаққа қол созады (осылайша «қауіптілік» тудырады). Карузо ағайындылары жақын арада «Кампус» тобының шабуыл жасау тобына тартылады, олардың жауларды қандықолмен өлтіру қабілеттері үшін таңдалады. Алайда, Брайан алдын ала өлтірудің, тіпті террористерге қарсы болса да, моральдық екендігіне күмәнданады. Бұл жағдай ислами фундаменталистердің АҚШ-Мексика шекарасын кесіп өтіп, бірнеше қала маңындағы сауда орталықтарына шабуыл жасағанда өзгереді. Брайан мен Доминик шабуыл болған кезде сауда орталықтарының бірінде болады. Олар төрт атқышты табысты іздеп шығып, жояды, бірақ ондаған адам қаза табады; басқа да шабуылдаған орындарда да осыған ұқсас қырғындар болады. Шабуылдан кейін баланың қолында қайтыс болғанда Брайан бұрынғы моральдық күмәндануларын ұмытады. «Кампус» ағайындылардың дайын екеніне көз жеткізеді және террористердің жетекшілерін іздеп табу үшін «өртпен барлау» стратегиясын іске қосады. Осы қастандықтарды орындау үшін ағайынға сукцинилхолин құрамындағы қару беріледі, бұл құралды 11 қыркүйекте қаза тапқан ағасының құрметіне Колумбия университетінің профессоры әзірлеген. Сукцинилхолин қалам пішіндес гиподермалық ине арқылы енгізіледі. Инені бұрағанда, қалыпты ұшы өткір инеге ауысады, ол 7 миллиграмм затты жеткізеді. Өлім үшін 5 миллиграмм жеткілікті. Бұл зат 30-50 секунд ішінде толық паралич тудырады және 3 минут ішінде өлімге алып келеді, жертвелердің барлық бұлшық еттерін (диафрагманы қоса), жүректі қоспағанда, тоқтатады. Алайда, бұл кісі өлтіруді жүрек ұстамасы сияқты көрсетіп, күдік тудырмайды. Команда туристерге ұқсап, Еуропаны аралап, террористік ұйымның бірнеше маңызды тұлғаларын тауып, өлтіреді. Алғашқы үш қастандық жоспарланғандай өтеді, ал үшінші қастандыққа ағайындыларға кузені Джек қосылады. Бастапқыда бақылаушы ретінде болған Джек, ағайындылардың костюмдеріне кездейсоқ түрде шарап төгілгенде, олардың жасырындығын бұзып, нысананы өзі өлтіруге мәжбүр болады. Террористті өлтіргеннен кейін (тағдырдың тәлкелімен, дәл сол Моссад жетекшісін өлтірген ерлер бөлмесінде), Джек қонақүй кілтін пайдаланып компьютерге кіріп, кейін талдау үшін барлық мазмұнды жүктеп алады.

Дау

Шын мәнінде, фильмде бейнеленген зорлық-зомбылық, Шарлоттсвиллдің апталық газеті The Hook хабарлағандай, фильм жарық көрген кезде Шарлоттсвилл және Альбемарл округының тұрғындары арасында шағын пікір қақтығысына себеп болды. Сахнада сауда орталығының сол кездегі жалға алушы дүкендеріне, сондай-ақ Вирджиния университетіне нақты сілтемелер бар. Шарлоттсвилл Fashion Square сауда орталығының өкілі The Hook газетіне сауда орталығының кітапқа енгізілуінен олардың басшылығының наразы екенін мәлімдеді. Альбемарл округы полиция бастығы Джон Миллер бұл роман қалаға қауіп төндірмейді деп атап өтті. Клэнсидің "Барыс тістері" романы сыншылар тарапынан жағымсыз қабылданды. The Washington Post оны "мағынасыз диалогтар, әлжуаз сипаттамалар, созылған қайталаулар және саяси лозунгтармен" толы, "көлемді, жалықтыратын, ақымақ роман" деп сипаттады. Сан-Антонио экспресс-жаңалықтары романды "[Клэнси] құрған франшизаны қайта жаңартуға жасалған" "қанағаттанарлық триллер" деп бағалады.