Кіріспе

Пулбороу маңында шамамен 35 мың жыл бұрын жасалған құралдар табылды. Олар соңғы неандертальдықтарға немесе қазіргі заманғы адамдардың алғашқы қоныс аударушыларына тиесілі деп саналады. Оңтүстік Даунс тауларында б.з.д. 4000 жылға жуық дауырлаған неолиттік кремний кеніштері орналасқан, олар Еуропадағы ең көне кеніштердің бірі болып есептеледі. Аймақ сонымен қатар қола және темір ғасырларына қатысты көптеген іздерге толы. Римдіктер басып кіруінен бұрын, бұл жерді атребаттар тайпасы мекендеген. Тогидубн Римнің Британияны жаулап алу кезеңінде Суссекстің көп бөлігін биледі және Регни римдік кантонының басым бөлігін құрады. V ғасырда римдік әскерлердің шегінуі Германиядан келген көшпенділердің қонуына мүмкіндік берді және король Элла басшылығымен Оңтүстік Саксон мемлекеті құрылды. Элла басқа аңглосаксон мемлекеттеріне билік еткен және алғашқы «Британия билеушісі» (bretwalda) атанған. Әйелі Уилфрид тұсында Суссекс гептахияның жеті дәстүрлі мемлекетінің арасында христиан дінін қабылдаған соңғысы болды. VIII ғасырға қарай мемлекет Хэстингстер аумағын да қамтыды. 827 жылы Элландүн шайқасынан кейін Суссекс Вессекс мемлекетіне қосылды, ол одан әрі кеңейіп Англия мемлекетіне айналды. 1066 жылы Норман әскерлері Суссекске, король Гарольд Годвинсонның иеліктеріне келді. Гарольдты Хейстингс шайқасында жеңген Вильгельм Басқыншы Суссекс аумағында бес (кейін алты) жартылай тәуелсіз аймақ – «рейптер» құрды. Оңтүстік Саксондық діни орталық Селси аббаттығынан Чичестер қаласындағы жаңа кафедральға көшірілді. Орта ғасырларда көптеген қамалдар салынды, олардың көпшілігі қоршауға алынды. Суссекс Англиядағы Анжу иеліктері мен Нормандия арасындағы ең тікелей жолмен стратегиялық маңызға ие болды. Суссекс порттарының көптеген порты, соның ішінде Бес Порт (Cinque Ports), әскери кемелермен қамтамасыз етілді. Франция корольдігіндегі мұрагерлік дағдарысы Жүз жылдық соғысқа әкеп соқты, онда Суссекс алдыңғы қатарда болды. Кейінгі орта ғасырларда түрлі көтерілістер болды, оның ішінде шаруалар көтерілісі, Джек Кейд көтерілісі және Мерфолд ағайындыларының көтерілісі. Генрих VIII тұсында Англиядағы шіркеу Рим католик шіркеуінен бөлінді. Мария I Англияны католицизмге қайтарды және Суссексте 41 протестантты өртеу арқылы өлтірді. Елизаветаның тұсында төзімсіздік азайды, бірақ осы кезеңде Суссексте көптеген католиктер қайтыс болды. Елизаветаның тұсында Суссекс Вейлдтегі ескі протестанттық дәстүрлерге, сондай-ақ Континенттік Еуропадан келген жаңа протестанттық дәстүрлерге ашық болды. Католиктердің айқын болуымен Суссекс көп жағынан Оңтүстік Англияның қалған бөлігінен ерекшеленді. Суссекс Азамат соғысының салдарынан екі қоршау мен бір шайқастан құтылды. Өнеркәсіптік революция басталғанда Вейлден темір өнеркәсібі құлдырады. 18-ғасырда теңіз жағалауындағы курорттардың дамуы Суссекс үшін ерекше маңызға ие болды. Суссекс азаматтары Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Боарс Хед шайқасында маңызды рөл атқарды. Соғыс аяқталғаннан кейін келісім шарттары Дэнни Хауста бекітілді. Екінші дүниежүзілік соғыста округ Диппе шабуылы мен D күні қонуына база болды. 1974 жылы Суссекс Лорд-лейтенанты Шығыс және Батыс Суссекс үшін жеке-жеке тағайындалды, олар жеке салтанатты округтерге айналды. 21-ғасырда Суссекс үшін округ күні мен округтік ту құрылды, сондай-ақ Оңтүстік Даунс үшін ұлттық саябақ құрылды.

Тас дәуірі

1993 жылы Чичестер маңындағы Боксгроувтен адамға ұқсас тібік сүйегі табылды. Боксгроув адамы, 524 000 және 478 000 жыл бұрынғы Төменгі Палеолит кезеңінде, Англия мұз басуынан бұрынғы орташа температуралы кезеңде өмір сүрген. Мезолит дәуірінде Еуропадан көшпелі аңшылар Сассекске келді деп саналады. Сол кезде (б.з.д. 8000 ж.) Ұлыбритания әлі де континентпен байланыста болған, бірақ Солтүстік Еуропадағы мұздықтар жылдам еруге кірісіп, теңіз деңгейінің біртіндеп көтерілуіне себеп болды, нәтижесінде Дувр бұғазы пайда болды, бұл Сассекс мезолиттік халқын континенттен толығымен оқшаулады. Шамамен б.з.д. 4300-3400 жылдар аралығында Сассекс Неолит кезеңіндегі жергілікті пайдалану және кең ауқымды сауда үшін кремнийді өндіру маңызды қызмет болды. Сондай-ақ, Неолит керамикасы өндірісі де дамыды, оның стильдері басқа жерлердегі, мысалы, Гембери және Гримстон/Лайл Хилл сияқты табылған ыдыстарды еске түсіреді.

Қола дәуірі

Қола дәуірінен бастап (шамамен б.з.б. 1400-1100 жылдары) Сассекс аймағында қоныстар мен жерлеу орындарының іздері қалған. Сассекстегі соңғы неолиттен ерте қола дәуіріне өту кеуде ыдыстарының (Beaker) пайда болуымен белгіленеді. Бірнеше табылған заттардың ішінде кеуде ыдыстары бар қоныстар да кездеседі; 1909 жылы Бичи-Хед маңында маңызды қоныс табылды. Кеуде ыдыстарының болуы, ерте неолиттен бері Солтүстік Еуропадан адамдардың қоныс аударғанының алғашқы дәлелін көрсетеді. Шағын ауыл шаруашылығы қоныстары немесе шаруа қожалықтары кең ауқымда қазылып зерттелді. Бұдан кейін, б.з.б. 55 жылы Юлий Цезарь бастаған рим әскерінің оңтүстік-шығысты уақытша басып алуы болды.

Соңғы саксондық Сассекс

Кейінгі жылдары Сассекске викингтер шабуыл жасады. Англо-саксондық шежіреге сәйкес, 895 жылы Чичестер тұрғындары көптеген жүздеген шабуылшыларды өлтіріп, олардың бір бөлігін тартып алды. Эдингтон шайқасынан кейін Уэссексте Ұлы Альфред бекіністер мен қорғаныстың біріктірілген желісін құрды, оның ортасында бекіністер деп аталатын қамалдар жүйесі болды. Альфред викингтерге стратегиялық маңызды қалалар мен порттарды басып алуды қиындатты. Сассексте Чичестер, Бурфэм, Льюс, Гастингс және Эорпбернан қалаларында қамалдар салынды. Қамалдар сонымен қатар экономикалық орталықтар ретінде екінші рөл атқарды, сауда мен өндіріс жүргізілетін қауіпсіз мекендер болды. Кейбір қамалдар өздерінің аудандарының әкімшілік орталықтарына айналды, олардың басшылары – тегндер немесе әміршілер болды. Бекіністер Сассексті шабуылдан жақсы қорғаған сияқты. Тоғызыншы ғасырда көптеген англосаксон мемлекеттерінің тек төртеуі ғана қалды, атап айтқанда Уэссекс, Мерсия, Нортумбрия және Шығыс Англия. Осы төрт мемлекеттің ішінде Уэссекс үстемдік құрды және ақырында, Этельстанның (927-939) билігіне қарай, басқа мемлекеттерді Англия Корольдігіне біріктірді. Этельредтің тұсында даниялықтармен қайтадан қақтығыс басталды. 998 жылы викингтер Уайт аралында база құрды, одан олар шабуылдар жасауға мүмкіндік алды, ал 1000 жылы англосаксондық шежіреде «Сассекстің барлық жерінде олар әдеттегідей тонап, өртеп жіберді» деп жазылған. Дания королі Ұлы Кнут 1016 жылы Англия тағына отырғаннан кейін, Сассексте саксон мәдениетінің қысқа мерзімді гүлденуі болды, өйткені бейбітшілік қайта оралды. Сассекс бойынша шіркеулер салынды және қабырға суреттері жасалды, соның ішінде Босхам, Сомтинг, Уорт, Джевингтон, Саллингтон және Клейтон. Кнуттың тұсында Уэссекс графы Годвин белгілі болды. Оңтүстік Саксон тегінің ұлы Уулфнот Силдтің ұлы Годвин Сассексте де танымал болды. Годвин Довер тұрғындары мен Булонье графы Евстахий II арасындағы қақтығыстан кейін Довер тұрғындарын жазалау туралы Эдуард Исповедниктің бұйрығын орындамағанда, король Эдуард Годвинді және оның отбасын жер аударыуға жіберді. 1052 жылы жер аударылудан оралғанда Годвин Суссекте қаһармандықпен қарсы алынды. Кнут қайтыс болғаннан кейін Годвиннің қызы Эдит Эдуард Исповедникке үйленді, ал Годвиннің ұлы Гарольд Англияның соңғы саксон королі болды. Годвин мен Гарольд Бошам мен Певенсиді теңіз базалары ретінде пайдаланып, жағалауды қарақшылар шабуылдарынан қорғады. Нормандық ықпалы Сассексте жаулаудан бұрын күшті болды: Фэкамп аббаттығы Гастингс, Рай, Винчелси және Стейннинг порттарына қызығушылық танытты, ал Бошамның иелігі Эдуард Исповедникке қызмет ететін нормандық капелланға тиесілі болды.

Соңғы заманауи және қазіргі заманғы Сассекс

Сассекс әйелдері киімдерімен және үйлерімен өте әдемі. Ерлер мен ұлдар кейбір графтықтардағыдан гөрі көбінесе шолақ киім киеді. Уильям Коббет. 1822 жыл. Сассекс жағалауы 18 ғасырдың екінші жартысында байлар арасында денсаулық үшін теңізге түсу сәнге айналған әлеуметтік қозғалыс арқасында көп өзгерді. Жағалау бойында, оның ішінде Брайтон, Гастингс, Вортинг және Богнор қалаларында курорттар пайда болды. Жағдай соншалықты нашар болды, тіпті 1830 жылы Лордтар палатасына төрт егіншінің (маусымдық жұмысшылардың) аштықтан өлгені туралы хабарланды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1916 жылдың 30 маусымында Сомма шайқасының алдында Корольдік Сассекс полкі Ришбур-л’Авуэдегі қабан басы шайқасына қатысты. Бес сағаттан кем уақыт ішінде 17 офицер мен 349 сарбаз қаза тапты. Қаза тапқандардың арасында он екі бауыр, оның ішінде бір отбасынан үш адам болды. Тағы 1000 адам жараланды немесе тұтқынға алынды. Бұл күн кейіннен «Сассекс қайтыс болған күн» деп аталды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Сассекс өзінің әуежайларымен Ұлыбритания шайқасында маңызды рөл атқарған және қалалары жиі бомбаланған елдің алдыңғы қатарының бір бөлігіне айналды. Сассекс полктері шетелде қызмет еткендіктен, округті қорғауды Отан қорғаушыларының бөлімдері, Канаданың бірінші армиясының көмегімен жүзеге асырды. D күніне дейін Сассекс халқы әскери қызметкерлер мен материалдарды жинауға, соның ішінде десанттық кемелерді құрастыруға және округ жағалауында Мулберри портын салуға куә болды. 1974 жылы 1972 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару туралы заңға сәйкес округ шекаралары қайта қарастырылды, орталық Сассекс аймағындағы Шығыс Гринстед, Хейвордс Хит, Берджесс Хилл және Хассокс Шығыс Сассекстен Батыс Сассекске көшірілді. Бұрын Суррейдің бөлігі болған Гатвик ауданы Батыс Сассекске көшірілді. 1972 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару туралы заңның бөлігі ретінде 1974 жылы Сассекстің шығыс және батыс бөлімдері Шығыс және Батыс Сассекс салтанатты округтеріне айналдырылды. Шекаралар өзгертілді және Льюес округінің үлкен бөлігі шығыс бөлімінен Батыс Сассекске, сондай-ақ тарихи түрде Суррей графтығының бөлігі болған Гатвик әуежайымен бірге көшірілді. Округтік қалалар екі округтік кеңестің басқаруына қайтарылды, бірақ 1997 жылы Брайтон мен Хоув қалалары бірыңғай жергілікті билік ретінде біріктірілді, ал 2000 жылы Брайтон мен Хоувқа қала мәртебесі берілді.

Құзыреті

Жүздіктер жүйесі саксондықтар дәуірінде енгізілген. VII ғасырда Сассексте 7000 отбасы немесе тері болған деп есептелді. Нормандардың құрған раптары жүздердің (сондай-ақ кейбір иеліктердің) арасын бөліп, белгілі бір шашыраңқылыққа әкелді. Нәтижесінде Сассекс алты рапқа бөлінді: Чичестер, Арундел, Брамбер, Льюс, Певенси және Гастингс. Дomesday сараптамасы кезінде Сассексте елу тоғыз жүздік болды. Бұл саны ақырында алпыс үш жүздікке дейін өсті және XIX ғасырға дейін өзгеріссіз қалды, олардың отыз сегізі бастапқы аттарын сақтап қалды. Қалғандарының аттары өзгергені, әлдебір жүздік сот отырысының орны ауысқандықтан болған болуы мүмкін. Бұл соттар Сассексте жеке меншікте болды, оларды шіркеу немесе ірі барондар мен жергілікті феодалдар басқарды. Бірнеше өзгерістен кейін, Генрих VII патшалығы тұсындағы 1504 жылғы заң Льюс және Чичестерде кезекпен өткізілуін регламенттеді. Бұл түрме 1269 жылға дейін қолданыста болды, содан кейін Greyfriars орденіне монастырь салу үшін берілді. 17 ғасырдың ортасында Хоршемде түрме салынды, ал 1775 жылы оны алмастыру үшін жаңа түрме салынды. Елде соңғы рет өлім жазасы (peine forte et dure) 1735 жылы Хоршемде орындалған деп есептеледі. Сотта, өзін соқыр және жаңсақ деп көрсеткен бір адам кісі өлтіру және қарақшылық қылмысы үшін айыпталды. Оны сотқа алып келгенде, ол сөйлемеді де, жауап бермеді де. Куәгерлер оның сөйлегенін естігендерін айтқандықтан, ол Хоршем түрмесіне қайтарылды. Сассекстегі соңғы ашық түрдегі дарға асу 1844 жылы Хоршемде болды, түрме жабылуға бір жыл қалғанда. Шерифтің міндеті округтегі азаматтық сот жүйесіне жауапкершілік жүктеу болды. Сассекс үшін Жоғары шерифтің лауазымы 1974 жылға дейін сақталды, содан кейін жергілікті басқаруды қайта ұйымдастыру Сассексті Шығыс және Батыс Сассекс екі округіне бөлді. Ішкі тәртіпсіздік немесе шетелдік басқыншылық кезінде монарх округтің лейтенантын тағайындауды қалыпты жағдай деп есептеді. Уақытша лейтенанттарды тағайындау саясаты Генрих VIII патшалыққа дейін жалғасты, содан кейін Лорд-лейтенанттар тәждің тұрақты өкілдері ретінде енгізілді. Лорд-лейтенанттардың басты міндеттері округтегі әскери күштерді бақылау болды; Сассексте бұл милиция және Сассекс еоманриясы болды. Округте жеке юрисдикциялар, діни және әскери, маңызды рөл атқарды. Басты діни юрисдикциялар Кентербери архиепискобының, Чичестер епискобының және Вильгельм Жаулаушы құрған Батл аббаттығының билігінде болды. Басты әскери юрисдикциялар – Cinque Ports және Певенси құрметі. Cinque Ports – Кент және Сассекстегі жағалау қалаларының тобы, оларға ежелгі құқықтар мен жеңілдіктер берілген. Басты құқықтары – салықтан және баждардан босату және өз юрисдикцияларында заңды күшпен орындау құқығы. Певенси құрметі – Сассекстегі иеліктердің жиынтығы.

Сассекстегі ағылшын ауданы

Бороу ағылшын тілінде жерді ең кіші ұлға немесе қызға, ал балалары болмаған жағдайда, қайтыс болғанның ең кіші бауырына беру дәстүрі болған. Бұл атау 1327 жылы Ноттингемде болған оқиғадан шыққан: ағылшын ауданы немесе қаланың бір бөлігі ең кіші балаға мұрагерлік құқығымен (ультимогенитура), ал француз (норманд) бөлігі – үлкен балаға мұрагерлік құқығымен (примогенитура) жүрген. Сассексте 1750 жылдан кейін 134 иелікте Бороу ағылшын мұрагерлік әлі де сақталған. Гавелкинд – бұл тең немесе бөліскен мұрагерлік тәсілі, примогенитураға қарама-қарсы. Ол Кентте кең таралған, сондай-ақ графтық шекарасынан өте Сассексте де кездесетін. Ол Райде, Бредтің ірі иелігінде және Кустард иелігінде (Бред приходында) болды. Borough English және gavelkind 1925 жылғы Мүлікті басқару заңымен Англия мен Уэльсте толығымен жойылды.

Дін

7 ғасырда христиан діні нық орнағанға дейін Сассексте кельт діні мен рим діні сияқты бірнеше көпқұдайлы діндер тараған. Христиан діні Рим-Британ кезеңінде де болған, бірақ 5 ғасырда Оңтүстік Саксон тайпаларының көпқұдайлы дінімен ығыстырылды. Бедге сәйкес, Англия аталған соңғы аймақ осы дінге көшкен. 1075 жылғы Лондон кеңесінде шіркеулер қалаларда орналасуы керек деген шешім қабылданғаннан кейін, Оңтүстік Саксон шіркеуі Сельсиден Чичестерге көшірілді. Англияның қалған бөлігінде болғандай, Генрих VIII патшаның тұсында Англия шіркеуінің Римнен бөлінуі Сассексте де сезілді. Мэридің протестанттарды қуғынға салуы оған "Қанды Мэри" деген лақап ат әкелді. Сассекстегі мәліметтер, ағылшын шіркеулерінің саны, басқа діндердегілерден көп екенін көрсетті. 1801 жылы Англияның оңтүстік жағалауындағы округтерден сайланған парламент депутаттары парламент орындарының үштен бірін иеленді, бірақ олар ел халқының шамамен 15% құрады. 1295 жылғы алғашқы парламенттен бері елдің сайлау жүйесінде көп өзгеріс болған жоқ. 1264 жылы Симон де Монфорт бастаған барондар тобы Генрих III атынан принц Эдуардқа қарсы азамат соғысын бастады, бұл Екінші барондар соғысы ретінде танылды. 12 мамыр 1264 жылы Симон де Монфорттың әскері Льюестің сыртындағы "Оффэм төбесі" деп аталатын төбені басып алды. Корольшіл әскерлер бес сағаттан астам уақыт бойы төбеге шабуыл жасауға тырысты, бірақ ақырында барондар жеңіске жетті. 19 ғасырда Виктория дәуіріндегі жол салушылар Брайтон-Льюс жолын салу кезінде шайқас болған жерде 2000-ға жуық денесі бар жаппай қабірлерді тапты. Кейдтің көтерілісіне шаруалар ғана емес, көптеген дворяндар, шеберлер мен қолөнершілер, сондай-ақ Батл аббаты мен Льюз преоры да қатысты, олар Генрих VI-ның сыбайлас үкіметіне қарсы көтеріліске қосылды. Каунтінің батыс бөлігінің көп бөлігі патшаны қолдады, олардың арасында Чичестер епископы мен Сассекс шерифі Сэр Эдвард Форд та болды. 1645 жылы әскери губернатор Алджернон Сидни тағайындалды. Сыра қайнатқыш Уильям Коули 1647 жылы Чичестерден парламент депутаты болып сайланды және король Карл I-нің өлім жазасына қол қойғандардың бірі болды. 19 ғасырдың басында ауыл шаруашылығы жұмысшыларының жағдайы нашарлап, көптегендері жұмыссыз қалды, ал жұмыста қалғандардың жалақысы төмендетілді. Сассекс еоманриі кейіннен жұмыс үйінің күзетшілері деп аталды. Наразылар өрт қою, тонау, бүлік шығару, машиналарын бүлдіру және шабуыл жасау айыптарымен айыпталды.

Балшықпен жұмыс (керамика, плитка, кірпіш)

Орта Сассекс аймағының көп бөлігінде жер бетіне жақын саз кездесетіндіктен, бұрын Сассекстің орталық бөлігінде, әсіресе Бёрджесс Хилл аймағында саз өнеркәсібі дамыған. 20 ғасырдың басында Бёрджесс Хилл, Хассокс және Хёрстпиерпойнт аудандарында саз өнеркәсібін қолдау үшін көптеген пештер, саз кеніштері және басқа да инфрақұрылымдар болды. Бүгінде осы өнеркәсіптің көп бөлігі аймақтан кетіп қалды, бірақ "Поттерс Лейн", "Мидс Роуд", "Тұңқыр" сияқты жер-су атауларында оның іздерін көруге болады. "Мидс" керамика зауыты бір кезде Бёрджесс Хиллдің орталығындағы маңызды кәсіпорын болды. Осы өнеркәсіп гүлденген шағында Сассекстен шыққан кірпіштер мен плиткалар Манчестердегі G Mex сияқты атақты ғимараттарды салуға қолданылды. 2007 жылы жергілікті аудандық кеңес аймақтағы жалғыз қалған плитка зауытын жауып, оның орнын тұрғын үйлер салу үшін пайдалану жоспарын жасады. 2015 жылы соңғы плитка зауыты Суррейге көшірілді.

Жолдар

Римдіктер кеткеннен кейін елдегі жолдар тозып, Сассексте темір өнеркәсібі үшін материал тасымалдау салдарынан жағдай нашарлап кетті. 1749 жылы Хорас Уолпол досына жазған хатында, егер жақсы жолдарды көруге ниеттенсе, "Сассекске ешқашан бармау керек" екенін айтты, ал тағы бір автор "Сассекс жолы – жеңуге келмейтін жамандық" деді. Ауданның жолдарының жағдайына байланысты, Суссекс үшін негізгі көлік желісі теңіз және өзен арқылы жүргізілді, бірақ ол да уақыт өте келе сенімсіз болып кетті. 1555 жылы орнатылған жүйе бойынша, жолдар ауылдық округтердің күтімінде болды, бірақ көліктің үздірімсіз өсуіне байланысты бұл жүйе тиімсіздігін көрсетті. 1857 жылы жарияланған округтік жолдар туралы есепте, 238 төлем қабылдау орны бар, 51 жолдарды басқарушы траст бар екені айтылды, яғни әрбір [бірнеше] шақырым сайын бір төлем қабылдау орнынан кездеседі. Округте салынған соңғы жол – 1841 жылы Крипс Корнер мен Хокхерст арасындағы жол болды. Жолдар, дилижанстар және дилижанс бекеттері жүйесі теміржолдардың бәсекесіне төтеп бере алмады. Жағалауды Лондон айналма M25 магистралімен байланыстыратын негізгі солтүстік-оңтүстік жолы – M23/A23 болып табылады.

Каналдары мен кеме қатынасы

Сассексте салынған алғашқы каналдарды, негізінен, өзендерді кеме жүзе алатын етіп жасау үшін салынғандықтан, навигациялық жолдар деп атауға болады. Ғасырлар бойына күтімсіз қалғандықтан өзендердің қалыпты кеме қатынасын жасау қиын болған, тіпті шағын қайықтар үшін де.

Темір жолдар

1804 жылы Корнуоллдық инженер Ричард Тревитик темір жол үшін алғашқы булы локомотивін жасады. Оның жеті тонналық локомотиві 10 тонна темір мен 70 жолаушыны 9 миль (14 км) қашықтықтағы Мертир Тидфил маңындағы Пеньдаррен темір зауытынан Аберсинондағы Гламорганшир каналына дейін тасыды, ең жоғары жылдамдығы шамамен болды. Джордж Стивенсон 1825 жылы жолаушылар мен жүк тасымалы үшін ашылған Стоктон және Дарлингтон темір жолы үшін «Локомотив» атты локомотивін жасады; «Локомотив» 36 вагонға тиелген көмір, астық және 500 жолаушыны тартты. 1830 жылғы Манчестер-Ливерпуль темір жолы жолаушылар мен жүктерді толығымен механикалық күшпен тасыған алғашқы жол болды. 1829 жылы танымал Рейнхилл сынағында жеңіске жеткен Стивенсоннің «Ракетасы» жолаушыларды жылдам тасымалдауға арналған алғашқы булы локомотиві болды. 1830 жылдары жаз айларында Лондон-Брайтон жолында күніне шамамен 40 дилижанс және жағалауға саяхатшыларды тасымалдайтын бірнеше жеке кареталар жүретін. Бұл екі жағдайдан кейін өзгерді: 1750 жылы доктор Ричард Расселл Брайтонды теңіз суымен емдеуге ұсынды. 1783 жылдан бастап Уэльс принці Брайтонға үнемі келіп, оны сәнді демалыс орнына айналдырды. Бірақ темір жол ашылғаннан кейін 40 жыл ішінде Брайтонның халқы екі есеге өсті. 1846 жылы L&BR Лондон және Кройдон темір жолымен, Брайтон және Чичестер темір жолымен және Брайтон, Льюс және Гастингс темір жолымен бірігіп, Лондон, Брайтон және Оңтүстік жағалау темір жолы (LB&SCR) құрылды. LB&SCR 1921 жылғы Теміржол заңына дейін тәуелсіз компания ретінде жұмыс істеді, ол оңтүстік және оңтүстік-шығыстағы әртүрлі теміржол компанияларын біріктірді. SR-ға қосылмаған округтегі екі теміржол компаниясы – Брайтон маңындағы әлемдегі алғашқы электрлік теміржол болып табылатын Волк электрлік теміржолы (1883 жылы ашылды) және Чичестер мен Селси арасындағы жеңіл теміржол – Батыс Суссекс теміржолы (1897 жылы ашылды, 1935 жылы жабылды). 1921 жылғы Теміржол заңы бойынша құрылған төрт топтың ең кішісі – SR тобы. LB&SCR Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын желісінің бір бөлігін электрлендірді, бірақ ол әуе желісі болды. SR үшінші рельстік тұрақты ток жүйесін пайдаланып желісін электрлендіруге шешім қабылдады. Үкімет жоспарларын іске асырып, пойыз операторларына (TOC) франшиза берді. Сондай-ақ, Брайтон мен Бедфорд, Брайтоннан Кембриджге және Хоршамнан Питербороға қатынайтын Thameslink қызметтері де болды. 2021 жылдың қыркүйегінде үкімет Шығыс Суссекс пен Лондон арасында жұмыс істейтін Govia компаниясынан Оңтүстік-Шығыс франшизасын алатынын жариялады.

Порттар

Сассекстегі екі маңызды порт – 1579 жылы ашылған Ньюхейвен және 1760 жылы ашылған Шорхэм. Певенси, Винчелси және алғашқы ортағасырлық Рай порты сияқты басқа порттар қазіргі жағалау сызығынан алшақ қалды. Бұған қоса, кішкентай кемелер үшін Рай Харбор және Гастингсте жұмыс істейтін порттар бар, ал Брайтон Марина, Пагем және Чичестер порттары демалыс кемелеріне арналған. Фишборн, Стейнинг, Олд Шорхэм, Мичинг және Бульверхит сияқты бұрын болған басқа порттар көп бұрын толып, үстінен құрылыс салынып біткен.