Кіріспе

Американдық романист Энн Петри (12 қазан 1908 - 28 сәуір 1997) - американдық жазушы, романтар, әңгімелер, балалар кітаптары мен журналистика саласында еңбек еткен. Оның 1946 жылы жарық көрген "Көше" романы афроамерикандық әйел жазған алғашқы роман болып, миллионнан астам данада сатылды. 2019 жылы Америка кітапханасы оның "Көше" және 1953 жылғы "Нароуз" шедеврінен тұратын, сондай-ақ бірнеше қысқа мақалаларын қамтитын еңбектер жинағын жариялады.

Ерте өмір

Энн, туған аты Анна Хьюстон Лейн, Коннектикут штатының Олд Сейбрук қаласында дүниеге келді. Ол Питер Кларк Лейн мен Берта Джеймс Лейннің үш қызының ең кішісі болды. Оның ата-анасы қара нәсілді азшылыққа жататын, кішкентай қалада он бес адам тұрды. Әкесі дәріханашы, ал анасы дүкен иесі, аяқ-қол дәрігері және шаштараз болған. Энн сонымен қатар Анна Луиза Джеймстің қызы болды. Энн мен оның әпкесі "жаңа Англия дәстүрінде тәрбиеленді: тиімділік, үнемділік және пайдалылыққа баса назар аударылды. Егер олар мыңдаған кедей қара нәсілділермен қатар қалада тұрғанда, олар мұндай мақсаттарға ұмтылмаған болар еді." 1925 жылы Энн орта мектепті афроамерикандық текті жалғыз түлек ретінде бітірді. Петри ересек болғанға дейін отбасында орта тапқа тән ешқандай игілік болған жоқ. Анасы кәсіпкер болғанға дейін фабрикада жұмыс істеген, ал әпкелері үй қызметкерлері болып жұмыс істеген. Лейн қыздары АҚШ-тағы басқа қара нәсілді адамдардың терісінің түсіне байланысты бастан кешкен көптеген қиындықтардан қорғалған, бірақ нәсілдік кемсітушілікке ұшыраған жағдайлар да болды. Петри 1946 жылы "Негро Дайджест" журналында жарияланған "Менің ең қорлаушы Джим Кроу тәжірибем" атты мақаласында, бір расист оны жағажайға жібергісі келмейтінін айтқан оқиғаны жазды. Оның әкесі 1920 немесе 1921 жылы "Кризис" газетіне қыздары мен немересіне сабақ беруден бас тартқан мұғалімге шағымдаған хат жазды. Тағы бір мұғалім оған Эдгар Аллан Поның "Алтын құрт" әңгімесіндегі сауатсыз бұрынғы құлдың рөлін оқытты. Петридің көп саяхат жасаған туыстары болды, олар үйге келгенде оған көптеген әңгімелер айтып беретін; нәсілдік кедергілерді жеңген әкесі кішкентай қалада дәріхана ашты; ал анасы мен әпкелері жақсы үлгі көрсетті: Петри 1992 жылы The Washington Post газетіне берген сұхбатында, өзінің мықты әйел отбасы мүшелері туралы "олар әйел болғандықтан істей алмайтын нәрселер бар екендігі ешқашан ойларына келмегенін" айтты.

Мансап

Петридің кәсіби жазушы болу ниеті жоғары мектепте оның ағылшын тілі мұғалімі сыныпқа оның эссесін оқып, оған: «Шын мәнінде, қаласаң, жазушы бола аласың деп ойлаймын» деген пікір білдірген кезде туды. Фармацевт болу туралы шешімді оның отбасы қабылдады. 1929 жылы Олд-Сейбрук орта мектебін бітіргеннен кейін колледжге түсіп, 1931 жылы Нью-Хейвендегі Коннектикут университетінің Фармация колледжін Ph.G. дәрежесімен бітірді және бірнеше жыл отбасылық бизнесте жұмыс істеді, сонымен қатар қысқа әңгімелер жазды. 1938 жылдың 22 ақпанында ол Луизиана штатының Нью-Иберия қаласынан Джордж Д. Петриге үйленді және Нью-Йоркке көшті. Ол The Amsterdam News (1938-1941 жылдар аралығында) және The People's Voice (1941-1944) газеттерінде мақалалар жазып, журналист ретінде жұмыс істеді, ал 1943 жылы алғашқы әңгімесі жарияланған The Crisis журналында қысқа әңгімелер шығарды. 1944-1946 жылдар аралығында ол Колумбия университетінде шығармашылық жазуды оқыды. Петридің алғашқы және ең танымал романы «Көше» 1946 жылы жарық көрді және бір миллионнан астам дана сатылғандықтан Хоутон Миффлин әдеби стипендиясын жеңіп алды. 1947 жылы Олд-Сейбрукке оралғаннан кейін Петри Country Place (1947), The Narrows (1953) және басқа да әңгімелер мен балаларға арналған кітаптарды жазды, бірақ олар оның алғашқы кітабындай сәттілікке жете алмады. «Кантри-Плейс» романында Олд-Сейбруктағы дауыл туралы жеке тәжірибесін пайдаланды. Роман Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде болғанымен, Петри өзінің повесінің орталық тұсы болып табылатын дауылдың себебі ретінде 1938 жылғы Жаңа Англиядағы дауылды көрсетті. Петри Америкалық негр театрының мүшесі болды және «Стривердің қатары» сияқты қойылымдарда ойнады. Ол сондай-ақ Берклидегі Калифорния, Майами және Саффолк университеттерінде дәріс берді, ал Гавай университетінде ағылшын тілінен қонақ профессор болып жұмыс істеді. Ол 1997 жылдың 28 сәуірінде Олд-Сейбрук қаласында 88 жасында қайтыс болды. Одан кейін 2000 жылы қайтыс болған күйеуі Джордж және жалғыз қызы Лиз Петри өмір сүрді. 2018 жылдың қараша айында Тайари Джонс Петридің танымалдылығын қайта жаңғыртуға шақырды, Петри «біз күткен жазушы, оның әңгімелері біздің замандағы мәселелерді толыққанды түсінуге көмектеседі, сонымен қатар қызықты оқуға мүмкіндік береді» деп жазды. Коннектикут штатында ақын және белсенді Хосе Б. Гонсалес Петриге көбірек назар аудару үшін үгіт жүргізіп келеді.

Таңдалған библиография

"Кабиналық клубтың Мари" (әңгіме), Балтимор афроамерикалық, 1939. Бастапқыда Арнольд Петри псевдонімімен жарияланған. "Көше" (роман), Бостон: Хоутон Миффлин, 1946; Нью-Йорк: Пирамида, 1961; Бостон: Бикон Пресс, 1985; Лондон: Майкл Джозеф, 1947; Ace Books, 1958; Вираго, 1988. "Country Place" (роман), Бостон: Хоутон Миффлин, 1947; Лондон: Майкл Джозеф, 1948; Чатэм, Нью-Джерси: Чатэм кітапханасы, 1971. Эванстон: Солтүстік-Батыс университетінің баспасы, 2019. "Дәріхана мысығы" (балаларға арналған; суреттемеші Сюзан Суба), Нью-Йорк: Кроуэлл, 1949; Бостон: Бикон, 1988. "The Narrows" (роман), Бостон: Хоутон Миффлин, 1953. Эванстон: Солтүстік-Батыс университетінің баспасы, 2017. "Салем ауылының Титубасы" (балаларға арналған тарихи роман), 1955, Нью-Йорк: Кроуэлл, 1964; Харпер кубогы, 1991. "Харриет Табман: Жер асты жолының жүргізушісі" (ғылыми еңбек емес), Нью-Йорк: Кроуэлл, 1955; "Мұса аталған қыз: Харриет Табманның өмірі", Лондон: Метхен, 1960. "Қасиеттілердің аңыздары" (суреттемеші Энн Роквелл), Нью-Йорк: Кроуэлл, 1970. "Мисс Мюриэл және басқа да әңгімелер" (әңгімелер жинағы), Бостон: Хоутон Миффлин, 1971. Эванстон: Солтүстік-Батыс университетінің баспасы, 2017.